Tiêm kích F-35A Đan Mạch phô diễn năng lực tác chiến tại Bắc Cực lạnh giá

Vào ngày 6/2 Lực lượng Vũ trang Đan Mạch công bố các máy bay tiêm kích Lockheed Martin F-35A Lightning II đã thực hiện hàng loạt chuyến bay trong khuôn khổ Operation Noble Defender dưới sự chỉ huy của Tổ chức Phòng không Vũ trụ Bắc Mỹ (NORAD).

Đây là hoạt động hàng không phối hợp thường niên giữa các lực lượng Đan Mạch, Mỹ và Canada nhằm thử thách khả năng sẵn sàng chiến đấu trong không phận Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương, nơi điều kiện thời tiết cực lạnh và hạ tầng hạn chế gây ra thách thức lớn đối với máy bay, phi công và hệ thống hậu cần.

Chuẩn bị cho nhiệm vụ, các máy bay F-35A được triển khai từ Căn cứ Không quân Keflavik tại Iceland, nơi có vị trí thuận lợi để tiến hành các phi vụ tuần tra không phận xung quanh Iceland và vùng đông nam Greenland, vùng được coi là then chốt trong mạng lưới phòng thủ Bắc Cực.

Các chuyến bay này không chỉ bao gồm tuần tra không phận mà còn kiểm chứng năng lực trinh sát, trao đổi dữ liệu chiến thuật và phối hợp tác chiến giữa các đơn vị đa quốc gia dưới quyền chỉ huy tập trung của NORAD.

Trong hơn 2 tuần hoạt động liên tục, F-35A phải đối mặt với nhiệt độ suy giảm sâu dưới mức đóng băng, thời tiết thay đổi, gió mạnh và điều kiện mặt đất tuyết phủ khiến công tác chuẩn bị và bảo dưỡng máy bay trở nên khó khăn.

Những điều kiện này đặt ra yêu cầu cao đối với động cơ, các cảm biến và hệ thống duy trì hoạt động của máy bay cũng như tới sức chịu đựng của phi hành đoàn.

Loại tiêm kích này là phi cơ chiến đấu tàng hình thế hệ 5 có cất cánh và hạ cánh thông thường (CTOL), được trang bị một động cơ Pratt & Whitney F135 có thể sản sinh lực đẩy lớn, giúp máy bay đạt tốc độ cực đại khoảng 1.700 km/giờ và trần bay hơn 18.000 m.

Máy bay có thể mang tới tổng cộng 6.800 kg vũ khí tiêu chuẩn, ở cấu hình “quái thú” (Beast Mode) F-35 có thể mang tới 9.5 tấn vũ khí.

F-35A được trang bị radar mảng quét điện tử chủ động AN/APG-81 AESA, hệ thống quang-điện tử và radar toàn cảnh để thu nhận và xử lý thông tin tình huống trên không, đặc biệt hữu ích khi hoạt động trong môi trường Bắc Cực có tầm nhìn hạn chế.

Theo phân tích từ các chuyên gia quân sự, một trong những điểm mạnh của F-35A trong môi trường này là khả năng khởi động động cơ trong điều kiện cực lạnh và hệ thống giám sát tình trạng kỹ thuật tích hợp, cho phép đội ngũ kỹ thuật nắm bắt sớm dấu hiệu bất thường để xử lý kịp thời trong điều kiện bảo dưỡng thiếu thuận lợi.

Điều này đặc biệt quan trọng khi thời gian cho mỗi chu trình bảo trì ở các trạm bay Bắc Cực thường rất hạn chế bởi thời tiết khắc nghiệt.

Hệ thống tích hợp cảm biến và hợp nhất dữ liệu chiến thuật của tiêm kích F-35A cũng tỏ ra là yếu tố gia tăng sức mạnh trong tình huống tuần tra và tác chiến ở Bắc Cực, nơi mạng lưới radar mặt đất kém phát triển và thời tiết gây nhiễu tầm nhìn.

Radar AN/APG-81 phối hợp với Hệ thống Cảnh báo Toàn cảnh quang-điện tử và hệ thống định vị giúp phi công duy trì nhận thức chiến thuật toàn diện, kể cả trong điều kiện mây mù, sương giá hoặc tuyết rơi.

Hỗ trợ cho các hoạt động tầm xa và kéo dài của đội bay, lực lượng liên minh còn huy động máy bay tiếp nhiên liệu trên không Airbus A330 Multi-Role Tanker Transport của Không quân Pháp.

Điều này giúp F-35A duy trì thời gian bay lâu hơn và vượt qua khoảng cách lớn giữa các khu vực tuần tra trong không phận Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương.

Một máy bay vận tải Challenger CL-604 của Đan Mạch cũng góp phần linh hoạt trong công tác di chuyển nhân sự và hậu cần dưới những điều kiện không thuận lợi.

Bên cạnh đó, Đan Mạch còn bố trí lực lượng tìm kiếm và cứu nạn (SAR) tại Kangerlussuaq, phía tây Greenland, trong tình trạng sẵn sàng giúp đỡ phi hành đoàn trong trường hợp khẩn cấp, vì ở vùng Bắc Cực, thời gian sinh tồn ngoài trời trong điều kiện cực lạnh rất ngắn và khoảng cách tới hỗ trợ là rất lớn.

Sự tham gia của F-35A trong Operation Noble Defender đã mở rộng phạm vi hoạt động từ tuần tra quốc gia sang các nhiệm vụ đa quốc gia tại vùng cực lạnh, khẳng định vai trò chiến lược của tiêm kích thế hệ mới trong bảo đảm an ninh không phận Bắc Cực.

Khi cạnh tranh chiến lược gia tăng ở vùng Bắc Cực, nơi có vị trí địa chiến lược và tiềm năng tài nguyên lớn, việc nâng cao kinh nghiệm triển khai máy bay hiện đại trong môi trường này là một yếu tố quyết định đối với kế hoạch phòng thủ chung của các nước tham gia NORAD và liên minh.

Việt Hùng