Tiêm kích giá 'mềm' Gripen có thể cạnh tranh với chiến đấu cơ tàng hình F-35?

Trong thị trường máy bay chiến đấu hiện đại, F-35A của Mỹ thường được xem là một trong những nền tảng tiên tiến nhất nhờ thiết kế tàng hình, hệ thống cảm biến và khả năng chia sẻ dữ liệu.

Tuy nhiên, Gripen E của Thụy Điển lại theo đuổi hướng phát triển khác, tập trung vào chi phí khai thác, khả năng phân tán lực lượng và hệ thống điện tử hiện đại.

Sự khác biệt đầu tiên nằm ở thiết kế. F-35A được tối ưu hóa để giảm diện tích phản xạ radar, với các khoang vũ khí bên trong thân máy bay nhằm hạn chế tín hiệu phản xạ khi mang vũ khí. Gripen E không phải tiêm kích tàng hình theo nghĩa tương tự.

Máy bay sử dụng cấu hình khí động học thông thường, mang vũ khí bên ngoài và dựa nhiều vào cảm biến, tác chiến điện tử cùng khả năng phối hợp mạng lưới để nâng cao hiệu quả chiến đấu.

F-35A có ưu thế đáng kể trong nhiệm vụ xâm nhập không phận được bảo vệ chặt chẽ. Khả năng tàng hình kết hợp với cảm biến tiên tiến giúp máy bay phát hiện và theo dõi mục tiêu trong khi hạn chế nguy cơ bị radar đối phương phát hiện.

Hệ thống hợp nhất cảm biến của F-35 cũng được thiết kế để tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn, cung cấp cho phi công bức tranh tình huống chiến trường.

Gripen E lại sở hữu radar AESA Raven ES-05, cảm biến hồng ngoại IRST và hệ thống tác chiến điện tử Arexis.

Đây là tổ hợp đáng chú ý, đặc biệt trong nhiệm vụ phát hiện mục tiêu, cảnh báo nguy cơ và gây nhiễu radar.

Tuy nhiên, tác chiến điện tử không thể thay thế hoàn toàn khả năng giảm tín hiệu radar của một máy bay được thiết kế tàng hình ngay từ đầu.

Một lợi thế khác của Gripen nằm ở khả năng hoạt động từ các đường băng ngắn và địa điểm phân tán.

Saab công bố Gripen E có thể cất cánh từ đường băng dài khoảng 500 m và hạ cánh trên đoạn đường dài khoảng 600 m trong điều kiện phù hợp. Khả năng quay vòng chiến đấu nhanh cũng giúp giảm áp lực lên hệ thống hậu cần.

F-35A có yêu cầu cao hơn về cơ sở hạ tầng, bảo dưỡng và quản lý hệ thống tàng hình. Đổi lại, máy bay được phát triển cho những nhiệm vụ mà khả năng giảm tín hiệu radar và thu thập dữ liệu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Vì vậy, không thể kết luận Gripen E có thể thay thế F-35A chỉ nhờ chi phí thấp hoặc khả năng hoạt động linh hoạt. Hai dòng máy bay được thiết kế cho những yêu cầu khác nhau.

Gripen có thể phù hợp với quốc gia cần lực lượng không quân dễ duy trì và phân tán, trong khi F-35A hướng tới những nhiệm vụ đòi hỏi năng lực tàng hình và tác chiến mạng ở cấp độ cao.