Tiêm kích J-10 và câu chuyện công nghệ Israel: Trung Quốc đã học được gì?
Những điểm tương đồng giữa tiêm kích J-10 Trung Quốc và tiêm kích Lavi của Israel đã tạo ra tranh luận kéo dài nhiều năm, nhưng các nguồn công khai chưa đủ để khẳng định chiến đấu cơ J-10 là bản sao của chiếc Lavi.
Khi tiêm kích J-10 của Trung Quốc xuất hiện, giới quan sát nhanh chóng nhận thấy sự tương đồng với tiêm kích Lavi do Israel phát triển trong thập niên 1980.
Cả 2 đều sử dụng cấu hình cánh tam giác kết hợp cánh mũi. Lavi được thiết kế như một tiêm kích hạng nhẹ, nhưng chương trình bị Israel hủy năm 1987 sau khi phát sinh những vấn đề liên quan đến chi phí và chính sách. Chính từ đây, tranh luận về mối liên hệ giữa Lavi và J-10 bắt đầu trở nên đáng chú ý.
Một số tài liệu của Mỹ cho rằng Trung Quốc có thể đã tiếp nhận công nghệ hoặc hỗ trợ thiết kế từ Israel liên quan đến chương trình Lavi.
Một nghiên cứu được công bố trên hệ thống thông tin của Chính phủ Mỹ cho rằng sự hỗ trợ này có thể liên quan đến hệ thống điều khiển bay, công nghệ điều khiển theo cấu hình, vật liệu composite và một số công nghệ điện tử hàng không.
Tuy nhiên, chính tài liệu này cũng nhấn mạnh rằng mức độ hỗ trợ cụ thể rất khó xác định từ các nguồn mở.
Một báo cáo khác về hiện đại hóa quân sự Trung Quốc đánh giá chiến đấu cơ J-10 đã hưởng lợi đáng kể từ công nghệ và hỗ trợ thiết kế có nguồn gốc Israel.
Báo cáo đồng thời lưu ý rằng J-10 không phải bản sao của Lavi. Hai máy bay có những khác biệt về kích thước, vị trí cánh mũi, hình dạng cánh và cửa hút khí
Năm 2008, Jane's cũng từng đưa tin J-10 được hưởng lợi từ dự án Lavi, dựa trên lời kể của các kỹ sư Nga cho biết họ nghe thông tin này từ những đồng nghiệp Trung Quốc.
Đây là nguồn đáng chú ý, nhưng vẫn là thông tin gián tiếp. Không có tài liệu công khai cho thấy toàn bộ thiết kế Lavi được chuyển giao cho Trung Quốc.
Phía Trung Quốc phủ nhận mối liên hệ trực tiếp. Ông Song Wencong, nhà thiết kế chính của J-10, cho rằng cấu hình cánh mũi của máy bay bắt nguồn từ các nghiên cứu thiết kế J-9 của Trung Quốc trước đó. Quan điểm này cũng được một số quan chức Không quân Trung Quốc ủng hộ.
Do đó, gọi J-10 là ‘bản sao Lavi’ là cách nói quá đơn giản. Các tài liệu công khai cho thấy Israel có thể đã hỗ trợ Trung Quốc một số công nghệ và kinh nghiệm thiết kế, nhưng chưa thể xác định đầy đủ mức độ hỗ trợ.
Phía Trung Quốc vẫn bác bỏ mối liên hệ trực tiếp với Lavi và khẳng định tiêm kích J-10 có nguồn gốc từ chương trình J-9.
