Tiêm kích JAS 39 Thụy Điển bám sát tàu ngầm Kilo Nga ở cửa ngõ biển Baltic

Ngày 10/4/2026, không quân Thụy Điển triển khai tiêm kích đa năng JAS 39 Gripen áp sát và theo dõi một tàu ngầm diesel-điện Đề án 636.3 lớp Kilo của Nga khi phương tiện này nổi trên mặt nước để đi qua eo biển Kattegat, khu vực nối biển Bắc với biển Baltic.

Đây là cửa ngõ hàng hải đặc biệt quan trọng, nơi mọi hoạt động của hải quân Nga ra vào Baltic đều dễ bị các nước Bắc Âu giám sát chặt chẽ.

Theo quy định hàng hải quốc tế, tàu ngầm khi đi qua lãnh hải nước khác phải nổi lên mặt nước, tạo điều kiện để Thụy Điển triển khai theo dõi trực quan từ trên không.

Sau khi phát hiện mục tiêu xuất hiện ở Kattegat, lực lượng Thụy Điển đã nhanh chóng điều tiêm kích Gripen tiếp cận từ phía sau ở cự ly gần, đồng thời duy trì tàu mặt nước giám sát song song.

Cách triển khai này cho thấy mô hình phản ứng rất điển hình của Stockholm: tiêm kích đảm nhiệm nhận diện nhanh, ghi hình và truyền dữ liệu thời gian thực, trong khi chiến hạm mặt nước duy trì áp lực bám sát lâu dài khi mục tiêu tiếp tục tiến sâu về hướng biển Baltic.

Về mặt chiến lược, lựa chọn dùng tiêm kích thay cho máy bay tuần thám săn ngầm cỡ lớn phản ánh rõ đặc thù tác chiến tại Baltic.

Đây là vùng biển nông, hẹp, nhiều đảo và mật độ giao thông thương mại dày đặc. Trong môi trường như vậy, tiêm kích đa năng JAS 39 Gripen có ưu thế lớn nhờ độ cơ động cao, thời gian phản ứng nhanh và khả năng chia sẻ dữ liệu chiến thuật với các tàu hộ vệ tàng hình lớp Visby của hải quân Thụy Điển.

Phương án này giúp Stockholm kiểm soát hiệu quả khu vực cửa ngõ mà không cần duy trì liên tục các phi đội tuần thám chuyên dụng có chi phí vận hành cao.

Tiêm kích đa năng JAS 39 Gripen là xương sống của không quân Thụy Điển, dài chính xác 14,1 m, sải cánh 8,4 m, tốc độ tối đa khoảng 2.400 km/h.

Máy bay được trang bị radar mảng quét điện tử hiện đại, hệ thống liên kết dữ liệu chiến thuật và có thể mang tên lửa không đối không tầm xa cùng tên lửa chống hạm, rất phù hợp cho nhiệm vụ giám sát và răn đe ở Baltic.

Khả năng cất hạ cánh trên đường băng dã chiến cũng giúp JAS 39 Gripen đặc biệt phù hợp với học thuyết phòng thủ phân tán của Thụy Điển.

Ở phía bên kia, tàu ngầm diesel-điện Đề án 636.3 lớp Kilo của Nga vẫn được xem là một trong những nền tảng yên lặng nhất thế giới.

Tàu dài chính xác 73,8 m, lượng giãn nước khi lặn 3.900 tấn, có thể hoạt động liên tục 45 ngày.

Hệ thống vũ khí gồm 6 ống phóng ngư lôi cỡ 533 mm, mang tối đa 18 ngư lôi hoặc thủy lôi, đồng thời có khả năng phóng tên lửa hành trình Kalibr tấn công mục tiêu trên biển và mặt đất ở tầm xa.

Chính khả năng tàng hình âm thanh cùng hỏa lực mạnh khiến mỗi lần tàu lớp Kilo xuất hiện ở Baltic đều thu hút sự chú ý lớn từ NATO.

Sự kiện ngày 10/4 không chỉ là một hoạt động giám sát thông thường, mà còn cho thấy biển Baltic tiếp tục là điểm nóng cạnh tranh chiến lược giữa Nga và NATO.

Với Thụy Điển, việc sử dụng Gripen bám sát tàu ngầm Nga ngay từ cửa ngõ Kattegat là thông điệp rõ ràng về năng lực kiểm soát không gian hàng hải, cũng như khả năng phản ứng nhanh trước mọi chuyển động quân sự ở sườn đông bắc châu Âu.