Tiêm kích Su-57 hai chỗ ngồi mở ra vai trò 'chưa từng có' trên chiến trường

Thay vì chỉ được phát triển như một máy bay huấn luyện, phiên bản Su-57 mới có thể trở thành một nền tảng chỉ huy trên không, cho phép điều phối máy bay không người lái (UAV) và thử nghiệm các công nghệ được xem là nền tảng của chiến đấu cơ thế hệ thứ sáu.

Giám đốc Cục thiết kế Sukhoi Mikhail Strelets cho biết, buồng lái thứ hai sẽ giúp Su-57 đảm nhiệm những nhiệm vụ mà một tiêm kích thông thường khó thực hiện cùng lúc. Người ngồi ở vị trí này có thể chuyên trách quản lý các hệ thống không người lái, trong khi phi công phía trước tập trung vào điều khiển máy bay và thực hiện nhiệm vụ chiến đấu.

Biến thể thường được gọi là Su-57D đã thực hiện chuyến bay thử nghiệm đầu tiên vào ngày 19/5.

Từ tiêm kích thành sở chỉ huy trên không

Theo ông Strelets, Su-57 hai chỗ ngồi có thể điều khiển không chỉ một mà nhiều máy bay không người lái hỗ trợ trí tuệ nhân tạo (AI) hoặc thậm chí cả một đàn UAV. Điều này mở rộng đáng kể vai trò của Su-57, biến nó thành một trung tâm điều phối trên không thay vì chỉ là một nền tảng trực tiếp sử dụng vũ khí.

Khả năng này đặc biệt gắn với S-70 Okhotnik, UAV chiến đấu hạng nặng được Nga phát triển song song với Su-57 trong nhiều năm. Nga từng mô tả Okhotnik như một "người bạn đồng hành trung thành" của tiêm kích có người lái, với khả năng mang tải vũ khí lớn và được thiết kế để tận dụng các đặc tính tàng hình.

Trong mô hình tác chiến này, Su-57 có người lái có thể đóng vai trò trung tâm chỉ huy, trong khi các UAV hoạt động ở những vị trí khác nhau để mở rộng khả năng trinh sát, tấn công hoặc tạo thêm sức mạnh cho đội hình.

Strelets cũng cho biết Su-57 hai chỗ ngồi sẽ được sử dụng như một "phòng thí nghiệm bay" để thử nghiệm các công nghệ trí tuệ nhân tạo đang được phát triển.

AI được kỳ vọng sẽ ngày càng tham gia sâu hơn vào các hoạt động như hợp nhất dữ liệu cảm biến, nhận dạng mục tiêu, lập kế hoạch nhiệm vụ, tác chiến điện tử và điều khiển UAV. Việc thử nghiệm những công nghệ này trên một máy bay đang hoạt động có thể giúp Nga hoàn thiện phần mềm cũng như phương thức tác chiến trước khi đưa chúng lên các thế hệ tiêm kích tương lai.

Không chỉ để huấn luyện

Ý tưởng phát triển Su-57 hai chỗ ngồi đã được các quan chức Nga đề cập từ những giai đoạn đầu của chương trình. Điểm đáng chú ý là mục tiêu của biến thể này không chỉ nằm ở việc huấn luyện phi công.

Trên các thế hệ tiêm kích Liên Xô và Nga trước đây, máy bay hai chỗ ngồi thường được phát triển chủ yếu để phục vụ đào tạo chuyển loại. Thế nhưng, hệ thống điều khiển bay kỹ thuật số hiện đại đã làm giảm đáng kể nhu cầu này. Vì vậy, một buồng lái thứ hai có thể được tận dụng cho những nhiệm vụ chiến đấu chuyên biệt, đặc biệt là chỉ huy và kiểm soát các hệ thống không người lái.

Xu hướng này cũng đang xuất hiện ở các cường quốc quân sự khác. Trung Quốc đã đưa vào sử dụng J-20S, biến thể hai chỗ ngồi của tiêm kích tàng hình J-20, từ khoảng năm 2023-2024. Ngoài việc chia sẻ khối lượng công việc trong những nhiệm vụ phức tạp, J-20S còn được thiết kế để đảm nhiệm vai trò chỉ huy và kiểm soát các tiêm kích khác cũng như phối hợp với các UAV "đồng hành".

Hồi tháng 5, phi công thử nghiệm trưởng Sergey Bogdan cũng từng nói về tiềm năng của Su-57 hai chỗ ngồi. Ông cho rằng cách thức tiến hành chiến sự đang thay đổi, trong đó khả năng kết nối và phối hợp giữa nhiều nền tảng ngày càng quan trọng.

Theo ông Bogdan, một máy bay hai chỗ ngồi có thể đảm nhiệm nhiều chức năng hơn trong môi trường tác chiến lấy mạng làm trung tâm, đặc biệt khi phải tương tác với nhiều máy bay khác.