Tiền đái tháo đường - vấn đề sức khỏe ít được quan tâm

5,3 TRIỆU NGƯỜI MẮC TIỀN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Theo Liên đoàn Đái tháo đường quốc tế (IDF), năm 2019, toàn thế giới có 373,9 triệu người trong độ tuổi 20 - 79 bị rối loạn dung nạp glucose (RLDNG), tương ứng 7,5%. 

Thay đổi lối sống để bảo vệ sức khỏe trước nguy cơ tiền đái tháo đường.

Dự báo đến năm 2045, con số này tăng lên 548,4 triệu người, tương ứng 8,6%, trong đó gần một nửa, 48,1%, dưới 50 tuổi. Tại Việt Nam, tỷ lệ người bị RLDNG chiếm 8,6%, tương đương 5,3 triệu người, gấp 1,4 lần số bệnh nhân đái tháo đường.

Tiền đái tháo đường là dạng rối loạn đường huyết do rối loạn sản xuất insulin kết hợp với đề kháng insulin, làm đường huyết tăng cao hơn mức bình thường nhưng chưa đến ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường. 

Theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ năm 2026, ở người không mang thai, tiền đái tháo đường được xác định khi có một trong các kết quả: HbA1c từ 5,7% - 6,4%; đường huyết lúc đói từ 5,6 - 6,9 mmol/L; hoặc đường huyết 2 giờ sau nghiệm pháp dung nạp 75g glucose từ 7,8 đến 11,0 mmol/L.

Tiền đái tháo đường chưa được xem là bệnh lý, nhưng có nguy cơ cao tiến triển thành đái tháo đường. 

Theo thống kê, có đến 70% trường hợp tiền đái tháo đường tiến triển thành đái tháo đường tuýp  2. Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp đều tiến triển thành bệnh. Nếu được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, nguy cơ này có thể giảm. 

Do diễn biến âm thầm, ít hoặc không có triệu chứng, tiền đái tháo đường thường chỉ được phát hiện qua xét nghiệm máu. Vì vậy, khám sức khỏe và xét nghiệm định kỳ có vai trò quan trọng trong phát hiện sớm.

THAY ĐỔI LỐI SỐNG ĐỂ PHÒNG NGỪA

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo duy trì chế độ ăn lành mạnh, hoạt động thể lực thường xuyên, cân nặng hợp lý và không sử dụng thuốc lá để phòng ngừa hoặc trì hoãn khởi phát đái tháo đường tuýp 2 ở người có RLDNG.

Trước hết, cần kiểm soát cân nặng. Người thừa cân, béo phì cần giảm cân phù hợp dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế. Đây là quá trình dài hạn, cần kiên trì; không nhất thiết phải giảm cân thật nhanh. 

Bên cạnh đó, cần tăng cường vận động thể lực khoảng 150 phút mỗi tuần và ít nhất 5 ngày/tuần. Có thể lựa chọn những hoạt động phù hợp với khả năng và sở thích như đi bộ nhanh, làm việc nhà...

Về chế độ ăn, đường huyết cao không đồng nghĩa với việc phải kiêng hoàn toàn tinh bột. 

Cần ăn cân đối giữa chất bột đường, đạm, chất béo, bổ sung chất xơ; hạn chế thực phẩm có chỉ số đường huyết cao như: Mì, miến, bún, phở, bánh kẹo, nước ngọt... và ưu tiên các nguồn thức ăn có chỉ số đường huyết thấp như khoai, ngũ cốc... 

Không hút thuốc lá và hạn chế rượu, bia cũng là những biện pháp cần quan tâm trong phòng ngừa các bệnh không lây nhiễm, trong đó có đái tháo đường.

Cuối cùng, cần kiểm tra sức khỏe định kỳ. Theo khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ, người tiền đái tháo đường cần xét nghiệm máu ít nhất 1 lần/năm. 

Phát hiện tiền đái tháo đường không phải là điều đáng sợ. Điều quan trọng là mỗi người biết thay đổi lối sống và tầm soát sức khỏe định kỳ để có cơ hội ngăn bệnh tiến triển, duy trì sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.