Tiến sĩ Nguyễn Đức Kiên: Kết hợp Petrovietnam và TP.HCM sẽ tạo động lực để tăng trưởng hai con số

Tiến sĩ Nguyễn Đức Kiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội (nay là Ủy ban Kinh tế - Tài chính) đã có những trao đổi về vai trò của Petrovietnam trong kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng- dịch vụ kỹ thuật cao cho TP Hồ Chí Minh và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

- Petrovietnam hiện đã chuyển dịch sang mô hình “tập đoàn công nghiệp - năng lượng quốc gia” với 3 trụ cột: Năng lượng - Công nghiệp - Dịch vụ. Theo TS. Nguyễn Đức Kiên, Petrovietnam và các đơn vị thành viên trong hệ sinh thái sẽ đóng vai trò như thế nào trong việc hình thành hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng - dịch vụ kỹ thuật cao cho TP. Hồ Chí Minh và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam?

Tiến sĩ Nguyễn Đức Kiên: Theo tôi, sự kết hợp giữa Petrovietnam và TP. Hồ Chí Minh sẽ là 1 trong 3 động lực chủ chốt để thành phố đạt được tăng trưởng 2 con số. Về công nghiệp, gần đây chúng tôi đã có trao đổi, hợp tác với Hội Dầu khí Việt Nam xây dựng hệ chính sách đối với Petrovietnam trong việc phát triển năng lượng nguyên tử, tạo ra bứt phá trong lĩnh vực đòi hỏi khoa học công nghệ cao. Trước đó, chúng tôi cũng đã có những nghiên cứu về hydrogen và amonia, những hướng đi mới trong phát triển công nghiệp mà TP. Hồ Chí Minh đang hướng tới.

Bên cạnh đó, với việc sáp nhập, mở rộng không gian phát triển, TP. Hồ Chí Minh đang có tiềm năng phát triển kinh tế biển, logistics không giới hạn trong thời gian tới. Ngoài ra, tôi cũng xin nói thêm về năng lượng tái tạo, nhất là điện gió ngoài khơi. Hiện nay, theo nghiên cứu thì giá điện gió ngoài khơi đang cao hơn so với những dạng năng lượng khác. Nếu TP. Hồ Chí Minh xác định phát triển lĩnh vực này cũng cần phải có cơ chế, chính sách hỗ trợ cho các nhà đầu tư để khuyến khích.

Tiến sĩ Nguyễn Đức Kiên trao đổi với phóng viên

Cá nhân tôi rất tin tưởng Petrovietnam trong lĩnh vực này, khi hiện nay Tập đoàn có thể tự đảm đương hầu hết công việc liên quan đến việc đầu tư dự án điện ngoài ngoài khơi từ chế tạo đến lắp đặt… Petrovietnam có thể phối hợp và hỗ trợ các nhà đầu tư trong nước, tạo ra môi trường kinh doanh hài hòa, tự chủ.

Đặc biệt với Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, các nghị quyết lớn của Bộ Chính trị trong thời gian qua sẽ giúp Petrovietnam cũng như TP. Hồ Chí Minh đáp ứng những mục tiêu nhiệm vụ đề ra, đi trước mở đường cho sự phát triển với những lĩnh vực mới. Tôi cũng tin tưởng tốc độ tăng trưởng 10% sẽ không phải giới hạn cuối cùng của sự phát triển này mà còn có thể cao hơn nữa.

- Thưa TS. Nguyễn Đức Kiên, điều quan trọng nhất hiện nay để TP. Hồ Chí Minh thực sự trở thành trung tâm công nghiệp - năng lượng - dịch vụ kỹ thuật cao của khu vực là gì: thể chế vượt trội, hạ tầng chiến lược, liên kết vùng hay vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp đầu tàu?

Tiến sĩ Nguyễn Đức Kiên: Theo tôi, các yếu tố như thể chế, hạ tầng, liên kết vùng hay vai trò doanh nghiệp đầu tàu không tách rời nhau mà phải tạo thành một hệ sinh thái phát triển đồng bộ. Nhưng nếu phải chọn điều quan trọng nhất hiện nay thì vẫn là thể chế và cơ chế thực thi. TP. Hồ Chí Minh không thiếu tiềm năng. Thành phố có quy mô thị trường lớn, vị trí trung tâm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, hệ thống cảng biển - logistics phát triển và khả năng thu hút đầu tư mạnh. Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất nhiều năm qua là chưa có cơ chế đủ linh hoạt để kết nối và phát huy hiệu quả các nguồn lực đó.

Một “siêu đô thị” muốn phát triển nhanh phải có quyền chủ động lớn hơn trong quy hoạch, đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư chiến lược và tổ chức thực hiện dự án. Nếu vẫn áp dụng tư duy quản lý hành chính truyền thống thì rất khó tạo đột phá trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt. Tuy nhiên, thể chế dù tốt đến đâu cũng cần hạ tầng chiến lược để hiện thực hóa tăng trưởng. TP. Hồ Chí Minh muốn phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics hay kinh tế xanh thì phải có hạ tầng giao thông, cảng biển, dữ liệu và đặc biệt là hạ tầng năng lượng đủ mạnh. Trong tương lai, năng lượng sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của các đô thị lớn.

Bên cạnh đó, TP. Hồ Chí Minh cũng phải phát triển trong không gian liên kết với Đồng Nai, Lâm Đồng, Tây Ninh, khu vực Biển Đông và toàn vùng Đông Nam Bộ. Chỉ khi hình thành được chuỗi liên kết công nghiệp - cảng biển - logistics - năng lượng mới tạo ra sức cạnh tranh ở cấp độ khu vực. Ở góc độ này, các doanh nghiệp đầu tàu như Petrovietnam có vai trò rất quan trọng. Không chỉ bảo đảm an ninh năng lượng, Petrovietnam còn sở hữu hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng - dịch vụ kỹ thuật có khả năng dẫn dắt nhiều ngành kinh tế mới cho TP Hồ Chí Minh và toàn vùng phía Nam.

- Thưa ông, TP. Hồ Chí Minh cần xây dựng hệ sinh thái chính sách ra sao để doanh nghiệp đầu tàu như Petrovietnam tiếp tục phát huy vai trò, năng lực trong lĩnh vực dịch vụ kỹ thuật cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi công nghiệp năng lượng mới của thành phố?

Tiến sĩ Nguyễn Đức Kiên: Theo tôi, nếu Nghị quyết 54 trước đây có thể khái quát bằng tinh thần “tự chủ tài chính”, Nghị quyết 98 là “ưu tiên đầu tư”, thì tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 260 (Nghị quyết 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98/2023/QH15, chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2026) hiện nay chính là “trao quyền để phát triển”.

Từ tinh thần trao quyền đó, nếu TP. Hồ Chí Minh đã lựa chọn các tập đoàn lớn để phát triển đô thị và hạ tầng giao thông thì cũng cần mạnh dạn lựa chọn Petrovietnam trong vai trò phát triển công nghiệp năng lượng và dịch vụ kỹ thuật cao. Việc xây dựng cơ chế cho doanh nghiệp phải bảo đảm sự hài hòa giữa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Nếu chúng ta vận dụng Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân thì cũng cần vận dụng Nghị quyết 79 về phát triển doanh nghiệp nhà nước đối với Petrovietnam một cách tương xứng.

Công trường thi công chân đế điện gió ngoài khơi của Petrovietnam tại TP Hồ Chí Minh

Quan trọng hơn TP. Hồ Chí Minh cần nhìn nhận các doanh nghiệp lớn là những đối tác phát triển bình đẳng. Chính quyền và doanh nghiệp không phải quan hệ “cấp trên - cấp dưới”, mà là hai chủ thể cùng đồng hành vì mục tiêu phát triển chung. Một bên hướng tới tăng trưởng kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống người dân; còn doanh nghiệp cũng cần có không gian để phát triển, tạo doanh thu và lợi nhuận. TP Hồ Chí Minh không thể chỉ dựa vào các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ để tạo bứt phá tăng trưởng. Thành phố muốn đi nhanh, đi xa thì phải dựa vào các doanh nghiệp đầu tàu có năng lực công nghệ, tài chính và dữ liệu.

Từ góc độ tư vấn chính sách, theo tôi, TP. Hồ Chí Minh cần mạnh dạn lựa chọn và kiên định với các nhà đầu tư chiến lược phù hợp với định hướng phát triển của thành phố, đồng thời dám chịu trách nhiệm với quyết định của mình để tạo đột phá. Đặc biệt, hiện nay Petrovietnam đang sở hữu nguồn dữ liệu biển, ven bờ và ngoài khơi rất lớn, được tích lũy qua nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực dầu khí và năng lượng. Đây là nguồn tài nguyên dữ liệu có giá trị chiến lược cho phát triển công nghiệp năng lượng mới, kinh tế biển và hạ tầng ngoài khơi.

Nếu không tận dụng được kho dữ liệu này sẽ là sự lãng phí rất lớn và có thể khiến chúng ta bỏ lỡ cơ hội phát triển trong tương lai. Tôi kỳ vọng TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục phát huy tinh thần tiên phong, dám nghĩ dám làm như giai đoạn đổi mới trước đây; mạnh dạn lựa chọn các đối tác chiến lược, kiên trì với các quyết sách đúng đắn và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển, đóng góp cho sự phát triển bền vững của thành phố.