75 năm ngành Công Thương: Từ giao thương đến nâng tầm vị thế Việt

Hoạt động xúc tiến thương mại phát huy vai trò “mở đường”

Trong hành trình 75 năm xây dựng và phát triển của ngành Công Thương Việt Nam, xúc tiến thương mại không chỉ là hoạt động hỗ trợ giao thương đơn thuần mà đã trở thành một “mũi nhọn mềm” quan trọng góp phần mở rộng thị trường, nâng cao vị thế hàng Việt và thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu bền vững.

Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, địa chính trị phức tạp, xu hướng bảo hộ gia tăng và chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục tái cấu trúc, hoạt động xúc tiến thương mại càng cho thấy vai trò “mở đường”, tạo động lực mới cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Từ những hội chợ triển lãm truyền thống thời kỳ đầu đổi mới, đến các nền tảng xúc tiến thương mại số, kết nối giao thương xuyên biên giới bằng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo hôm nay, công tác xúc tiến thương mại đã đi một hành trình dài để trở thành “cánh tay nối dài” của chiến lược hội nhập kinh tế quốc tế.

Nhìn lại giai đoạn 2021–2025, trong bức tranh kinh tế nhiều gam màu thách thức sau đại dịch, xung đột địa chính trị và đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, hoạt động xúc tiến thương mại nổi lên như một điểm sáng của ngành Công Thương. Dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công Thương, hệ thống xúc tiến thương mại quốc gia đã có bước chuyển mạnh từ tư duy “hỗ trợ sự kiện” sang tư duy “kiến tạo thị trường”.

Giai đoạn 2021-2025, hàng loạt chương trình xúc tiến thương mại quốc gia được triển khai bài bản, bám sát nhu cầu doanh nghiệp và biến động thị trường

Một trong những dấu ấn lớn nhất là việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động xúc tiến thương mại thông qua hàng loạt nghị định như Nghị định số 17/2022/NĐ-CP, Nghị định số 14/2024/NĐ-CP và Nghị định số 128/2024/NĐ-CP, góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn cho doanh nghiệp và địa phương trong tổ chức hoạt động giao thương, xuất khẩu.

Trên nền tảng đó, hàng loạt chương trình xúc tiến thương mại quốc gia được triển khai bài bản, bám sát nhu cầu doanh nghiệp và biến động thị trường. Giai đoạn 2021–2025, Bộ Công Thương đã phê duyệt 630 đề án xúc tiến thương mại với tổng kinh phí hỗ trợ trên 650 tỷ đồng; đàm phán, ký kết gần 40 biên bản ghi nhớ hợp tác với các đối tác quốc tế nhằm mở rộng không gian thị trường cho hàng Việt.

Điều đáng chú ý là xúc tiến thương mại giờ đây không còn chỉ dừng ở các hoạt động hội chợ, triển lãm truyền thống mà đã trở thành hệ sinh thái tổng hợp gồm: xúc tiến xuất khẩu, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại số, thương mại xanh, phát triển logistics và kết nối chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, hoạt động xúc tiến thương mại đã góp phần quan trọng giúp doanh nghiệp Việt chuyển từ “bán cái mình có” sang “bán cái thị trường cần”; từ xuất khẩu thô sang xuất khẩu có thương hiệu, có truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn quốc tế.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều chuyên gia kinh tế đánh giá xúc tiến thương mại đang trở thành “tấm hộ chiếu mềm” của hàng hóa Việt Nam trong tiến trình hội nhập.

Thực tế cho thấy, khi thế giới bước vào thời kỳ cạnh tranh bằng tiêu chuẩn xanh, dữ liệu và thương hiệu, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào lợi thế giá rẻ. Điều doanh nghiệp cần là năng lực tiếp cận thị trường, khả năng xây dựng niềm tin và tạo hiện diện thương mại bền vững ở nước ngoài. Và đây chính là vai trò cốt lõi của xúc tiến thương mại hiện đại.

Lễ khai mạc Hội chợ mùa Thu lần thứ nhất - 2025 tạo điểm nhấn điểm mô hình “siêu hội chợ 6 nhất”

Thông qua hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, hàng nghìn doanh nghiệp đã được hỗ trợ kết nối với đối tác quốc tế, tham gia sâu hơn vào chuỗi phân phối chính ngạch toàn cầu.

Nhiều ngành hàng từng phụ thuộc lớn vào một vài thị trường truyền thống nay đã mở rộng sang các khu vực tiềm năng như Trung Đông, Nam Á, châu Phi và đặc biệt là thị trường Trung Quốc theo hướng chính ngạch, bền vững hơn.

Một điểm sáng nổi bật khác của hoạt động xúc tiến thương mại thời gian qua là tư duy đổi mới trong tổ chức hội chợ, triển lãm. Nếu trước đây hội chợ chủ yếu là nơi trưng bày hàng hóa thì nay đã trở thành không gian kết nối giao thương, đầu tư, quảng bá thương hiệu quốc gia và lan tỏa sức mạnh mềm thương mại Việt Nam.

Dấu ấn rõ nét là chuỗi hoạt động quảng bá thương hiệu Việt trong khuôn khổ Triển lãm 80 năm thành tựu đất nước. Tiếp nối thành công đó, Hội chợ Mùa Thu 2025, Hội chợ Mùa Xuân 2026 đã tạo hiệu ứng lớn với những điểm nhấn như mô hình “siêu hội chợ 6 nhất”, những siêu hội chợ quốc gia quy mô lớn, góp phần thúc đẩy tiêu dùng nội địa, quảng bá sản phẩm vùng miền và nâng cao sức mạnh mềm thương mại Việt Nam.

Không chỉ tạo doanh thu thương mại, các hội chợ quy mô quốc gia còn góp phần nâng tầm hình ảnh thương mại Việt Nam theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và hội nhập sâu với thế giới.

Thích ứng, linh hoạt trước biến động thị trường

Trong năm 2026, trước những biến động phức tạp của kinh tế thế giới, bên cạnh đa dạng hóa thị trường, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) xác định mở rộng thị trường gần, thị trường tiềm năng là một trong những hướng đi chiến lược nhằm giảm rủi ro phụ thuộc và gia tăng khả năng thích ứng cho doanh nghiệp Việt.

Trong đó, Trung Quốc tiếp tục được xem là thị trường trọng điểm không chỉ bởi quy mô nhập khẩu lớn mà còn nhờ lợi thế địa lý, logistics và tính bổ trợ cao giữa hai nền kinh tế.

Những tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp đã chứng kiến hàng loạt hoạt động xúc tiến thương mại quy mô lớn được triển khai nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai nước.

Các đoàn giao dịch thương mại liên tục được tổ chức tại Quảng Tây, Vân Nam, Quảng Đông; nhiều hội chợ, hội nghị kết nối cung cầu, diễn đàn doanh nghiệp, tuần hàng Việt Nam tại Trung Quốc được triển khai đồng bộ. Hoạt động xúc tiến không chỉ tập trung vào nông sản mà mở rộng sang công nghiệp chế biến, thực phẩm, logistics, thương mại điện tử và sản phẩm xanh.

Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam tại Hải Khẩu được kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối quan trọng trong việc thúc đẩy các hoạt động xúc tiến thương mại. Ảnh: Cục Xúc tiến thương mại

Đáng chú ý, mới đây, Văn phòng Xúc tiến Thương mại Việt Nam tại Hải Khẩu (tỉnh Hải Nam) chính thức được thành lập, cùng với Văn phòng Xúc tiến Thương mại Việt Nam tại Trùng Khánh và Văn phòng Xúc tiến Thương mại Việt Nam tại Hàng Châu đang mở ra “cánh tay nối dài” mới cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường tỷ dân.

Trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng siết chặt tiêu chuẩn nhập khẩu, việc xây dựng các đầu mối xúc tiến thương mại bài bản sẽ giúp doanh nghiệp Việt giảm phụ thuộc vào thương lái trung gian, thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch và nâng giá trị hàng hóa.

Không chỉ với Trung Quốc, bên cạnh các thị trường truyền thống, hoạt động xúc tiến thương mại năm 2026 cũng đang được triển khai mạnh theo hướng đa dạng hóa thị trường. Các chương trình giao thương với khu vực Trung Đông, châu Phi, Nam Mỹ, ASEAN và Nam Á được tăng tốc nhằm khai thác các dư địa mới trong bối cảnh thương mại toàn cầu tái cấu trúc mạnh mẽ.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang chuyển mạnh sang môi trường số, xúc tiến thương mại cũng đứng trước yêu cầu phải tái cấu trúc toàn diện.

Theo định hướng giai đoạn 2026–2030, công tác xúc tiến thương mại sẽ chuyển từ mô hình truyền thống dựa vào sự kiện sang mô hình xúc tiến chủ động, thông minh và dẫn dắt bằng dữ liệu.

Trọng tâm là phát triển hệ sinh thái xúc tiến thương mại số toàn diện gồm cơ sở dữ liệu quốc gia về thị trường, nền tảng phân tích dữ liệu ứng dụng AI – Big Data, hệ sinh thái kết nối số cho doanh nghiệp và mạng lưới hỗ trợ xuất khẩu trực tuyến.

Đây sẽ là “hạ tầng mềm” quan trọng để doanh nghiệp Việt tiếp cận thị trường nhanh hơn, tiết kiệm chi phí hơn và tăng khả năng dự báo rủi ro trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu biến động khó lường.

Song song với đó, xúc tiến thương mại xanh cũng sẽ là xu hướng chủ đạo. Các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn ESG, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số sẽ được đẩy mạnh nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường lớn.

Có thể nói, sau 75 năm phát triển của ngành Công Thương, xúc tiến thương mại hôm nay không còn là hoạt động “đi sau” hỗ trợ bán hàng mà đã trở thành một cấu phần chiến lược trong năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong hành trình đưa Việt Nam trở thành quốc gia thương mại hiện đại, có thương hiệu mạnh và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, xúc tiến thương mại sẽ tiếp tục giữ vai trò “mở đường”, kết nối khát vọng doanh nghiệp với cơ hội thị trường thế giới. Và ở đó, mỗi hội chợ, mỗi đoàn giao thương, mỗi nền tảng kết nối số không chỉ mang theo hàng hóa Việt Nam, mà còn mang theo hình ảnh một Việt Nam năng động, đổi mới và tự tin bước ra toàn cầu.