Tiền tiểu đường: 3 bước đơn giản giúp ngăn tiến triển thành đái tháo đường type 2

Việc được chẩn đoán mắc tiền tiểu đường thường khiến không ít người ngạc nhiên, bởi hầu hết trường hợp không có dấu hiệu hoặc triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, đây lại là tình trạng phổ biến hơn nhiều người nghĩ.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), hơn 1/3 người trưởng thành tại Mỹ đang sống chung với tiền tiểu đường và phần lớn trong số họ không hề biết mình mắc bệnh. Khi được chẩn đoán, đa số người bệnh được bác sĩ khuyến nghị thay đổi lối sống, bởi nếu không can thiệp kịp thời, tiền tiểu đường có thể tiến triển thành bệnh tiểu đường type 2 với nhiều biến chứng nghiêm trọng.

1. Tiền tiểu đường là gì?

Tiền tiểu đường là một tình trạng rối loạn chuyển hóa khi nồng độ đường trong máu cao hơn mức bình thường, nhưng chưa đủ cao để được chẩn đoán là bệnh tiểu đường. Tình trạng này cho thấy cơ thể đang gặp khó khăn trong việc sử dụng insulin hiệu quả, thường liên quan đến kháng insulin.

Theo CDC, tiền tiểu đường không chỉ làm tăng nguy cơ tiến triển thành tiểu đường type 2, mà còn làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ. Nói cách khác, tiền tiểu đường là giai đoạn “cảnh báo”, giúp người bệnh có cơ hội can thiệp sớm để cải thiện tình trạng sức khỏe, ngăn bệnh tiến triển nặng hơn.

Một trong những lý do khiến tiền tiểu đường nguy hiểm là bệnh thường không có triệu chứng rõ rệt. Phần lớn trường hợp chỉ được phát hiện thông qua xét nghiệm máu định kỳ. Tuy nhiên, có một số yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc tiền tiểu đường, bao gồm:

Thừa cân hoặc béo phì.
Từ 45 tuổi trở lên.
Có cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc tiểu đường loại 2.
Vận động thể chất ít hơn 3 lần mỗi tuần.
Từng bị tiểu đường thai kỳ.
Sinh con nặng hơn 4 kg.
Mắc hội chứng buồng trứng đa nang…

Những yếu tố này không phải là nguyên nhân trực tiếp, nhưng là dấu hiệu cảnh báo quan trọng cần được theo dõi chặt chẽ.

Tiền tiểu đường có thể tiến triển thành bệnh tiểu đường type 2 với nhiều biến chứng nghiêm trọng.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), bệnh tiểu đường loại 2 có thể dẫn đến nhiều biến chứng sức khỏe nghiêm trọng và kéo dài, bao gồm: Tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ, suy giảm thị lực, thậm chí mù lòa, suy thận, sa sút trí tuệ, một số loại ung thư, bệnh gan nhiễm mỡ, trầm cảm…

Chính vì vậy, can thiệp sớm ngay từ giai đoạn tiền tiểu đường đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe lâu dài.

2. Các bước đơn giản giúp ngăn ngừa bệnh tiểu đường loại 2

Chỉ với ba thay đổi đơn giản trong lối sống, người bệnh có thể giảm đáng kể nguy cơ tiến triển thành tiểu đường type 2, thậm chí đảo ngược tình trạng tiền tiểu đường, cụ thể:

2.1. Duy trì cân nặng hợp lý phòng ngừa bệnh tiểu đường

Duy trì hoặc đạt được cân nặng hợp lý là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa tiểu đường type 2. Theo Diabetes UK, giảm khoảng 5% trọng lượng cơ thể đã có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh. Việc giảm cân không cần diễn ra quá nhanh, mà nên được thực hiện bền vững và an toàn.

Người mắc tiền tiểu đường được khuyến nghị tìm sự hỗ trợ từ chuyên gia dinh dưỡng được chứng nhận, nhằm xây dựng kế hoạchăn uống phù hợp cho mục tiêu giảm cân hoặc quản lý cân nặng lâu dài.

2.2. Xây dựng chế độ ăn uống cân bằng, giàu dinh dưỡng

Hiện nay không có chế độ ăn "thần kỳ" nào có thể ngăn ngừa hoàn toàn bệnh tiểu đường và cũng không tồn tại một chế độ ăn phù hợp cho tất cả mọi người. Tuy nhiên, chế độ ăn Địa Trung Hải được xem là một lựa chọn lý tưởng. Chế độ ăn này giàu: Trái cây và rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, chất béo lành mạnh như dầu ô liu.

Người tiền tiểu đường nên ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ, thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp, sữa chua… đồng thời, cần hạn chế tinh bột chế biến sẵn, tinh bột tinh chế, thực phẩm chứa nhiều đường. Một chế độ ăn uống cân bằng không chỉ hỗ trợ kiểm soát đường huyết mà còn góp phần cải thiện sức khỏe tổng thể.

Người tiền tiểu đường nên ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ.

2.3. Tăng cường vận động thể chất

Lối sống ít vận động được xem là "kẻ thù thầm lặng" đối với người tiền tiểu đường. Việc ngồi lâu và thiếu vận động có thể làm tăng đáng kể nguy cơ tiến triển thành tiểu đường type 2. Do đó, tập thể dục thường xuyên cần được xem là một phần không thể thiếu trong sinh hoạt hằng ngày. Mục tiêu được khuyến nghị là ít nhất 150 phút vận động mỗi tuần.

Việc duy trì thói quen vận động không chỉ giúp cải thiện độ nhạy insulin mà còn mang lại lợi ích cho tim mạch và sức khỏe tinh thần.

Những thay đổi trên tuy đơn giản nhưng mang lại hiệu quả lâu dài. Khi được thực hiện một cách kiên trì, chúng không chỉ giúp ngăn ngừa bệnh tiểu đường loại 2, mà còn có thể đảo ngược tình trạng tiền tiểu đường, giúp người bệnh khỏe mạnh hơn và tránh được nhiều bệnh lý liên quan đến lối sống.

Lưu ý, bài viết chỉ nhằm mục đích thông tin, không thay thế lời khuyên y tế. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu bất kỳ phương pháp điều trị, thay đổi chế độ ăn uống hoặc bổ sung dinh dưỡng nào.

DS. Hải Sơn