Tiếng khèn mùa xuân nơi đại ngàn Lai Châu

Từ xa xưa, khèn đã trở thành nét văn hóa gắn bó với đời sống đồng bào Mông tại các bản làng Lai Châu. Tiếng khèn là lời tỏ bày của trái tim, là sợi dây kết nối cộng đồng mỗi dịp hội xuân. Trong sắc váy áo thổ cẩm rực rỡ, những chàng trai, cô gái Mông say sưa hòa mình vào điệu múa khèn dẻo dai, mạnh mẽ. Mỗi bước chân, mỗi nhịp xoay đều gửi gắm ước mơ về một năm mới đủ đầy, hạnh phúc.

Khèn đã trở thành sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại trong các nghi lễ linh thiêng của đồng bào Mông

Anh Vàng A Sùng, ở bản Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu chia sẻ: "Khèn Mông ngày xưa, được các đôi trai gái dùng tiếng Khèn để tỏ tình với nhau. Chúng tôi là thế hệ trẻ, bây giờ chúng tôi vẫn giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống của cha ông để lại, để góp phần giữ gìn sao cho bản sắc văn hóa người Mông".

Với người Mông, khèn không chỉ là nhạc cụ, mà còn là tiếng nói của tâm hồn. Người Mông vẫn truyền nhau câu dân ca: Người con trai không biết thổi khèn như cây ngô không mọc; Người con gái không biết nghe khèn như dòng suối không biết chảy về đâu...

Khèn Mông là linh hồn trong tất cả các lễ hội xuân của đồng bào Mông ở Lai Châu

Ông Mùa A Mang, người có uy tín ở bản Tu San, xã Mường Kim cho biết: "Trong dân tộc Mông có rất nhiều điệu khèn, điệu sáo, đàn môi… nhưng độc đáo nhất vẫn là khèn Mông. Khèn Mông có 6 đốt, thể hiện 6 bố con, tượng trưng cho sự đoàn kết. Khèn được dùng trong tất cả các lễ hội: khèn lễ, khèn hội, khèn trai gái, khèn Tết… kể cả trong đám tang. Nhưng điệu khèn mùa xuân là vui nhất, là điệu khèn của hội xuân, của trai gái hẹn hò là vui nhất. Chỉ cần nghe tiếng khèn là em đã biết là của ai".

Khèn Mông gồm có 6 ống trúc gắn kết lại, tượng trưng cho 6 thành viên trong một gia đình quây quần, đùm bọc. Tiếng khèn khi réo rắt, khi trầm bổng, lúc vui tươi, lúc sâu lắng. Trong hội xuân, tiếng khèn là lời mời gọi, là nhịp cầu se duyên. Trong những nghi lễ thiêng liêng của đời người, khèn lại trở thành sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại.

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế – xã hội, việc gìn giữ và phát huy nghệ thuật khèn Mông ở Lai Châu ngày càng được quan tâm. Nhiều lớp truyền dạy, chế tác khèn được mở tại cơ sở. Các câu lạc bộ khèn Mông hoạt động thường xuyên, trở thành điểm tựa để tiếng khèn tiếp tục vang xa.

Tiếng khèn đã gọi mùa xuân về trên các bản làng người Mông ở vùng cao Lai Châu

Bà Nguyễn Thị Việt Hà, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Mường Kim cho biết: "Khèn Mông là một trong những nhạc cụ đặc trưng, thể hiện nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Mông. Việc giữ gìn và bảo tồn bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Mông, trong đó có khèn Mông là nhiệm vụ quan trọng. Thời gian qua, chúng tôi đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền tổ chức các lớp truyền dạy, chế tác khèn; duy trì hoạt động văn hóa văn nghệ gắn với chợ phiên Tà Mung và các lễ hội, sự kiện du lịch. Qua đó góp phần bảo tồn và lan tỏa giá trị văn hóa của đồng bào Mông gắn với Nghị quyết 04 của Tỉnh ủy".

Theo ông Trần Mạnh Hùng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu, cấp ủy, chính quyền địa phương luôn xác định việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc nói chung, nghệ thuật khèn Mông nói riêng là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển văn hóa, xã hội của địa phương.

"Nghệ thuật biểu diễn và chế tác khèn Mông được đưa vào đề án bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc. Chúng tôi đã tổ chức nhiều lớp truyền dạy, hội diễn trình diễn khèn Mông, tổ chức các hội diễn liên quan đến biểu diễn khèn Mông và được các câu lạc bộ hưởng ứng rất tích cực. Đây là giá trị văn hóa đặc sắc, thu hút đông đảo công chúng và du khách khi đến với vùng đồng bào Mông ở địa phương".

Việc truyền dạy, chế tác khèn Mông đang được cấp ủy, chính quyền tỉnh Lai Châu đặc biệt quan tâm

Giữa mênh mông núi rừng Lai Châu, tiếng khèn Mông vẫn ngân lên mỗi độ xuân về, như nhịp thở của đại ngàn, như lời nhắn gửi của cha ông với thế hệ hôm nay. Giữ tiếng khèn ngân vang cũng chính là giữ hồn cốt dân tộc, để bản sắc văn hóa Mông tiếp tục tỏa sáng nơi biên cương Tổ quốc.

Khắc Kiên/VOV-Tây Bắc