Tiếng trống gọi Tết từ làng Bắc Thai ở Hà Tĩnh

Bên trong những ngôi nhà ở thôn Bắc Thai, xã Đồng Tiến những ngày giáp Tết vẫn vang tiếng cưa, tiếng bào đều đặn suốt ngày.

Nghề truyền thống làm trống ở làng nghề Bắc Thai, xã Đồng Tiến có lịch sử hàng trăm năm nay.

Không khí vào vụ Tết khiến làng nghề làm trống truyền thống lại tất bật. Người già, người trẻ ai còn gắn bó với nghề đều miệt mài bên từng thớ gỗ, tấm da bò để kịp những đơn hàng cuối năm.

Là hộ theo nghề lâu năm, ông Bùi Văn Tráng (67 tuổi, trú thôn Bắc Thai) cho biết, ông làm nghề khoảng 50 năm. Trước đây, cha của ông Tráng cũng theo nghề làm trống. Hiện mỗi năm, vợ chồng ông làm khoảng 70 chiếc trống to, nhỏ khác nhau. Trong đó, các công đoạn chủ yếu do ông Tráng đảm nhận, vợ phụ giúp làm sạch những tấm da bò và phơi khô để làm trống.

Không khí vào vụ Tết khiến làng nghề làm trống truyền thống lại tất bật hơn.

Ông Tráng kể, 4 năm trước, ông làm chiếc trống lớn nhất có đường kính 1,4m, cao khoảng 1,7m, bán 43 triệu đồng. Với chiếc trống đó, thời điểm này, giá bán có thể 50 triệu đồng. Những chiếc trống lớn như vậy thường sản xuất theo đơn đặt hàng, nếu không làm ra sợ khó bán vì giá khá cao.

Gia đình ông Tráng có 5 người con, gồm hai gái, ba trai. Đến nay, các con trai của ông chưa ai theo nghề làm trống.

“Giờ chúng đang khỏe, sung sức nên đi làm nghề khác kiếm thu nhập cao hơn. Tôi tin rằng, sau này, khi sức khỏe yếu dần, ở độ tuổi từ 60, các con sẽ theo nghề làm trống. Bởi làm trống không quá tốn sức mà chỉ cần miệt mài, chịu khó”, ông Tráng tâm sự.

Không riêng gia đình ông Tráng, nhiều hộ làm nghề ở Bắc Thai vẫn trăn trở về đầu ra. Ông Tráng chia sẻ thêm, sản phẩm trống Bắc Thai do gia đình tự tìm mối tiêu thụ chứ chưa có thị trường thu mua ổn định.

Điều các gia đình làm nghề mong muốn nhất là có đầu ra ổn định, giá bán phù hợp để nâng cao hiệu quả kinh tế.

Ông Trăn là một trong những nghệ nhân còn bám trụ với nghề.

Cùng chung nỗi niềm đó, ông Bùi Văn Trăn (82 tuổi, trú thôn Bắc Thai), người tạo ra những âm thanh quen tai vang lên mỗi ngày từ tiếng cưa, tiếng bào vẫn lặng lẽ làm việc trong ngôi nhà nhỏ của mình.

“Tôi cứ làm túc tắc vậy thôi, khỏe thì làm, mệt thì nghỉ chứ cũng chẳng vội vàng gì cả. Làm như thể dục rèn luyện sức khỏe ấy mà”, ông Trăn chia sẻ.

Theo ông Trăn, từ nhỏ, ông đã tập tành rồi theo nghề làm trống truyền thống từ cha, ông mình. Lớn lên, ông đi bộ đội. Xuất ngũ trở về địa phương, ông tiếp tục theo nghề làm trống đến nay.

Trước kia, ông hay làm những chiếc trống lớn, đường kính hơn một mét nhưng nay tuổi cao, sức yếu nên chỉ làm trống nhỏ và trống vừa để tiện, “kẻo phải phiền người khác hỗ trợ”.

Dù đã ở cái tuổi xưa nay hiếm, không chỉ làm nghề tại nhà, thỉnh thoảng ông Trăn còn một mình chạy xe máy đi hàng chục km lên các xã miền núi ở Hà Tĩnh như Hương Sơn, Hương Khê, Kỳ Anh mua gỗ mít về làm trống.

Ông nói, chịu khó lặn lội mua gỗ mít trong nhà dân để được gỗ rẻ hơn, từ đó mới có đồng thu nhập khá hơn so với mua lại gỗ của cơ sở bán buôn.

Người dân vẫn còn nhiều trăn trở về đầu ra cho các sản phẩm.

Trong năm 2025 vừa qua, một mình ông Trăn làm khoảng 30 chiếc trống, bán ra bảo đảm bình quân thu nhập mỗi tháng từ 7 - 10 triệu đồng, đủ cho hai vợ chồng già chi tiêu. Hiện, mỗi trống con đường kính khoảng 30cm được bán giá 500 - 700 nghìn đồng, còn trống lớn đường kính khoảng 70cm có giá khoảng 8 triệu đồng.

Gia đình ông Trăn có 3 con trai nhưng hiện chưa ai theo nghề làm trống, tất cả đang lao động tự do vì có thu nhập tốt hơn.

“Các con khuyên tôi già rồi nên nghỉ ngơi cho khỏe nhưng tôi thấy sức mình vẫn làm được. Đến khi nào yếu quá không thể làm được nữa thì nghỉ”, ông Trăn tâm sự.

Theo ông Trăn, các hộ làm nghề ở làng hiện nay vẫn có chung tâm tư là sản phẩm làm ra giá bán thấp. Sản phẩm chủ yếu bán cho tiểu thương kinh doanh ở chợ tỉnh (phường Thành Sen) nên thường bị ép mua với giá thấp, sau đó họ bán lại kiếm lời cao.

Hà Vũ