Tiếp nối di sản đổi mới của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI năm 1986, lần đầu tiên từ “đổi mới” với phạm trù rộng mở được chính thức ghi vào văn kiện Đại hội Đảng. Công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo kể từ đó đến nay vừa tròn 40 năm. Đó là hành trình cả nước chung sức, đồng lòng, nỗ lực phấn đấu vượt qua mọi khó khăn, thử thách để xây dựng đất nước ta có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay. Sự thành công của 40 năm đổi mới chính là sự tiếp nối liền mạch di sản đổi mới của lãnh tụ Hồ Chí Minh.

Đại biểu biểu quyết thông qua danh sách Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV. Ảnh: XUÂN THÀNH

Người là hiện thân của tư tưởng đổi mới

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống một cuộc đời trọn vẹn vì dân, vì nước. Cả cuộc đời cách mạng của Người chỉ có mục tiêu duy nhất là “làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”. Người luôn tìm tòi hướng đi, cách làm mới để đạt mục đích cao cả của mình. Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là hiện thân của tinh thần đổi mới, sáng tạo thành công.

Theo bước chân trên hành trình cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ta có thể thấy Người đã sử dụng rất sớm thuật ngữ “đổi mới” trong những tác phẩm tiêu biểu của Người như: Đường Kách mệnh (năm 1927), Sửa đổi lối làm việc (năm 1947), Đời sống mới (năm 1947), Dân vận (năm 1949) và các bản Di chúc (1965 - 1969). Chủ tịch Hồ Chí Minh xem đổi mới là bản chất của cách mạng và phát triển, xây dựng cái mới không phải là xóa bỏ cái cũ hoàn toàn mà là giữ lại cái tốt, sửa đổi cái phiền phức và phát huy cái mới.

Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc năm 1947, tư tưởng đổi mới của Người thể hiện nổi bật ở hai điểm mang tính khái quát lý luận, cụ thể như sau: Thứ nhất, đổi mới là cần thiết, tất yếu do sự phát triển của cách mạng đặt ra, khi Đảng lãnh đạo và cầm quyền đứng trước những biến chuyển phức tạp của tình hình mới, hoàn cảnh mới, nhiệm vụ mới. Người dùng chữ “sửa đổi” tức là với nội hàm “đổi mới”. Đó là nhận thức và hành động của Đảng, có trọng trách dẫn dắt và thúc đẩy phong trào cách mạng tiến lên trước những thử thách, bước ngoặt của thời cuộc. Thứ hai, là đổi mới phải chọn đúng khâu đột phá. Tên tác phẩm Sửa đổi lối làm việc của Người đã thể hiện rõ ràng tư tưởng và phương pháp đó. Lối làm việc tức là “phương pháp”, “cách thức”. Đây là điều cốt yếu phải đổi mới, hơn nữa Người còn xác định điều hệ trọng: Phải sửa đổi lối làm việc của Đảng.

Trong tác phẩm Dân vận đăng trên Báo Sự thật số 120, ngày 15-10-1949, với bút danh X.Y.Z, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thêm một lần nữa sử dụng khái niệm “đổi mới”. Người viết: “Nước ta là một nước dân chủ. Bao nhiêu lợi ích đều vì dân. Bao nhiêu quyền hạn đều của dân. Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân”. Câu nói giản dị của Người đã khái quát mục tiêu, phương châm và phương pháp đổi mới của Đảng ta.

Cốt lõi tư tưởng đổi mới của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Trong thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời ông Hoàng Phan Kính và ông Trần Lê Hữu ngày 2-4-1949 có đoạn: “...Trong lúc lật đổ những tường vách cũ kỹ và đang xây đắp những ngôi lâu đài mới thì chắc chắn không khỏi có những mụn bào gạch bể và những thứ ghét rác khác. Chúng ta sẽ quét sạch dần dần...”. Bản chất câu nói đó của Bác chính là sự đổi mới. Đổi mới là cái vốn có của mọi vận động và phát triển trong tự nhiên, xã hội cũng như trong tư duy. Đổi mới là thay đổi cách nghĩ, cách làm cũ đã lỗi thời, lạc hậu bằng cách nghĩ, cách làm mới khoa học hơn, hiệu quả hơn, hợp với quy luật của sự phát triển, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.

Nghiên cứu cuộc đời hoạt động cách mạng của Người và những lần Người trực tiếp dùng chữ “đổi mới”, có thể nhận thấy cốt lõi tư tưởng Hồ Chí Minh về đổi mới nhấn mạnh sự kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; đồng thời không ngừng sáng tạo, đổi mới trong tư duy, phong cách và hành động. Điều này bao gồm việc phát huy sức mạnh của toàn dân tộc, dựa trên tinh thần yêu nước, ý chí tự cường và khát vọng phát triển. Một phần quan trọng là Đảng phải đi đầu trong việc tự đổi mới và chỉnh đốn để lãnh đạo công cuộc đổi mới toàn diện, hiệu quả. Người nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đổi mới phải dựa vào sức mạnh của Nhân dân, sự lãnh đạo của Đảng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đổi mới còn là sự sáng tạo, linh hoạt trong tư duy, phong cách làm việc, khoa học, kỹ thuật và đời sống xã hội.

Đổi mới là sự nghiệp lâu dài, phức tạp, gian khổ; phải kiên định, kiên trì, kiên quyết, lựa chọn bước đi thích hợp, không nôn nóng chủ quan mới giành thắng lợi. Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn về phương châm đổi mới thật giản dị: “Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm. Việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh”. Suốt cuộc đời Bác luôn nhấn mạnh sự cần thiết phải không ngừng đổi mới nhận thức để phản ánh đúng tình hình thế giới, tình hình trong nước vốn không ngừng biến đổi. Ngày 21-7-1956, nói chuyện tại lớp nghiên cứu chính trị khóa I, Trường Đại học Nhân dân Việt Nam, Bác căn dặn: “Thế giới ngày ngày đổi mới, Nhân dân ta ngày càng tiến bộ, cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp Nhân dân”.

Tư tưởng đổi mới của Người đưa dân tộc bước vào kỷ nguyên mới

Mở đầu công cuộc đổi mới, Báo cáo chính trị tại Đại hội toàn quốc lần thứ VI năm 1986 của Đảng khẳng định: “Muốn đổi mới tư duy, Đảng ta phải nắm vững bản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, kế thừa tư tưởng và lý luận cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh”. Tư tưởng Hồ Chí Minh được Đảng ta khẳng định là nền tảng lý luận của công cuộc đổi mới là bởi vì tư tưởng của Người mang tính khoa học và cách mạng; bản chất tư tưởng cách mạng của Hồ Chí Minh là đổi mới và phát triển, tiếp tục định hướng, soi sáng công cuộc đổi mới ở Việt Nam.

Thực tiễn đã minh chứng, tư tưởng Hồ Chí Minh về đổi mới có giá trị bền vững, lâu dài và là niềm tin lớn lao đối với sự nghiệp đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng. Trong sự nghiệp đổi mới, Đảng ta luôn quán triệt sâu sắc giá trị triết lý đổi mới của Chủ tịch Hồ Chí Minh là: “Ích nước, lợi dân”. Đảng luôn nhận thức đúng đắn, nhất quán, quán triệt, vận dụng sáng tạo và bảo vệ bản chất khoa học, cách mạng, nhân văn của tư tưởng Hồ Chí Minh về đổi mới trong lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Đây chính là nhân tố quyết định, làm nên mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam thời kỳ đổi mới.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV khai mạc vào đầu năm 2026 là mốc đánh dấu thời điểm đất nước ta bắt đầu bước vào kỷ nguyên mới. Kỷ nguyên mới là khoảng thời gian đất nước, dân tộc phải vươn lên mãnh liệt, phấn đấu thực hiện thành công những mục tiêu chiến lược, tạo sự phát triển vượt bậc ở một tầm cao mới, trình độ mới, chất lượng mới, xác lập vị thế quốc gia trên trường quốc tế, tạo nền tảng cho bước phát triển đột phá kế tiếp. Đó là kỷ nguyên tiếp nối mạch di sản đổi mới của tư tưởng Hồ Chí Minh, theo tấm gương và cách làm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, để dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa với đội ngũ công bộc trung thành, tận tụy, quan hệ giữa người với người nhân ái, đoàn kết, khoan dung, hòa hợp và đóng góp vào tiến bộ xã hội của nhân loại.

TRẦN DUY