Tiếp tục thúc đẩy cải cách pháp luật, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Thời gian qua, các bộ, ngành đã tích cực rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp nhằm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, thông thoáng cho khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo Bộ Tài chính, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động. Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, sau gần 10 năm thực hiện, một số quy định đã bộc lộ hạn chế, nguồn lực hỗ trợ còn phân tán, chính sách chưa thực sự gắn với nhu cầu và năng lực phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ảnh: Tuấn Phi - TTXVN

Để khắc phục những bất cập này, Chính phủ đã trình Quốc hội dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, mục tiêu xây dựng Luật là tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, kết nối nguồn lực công - tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả thực thi và lấy sự phát triển thực chất của doanh nghiệp làm thước đo.

Dự thảo Luật gồm 4 chương, 35 điều, tập trung vào 5 nhóm chính sách. Trong đó, đáng chú ý là các giải pháp cải thiện khả năng tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường; hỗ trợ tư vấn, đào tạo, kế toán, pháp lý; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị. Bên cạnh đó, dự thảo dành sự quan tâm cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, doanh nghiệp kinh doanh bền vững và doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị, thị trường quốc tế.

Một điểm mới trong định hướng xây dựng Luật là chuyển từ phương thức Nhà nước chủ động lựa chọn đối tượng hỗ trợ sang tạo điều kiện để doanh nghiệp xác định nhu cầu và lựa chọn dịch vụ phù hợp. Việc số hóa, liên thông dữ liệu, đơn giản hóa hồ sơ và tăng cường hậu kiểm cũng được đề xuất nhằm giảm chi phí thực hiện chính sách.

Những nội dung sửa đổi này hướng tới khắc phục tình trạng chính sách hỗ trợ chưa đến được với những doanh nghiệp thực sự có nhu cầu, đồng thời tạo điều kiện để khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Cùng với việc hoàn thiện chính sách dành riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, công tác tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đang được đẩy mạnh nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Tại Hội nghị tham vấn kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức mới đây, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI đánh giá cao những nỗ lực của các bộ, ngành trong việc rà soát, sửa đổi và đề xuất bãi bỏ những quy định pháp luật không còn phù hợp.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, trong tháng 10/2026, VCCI đã nghiên cứu dự thảo báo cáo tổng rà soát của nhiều bộ, ngành, trong đó có Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nội vụ, Bộ Giáo dục và Đào tạo; đồng thời đối chiếu với những khó khăn, vướng mắc mà cộng đồng doanh nghiệp thường xuyên phản ánh để có ý kiến góp ý. Qua nghiên cứu, đại diện VCCI ghi nhận nhiều đề xuất cải cách thiết thực, thể hiện sự chủ động của các cơ quan quản lý trong quá trình hoàn thiện chính sách pháp luật.

Cụ thể, Bộ Công Thương đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh rượu, bỏ chứng chỉ quản lý năng lượng và thủ tục đăng ký hợp đồng mẫu mua bán căn hộ chung cư. Bộ Nội vụ đề xuất bãi bỏ ít nhất 7 thủ tục hành chính, loại bỏ 3 ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Trong khi đó, Bộ Tài chính đã tiến hành rà soát gần 1.400 văn bản trong thời gian ngắn.

“Chúng tôi cũng đối chiếu các báo cáo này với những vướng mắc mà doanh nghiệp phản ánh qua VCCI hằng tháng. Trước hết, xin ghi nhận nhiều đề xuất rất thiết thực, đó là những nỗ lực đáng trân trọng”, ông Đậu Anh Tuấn khẳng định.

Những kết quả trên cho thấy công tác rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật đang được các bộ, ngành triển khai tích cực, hướng tới loại bỏ các quy định không còn phù hợp, giảm bớt điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đây là những nội dung có ý nghĩa đối với cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa vốn còn hạn chế về nguồn lực thực hiện các thủ tục pháp lý.

Tuy nhiên, bên cạnh việc ghi nhận những kết quả tích cực, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, quá trình cải cách cần tiếp tục đi vào thực chất, lấy mức độ thuận lợi của người dân và doanh nghiệp làm tiêu chí đánh giá. Đặc biệt, cần phân biệt giữa việc sắp xếp, hoàn thiện hệ thống văn bản với những cải cách trực tiếp giúp doanh nghiệp giảm hồ sơ, thời gian và chi phí thực hiện thủ tục. Việc bãi bỏ một văn bản vì lý do kỹ thuật là cần thiết, nhưng chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được giảm thêm một thủ tục hay rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ.

Từ thực tế này, đại diện VCCI đề nghị mỗi kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ quy định pháp luật phải xác định rõ điều khoản bất cập, phương án xử lý và kết quả có thể đo lường. Đồng thời, cần tránh tình trạng điều kiện kinh doanh đã được bãi bỏ nhưng lại xuất hiện dưới hình thức quy định khác. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, bởi những doanh nghiệp có quy mô hạn chế thường gặp nhiều khó khăn trong bố trí nhân lực, kinh phí để thực hiện các yêu cầu về hồ sơ, thủ tục và tuân thủ pháp luật.

Cùng quan điểm, ông Cao Xuân Thạo, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng và tính thực chất của công tác tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, việc rà soát cần tập trung nhận diện những quy định chồng chéo, thiếu thống nhất, chưa rõ ràng hoặc không còn phù hợp. Các ý kiến tham vấn phải làm rõ quy định gây khó khăn, chi phí tuân thủ, thời gian thực hiện và mức độ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cùng với đó, cần chú trọng những bất cập mang tính liên ngành, nhất là phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, quản lý và chia sẻ dữ liệu, thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử. Những kiến nghị hoàn thiện pháp luật cần có căn cứ thực tiễn, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân./.