Tiết kiệm năng lượng, lợi người bệnh (Kỳ 2): Đa dạng giải pháp, tối ưu nguồn lực

Số hóa, tiết kiệm 100 tỷ đồng mỗi năm

Trong một bệnh viện quy mô lớn, hàng nghìn thiết bị phải vận hành mỗi ngày; nhiều hệ thống hoạt động liên tục 24/7 và không thể tùy tiện dừng. 

Muốn tiết kiệm thực chất, bệnh viện phải thay đổi từ cách thiết kế, đầu tư công nghệ đến quản trị, vận hành và kiểm soát từng nguồn lực. Đó cũng là xu hướng đang được thể hiện rõ tại một số bệnh viện.

Tại Bệnh viện Bạch Mai, chuyển đổi số đang tạo ra một hướng tiết kiệm nguồn lực đáng kể, từ giấy tờ, mực in đến phim chẩn đoán hình ảnh.

Ảnh minh hoạ: Bệnh viện Bạch Mai

PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết, Bệnh viện Bạch Mai đã triển khai thành công hệ thống bệnh án điện tử từ tháng 11/2024, trở thành bệnh viện hạng đặc biệt đầu tiên trên toàn quốc thực hiện khám chữa bệnh không sử dụng giấy tờ. Việc này giúp lưu trữ và quản lý trực tuyến toàn bộ thông tin về tình trạng sức khỏe, lịch sử bệnh lý và quá trình điều trị của bệnh nhân, từ đó nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị, giảm thiểu sai sót, tiết kiệm thời gian và chi phí.

Đặc biệt, chỉ riêng việc không in phim chụp X-quang, cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ và các giấy tờ liên quan đã giúp bệnh viện tiết kiệm khoảng 100 tỷ đồng mỗi năm. Số tiền này được tái đầu tư để nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số của bệnh viện.

"Việc áp dụng bệnh án điện tử không chỉ giúp giảm thiểu chi phí in ấn và lưu trữ giấy tờ, mà còn tạo điều kiện cho các cơ sở y tế dễ dàng chia sẻ thông tin bệnh nhân, tăng cường tính liên tục trong điều trị, đặc biệt quan trọng đối với các bệnh mạn tính hoặc cần theo dõi dài hạn. Ngoài ra, dữ liệu từ bệnh án điện tử còn hỗ trợ phân tích và đưa ra các phương án điều trị phù hợp với từng bệnh nhân, tối ưu hóa hiệu quả điều trị", PGS.TS Đào Xuân Cơ cho biết thêm.

Bác sĩ hướng dẫn bệnh nhân kiểm tra kết quả qua app và thanh toán qua quét mã QR. Ảnh: Bệnh viện Bạch Mai

Ngoài ra, Bệnh viện Bạch Mai triển khai hệ thống quản trị thông minh toàn trình không giấy tờ và ứng dụng Bach Mai Care tích hợp xác thực, ký số qua VNeID.

"Việc tích hợp không chỉ là tiện ích về hành chính, mà tạo ra cơ chế định danh và xác thực điện tử an toàn, hợp pháp cho mọi hồ sơ bệnh án, đồng thời là bước hướng tới triển khai Hồ sơ sức khỏe điện tử (EMR) cấp quốc gia", PGS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho hay. Đây là bệnh viện hạng đặc biệt đầu tiên tại Việt Nam triển khai giải pháp số hóa toàn trình, đánh dấu bước ngoặt trong hành trình trở thành bệnh viện thông minh toàn diện.

Bằng cách này Bạch Mai đang tạo ra dữ liệu chuẩn hóa, sẵn sàng cho việc liên thông, trao đổi dữ liệu khám chữa bệnh giữa các cơ sở y tế trong nước. Qua đó, người bệnh nhận được các tiện ích như đăng ký khám và thanh toán nhanh chóng, dịch vụ thanh toán không tiền mặt mở rộng đến giường bệnh.

Với bệnh viện, việc triển khai hệ thống quản trị thông minh toàn trình không giấy tờ giúp toàn bộ quy trình hành chính, điều dưỡng, thuốc, xét nghiệm được tự động hóa và quản lý hiệu quả hơn.

Đặc biệt, ứng dụng Bach Mai Care là giải pháp toàn diện giúp người dân chủ động quản lý sức khỏe và tiết kiệm thời gian đáng kể. Ứng dụng này là nhằm chuyển đổi hành vi của người dùng từ thụ động chờ đợi sang chủ động quản lý y tế, đồng thời giảm áp lực lên hệ thống tiếp nhận bệnh nhân của bệnh viện.

Hệ thống thiết bị, máy móc hiện đại phục vụ khám, chữa bệnh/ Ảnh: Bệnh viện Bạch Mai

App quản lý sức khỏe này giúp giải phóng 90% thời gian chờ đợi và các thủ tục hành chính tại bệnh viện. Thay vì phải xếp hàng từ 3-4h sáng, người bệnh chủ động đặt lịch khám, chọn bác sĩ và thời gian phù hợp ngay trên điện thoại. Ngoài ra, một trong những tính năng nổi bật của ứng dụng là khả năng quản lý sức khỏe và đặt lịch khám cho cả gia đình trên cùng một tài khoản.

Người dùng có thể thêm hồ sơ người thân, chủ động đặt lịch khám hộ cho ông bà, cha mẹ hoặc con cái ngay cả khi họ không sử dụng điện thoại thông minh. Việc này giúp mọi thành viên trong gia đình theo dõi lịch khám, kết quả và đơn thuốc của nhau một cách tập trung, tiện lợi trên một ứng dụng duy nhất.

Song song với đó, bệnh viện cũng đã triển khai tính năng ký số trên app. Chữ ký số này có giá trị pháp lý tương đương với chữ ký tay, được đăng ký và quản lý ngay trên ứng dụng VNeID do Bộ Công an trực tiếp quản lý. Điều này cho phép người bệnh thực hiện các thao tác pháp lý quan trọng ngay trên điện thoại, dù ở bất cứ đâu. Người dùng có thể ký các giấy tờ cần thiết như giấy cam kết trước thủ thuật hay trích sao bệnh án từ xa, tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại.

Giảm 30% năng lượng nhờ quản trị thông minh

Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM, mỗi ngày bệnh viện tiếp đón hơn 4.000 bệnh nhân ngoại trú, với quy mô hơn 400 giường bệnh. Trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, nền nhiệt thường xuyên cao, nhu cầu sử dụng điện, nước và lượng chất thải phát sinh lớn, đặt ra yêu cầu kiểm soát, sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

ThS.BS Trần Nguyễn Như Anh, Giám đốc Quản lý chất lượng, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM cho biết, bệnh viện triển khai đồng bộ các giải pháp tiết kiệm năng lượng từ khâu thiết kế, xây dựng đến vận hành.

Khung cảnh yên bình, nhiều cây xanh ở Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM giúp người bệnh thư giãn tinh thần trong quá trình điều trị. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM

Theo ThS.BS Trần Nguyễn Như Anh, bệnh viện triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tối ưu sử dụng năng lượng, từ hệ thống chiếu sáng, quản lý tòa nhà đến làm lạnh và cách nhiệt.

Toàn bộ hệ thống chiếu sáng tại các phòng và khu vực công cộng được thay bằng đèn LED tiết kiệm năng lượng. Tại khu vực nội trú, đèn hành lang được cài đặt thời gian bật, tắt tự động; khu vực ngoại trú được điều khiển theo khung giờ phù hợp, đồng thời cán bộ, nhân viên thường xuyên giám sát, kiểm tra. Sử dụng đèn LED giúp tiết kiệm khoảng 35-40% năng lượng so với đèn huỳnh quang thông thường.

"Việc sử dụng đèn LED kết hợp điều khiển thời gian và giám sát thường xuyên giúp bệnh viện giảm tiêu thụ điện nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu chiếu sáng trong quá trình khám, chữa bệnh", ThS.BS Trần Nguyễn Như Anh cho biết.

Một giải pháp quan trọng khác là hệ thống quản lý tòa nhà thông minh (BMS), tích hợp quản lý, điều khiển và giám sát nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật như thông gió, chiếu sáng, điện, cấp thoát nước, bơm chữa cháy... Các thông số được cập nhật liên tục, hỗ trợ phát hiện, cảnh báo sự cố và giảm thao tác thủ công trong quá trình vận hành. Hệ thống này góp phần tiết kiệm khoảng 20-30% năng lượng so với các tòa nhà cùng quy mô không sử dụng BMS.

Đối với hệ thống làm lạnh, bệnh viện đầu tư chiller giải nhiệt bằng gió của TRANE tại những khu vực yêu cầu điều kiện kiểm soát nghiêm ngặt như phòng mổ và khu hồi sức tích cực (ICU). Hệ thống có chỉ số COP 3,079, sử dụng môi chất lạnh R410A, giúp giảm khoảng 10-15% điện năng tiêu thụ so với công nghệ trước đây.

Bên cạnh đó, các tòa nhà sử dụng kính hộp hai lớp và kính cường lực; 100% cửa sổ được dán phim cách nhiệt nhằm hạn chế tác động của bức xạ nhiệt, tia UV, đồng thời góp phần tiết kiệm khoảng 5-10% điện năng vận hành hệ thống điều hòa.

"Tiết kiệm năng lượng phải được tính toán ngay từ thiết kế, đầu tư công nghệ đến tổ chức vận hành. Mục tiêu là giảm tiêu hao không cần thiết nhưng vẫn duy trì các điều kiện cần thiết cho người bệnh", ThS.BS Trần Nguyễn Như Anh nhấn mạnh.

Theo ThS.BS Trần Nguyễn Như Anh, các giải pháp trên giúp mức tiêu thụ năng lượng trung bình giảm khoảng 30% so với các tòa nhà cùng quy mô không áp dụng giải pháp tương tự, tương đương khoản tiết kiệm khoảng 50.000 USD mỗi năm. Lượng rác sinh hoạt phát sinh trong vận hành năm 2025 cũng giảm 33% so với năm 2024.

Tiết kiệm từ thiết bị đến quy trình

Tương tự tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh, ông Lê Ngọc Thanh, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh cho biết, bệnh viện xác định sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm chi phí vận hành, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh.

Theo ông Thanh, bệnh viện đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như thay thế hệ thống chiếu sáng bằng đèn LED; lắp biến tần cho thiết bị công suất lớn; tối ưu vận hành hệ thống điều hòa trung tâm, máy bơm nước và điện mặt trời; tăng cường tận dụng ánh sáng, thông gió tự nhiên. Công tác bảo trì, bảo dưỡng thiết bị cũng được thực hiện thường xuyên nhằm duy trì hiệu suất vận hành.

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh nhìn từ trên cao. Ảnh: BVĐK tỉnh Hà Tĩnh

Các hệ thống tiêu thụ nhiều năng lượng tại bệnh viện chủ yếu là điều hòa không khí, thiết bị chẩn đoán hình ảnh như MRI, CT, DSA, hệ thống khí y tế, thang máy, chiếu sáng và xử lý nước. Bệnh viện xây dựng quy trình vận hành theo từng khung giờ, kiểm soát nhiệt độ điều hòa hợp lý, bố trí lịch vận hành thiết bị phù hợp và bảo dưỡng định kỳ để hạn chế lãng phí.

"Quan điểm của bệnh viện là tiết kiệm năng lượng nhưng tuyệt đối không làm ảnh hưởng đến chất lượng chuyên môn. Các khu vực cấp cứu, hồi sức, phòng mổ, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, kho thuốc và bảo quản máu luôn được ưu tiên bảo đảm nguồn điện ổn định, liên tục", ông Lê Ngọc Thanh nhấn mạnh.

Việc triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng đã góp phần giảm mức tiêu thụ điện, tiết kiệm chi phí vận hành, qua đó tạo thêm nguồn lực đầu tư cho chuyên môn và nâng cấp trang thiết bị y tế. Đồng thời, hệ thống kỹ thuật vận hành ổn định hơn, hạn chế sự cố, nâng cao an toàn và cải thiện môi trường khám, chữa bệnh.

Bệnh viện cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý vận hành thông qua phần mềm quản lý tài sản, theo dõi tình trạng thiết bị và giám sát tiêu thụ điện, nước tại các khu vực trọng điểm. Bệnh án điện tử, khám chữa bệnh không giấy tờ và thanh toán không dùng tiền mặt góp phần giảm tiêu hao giấy, vật tư và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Theo ông Thanh, khó khăn lớn nhất trong cải tạo, đầu tư hạ tầng kỹ thuật là nguồn kinh phí còn hạn chế, trong khi bệnh viện phải ưu tiên nguồn lực cho chuyên môn và trang thiết bị y tế. Việc cải tạo cũng phải thực hiện trong điều kiện bệnh viện hoạt động liên tục 24/24 giờ, đòi hỏi phương án thi công chặt chẽ, bảo đảm an toàn và không ảnh hưởng đến người bệnh.

Để triển khai các giải pháp, bệnh viện huy động nguồn ngân sách Nhà nước, nguồn thu sự nghiệp, các chương trình đầu tư của ngành Y tế và nguồn xã hội hóa phù hợp quy định; đồng thời ưu tiên lựa chọn thiết bị có hiệu suất năng lượng cao ngay từ khâu đầu tư.

"Tiết kiệm năng lượng trước hết phải bắt đầu từ tối ưu vận hành, thay đổi công nghệ và nâng cao ý thức sử dụng, chứ không phải cắt giảm những nhu cầu thiết yếu phục vụ người bệnh", ông Thanh cho hay.