Tiêu thụ điện tại miền Bắc dự kiến tăng mạnh

Nhu cầu điện tại vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc dự kiến tăng mạnh đến năm 2030. Ảnh: EVNNPC.

Chia sẻ tại hội thảo "An ninh năng lượng đến 2030: Khơi thông nguồn lực phát triển hạ tầng năng lượng" do Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI) tổ chức ngày 17/7, ông Đỗ Văn Năm, Thành viên HĐTV tại Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), nhận định nhu cầu điện tại vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc sẽ tăng mạnh đến năm 2030.

Sản lượng điện phía Bắc sẽ vượt 160 tỷ kWh vào năm 2030

Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhu cầu điện năng rất cao, đặt ra thách thức lớn với công tác bảo đảm cung ứng điện và phát triển hạ tầng năng lượng trong những năm tới.

Theo ông Năm, sự phát triển đồng bộ của hạ tầng giao thông, các chính sách thu hút đầu tư, đặc biệt là dòng vốn FDI, cùng nguồn nhân lực dồi dào đã giúp nhiều địa phương như Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hưng Yên, trở thành những cực tăng trưởng mới của cả nước.

Ông Đỗ Văn Năm, Thành viên HĐTV EVNNPC phát biểu tại sự kiện. Ảnh: BTC.

Giai đoạn 2021-2025, nhu cầu điện tăng trưởng bình quân 7,31% mỗi năm, phản ánh tốc độ phát triển kinh tế và công nghiệp mạnh mẽ của khu vực. Tính đến cuối năm 2025, 17 tỉnh, thành phố phía Bắc có khoảng 11,6 triệu khách hàng sử dụng điện, với sản lượng điện thương phẩm đạt 106,54 tỷ kWh.

Báo cáo cho thấy cơ cấu phụ tải điện đang chuyển dịch mạnh theo hướng công nghiệp hóa. Nhóm khách hàng công nghiệp - xây dựng và quản lý tiêu dùng hiện chiếm hơn 90% tổng sản lượng điện thương phẩm, trở thành động lực chính thúc đẩy nhu cầu điện của toàn vùng.

Trong giai đoạn 2026-2030, nhu cầu điện được dự báo tiếp tục tăng nhanh. Theo kịch bản cơ sở, sản lượng điện thương phẩm của khu vực sẽ đạt 160,67 tỷ kWh vào năm 2030, tương ứng tốc độ tăng trưởng bình quân 8,56% mỗi năm.

Ở kịch bản tăng trưởng cao, sản lượng điện thương phẩm có thể đạt 165,5 tỷ kWh vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng bình quân 9,21% mỗi năm. Thành phần phụ tải công nghiệp - xây dựng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn, tạo áp lực đáng kể lên hệ thống điện và công tác bảo đảm nguồn cung.

Đáng chú ý, công suất phụ tải cực đại được dự báo tăng từ khoảng 21.500 MW hiện nay lên 32.800 MW vào năm 2030, tương ứng mức tăng trưởng bình quân 11-12% mỗi năm.

Điều này cho thấy nhu cầu đầu tư nguồn điện và lưới điện sẽ gia tăng đáng kể trong thời gian tới. Để đáp ứng nhu cầu điện ngày càng lớn, báo cáo đề xuất nhiều nhóm giải pháp đồng bộ. Trong đó, ngành điện dự kiến đầu tư mạnh vào hệ thống lưới điện với 537 dự án lưới điện 110 kV, bổ sung khoảng 21.000 MVA công suất máy biến áp và xây dựng thêm 6.800 km đường dây 110 kV.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về điện lực; nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống điện; thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS); đồng thời đẩy mạnh các chương trình điều chỉnh phụ tải và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.

Việc bảo đảm nguồn điện cho vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc không chỉ là yêu cầu phục vụ tăng trưởng kinh tế mà còn là yếu tố then chốt để duy trì sức hấp dẫn đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh các ngành công nghiệp công nghệ cao, sản xuất và trung tâm dữ liệu đang mở rộng nhanh tại khu vực

Hệ thống điện Việt Nam đối mặt nhiều thách thức

Cũng tại sự kiện, ông Trần Quốc Tâm, Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP.HCM, nhận định hệ thống điện Việt Nam đang phải đối mặt cùng lúc với nhiều thách thức.

Cụ thể, nhu cầu điện tăng 12-13% mỗi năm để phục vụ tăng trưởng kinh tế, sự bùng nổ của xe điện, các trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI), cùng những bất ổn địa chính trị toàn cầu có thể gây ra khủng hoảng năng lượng. Trong khi đó, nhiều dự án điện khí LNG, điện gió ngoài khơi và điện hạt nhân khó có thể hoàn thành đúng tiến độ trước năm 2030.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất nguồn điện của Việt Nam phải tăng từ khoảng 87.600 MW hiện nay lên 183.291 MW vào năm 2030 trong kịch bản cơ sở hoặc thậm chí lên tới 236.363 MW trong kịch bản tăng trưởng cao. Điều này đồng nghĩa hệ thống điện phải tăng quy mô từ hơn 2 lần đến gần 3 lần chỉ trong vài năm tới.

Từ những rào cản trên, ông Tâm cho rằng năng lượng tái tạo sẽ là nguồn lực quan trọng nhất để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng này. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh chỉ rõ công suất điện mặt trời có thể đạt từ 46.459 MW đến hơn 73.000 MW vào năm 2030, trong khi điện gió trên bờ, gần bờ và ngoài khơi cũng tăng mạnh.

"Việt Nam sở hữu tiềm năng kỹ thuật rất lớn với khoảng 963 GW điện mặt trời, 221 GW điện gió trên bờ và gần bờ, cùng khoảng 600 GW điện gió ngoài khơi", ông nói thêm.

Tuy nhiên, năng lượng tái tạo chỉ có thể phát huy hết tiềm năng nếu đi kèm với hệ thống lưu trữ năng lượng. Lưới điện hiện nay vẫn vận hành theo nguyên tắc cân bằng tức thời giữa cung và cầu do chưa có đủ năng lực lưu trữ điện ở quy mô lớn. Đây là "điểm nghẽn" lớn đối với việc phát triển điện gió và điện mặt trời.

Để thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo và hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS), ông Tâm đề xuất nhiều giải pháp chính sách, trong đó có việc hoàn thiện cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng (TOU), tạo tín hiệu kinh tế để khuyến khích lưu trữ năng lượng và dịch chuyển phụ tải. Đồng thời, Việt Nam cần xây dựng cơ chế tín dụng xanh, ưu đãi lãi suất, miễn giảm thuế cho các dự án năng lượng sạch và hệ thống lưu trữ năng lượng.

Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP.HCM nhấn mạnh Việt Nam không thiếu tài nguyên năng lượng tái tạo cũng như công nghệ để khai thác các nguồn năng lượng này. Điều cần thiết hiện nay là một hệ thống chính sách và cơ chế thị trường đủ mạnh để thúc đẩy đầu tư, giúp năng lượng tái tạo và BESS trở thành nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững, bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện mục tiêu Net Zero trong những thập niên tới.