Tiêu thụ máy tính toàn cầu phục hồi nhẹ nhưng chưa bền vững

Tính năng AI đang thúc đẩy mạnh mẽ doanh số máy tính, ngay cả tại thị trường Việt Nam. Ảnh: Hoàng Linh

Thống kê mới của ngành cho thấy, tổng lượng máy tính cá nhân xuất xưởng toàn cầu – bao gồm máy tính để bàn (desktop), máy tính xách tay (notebook) và máy trạm (workstation) – đạt khoảng 64,8 triệu chiếc, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước.

Theo IDG và Canalyst/Omdia, lượng máy tính xách tay tiêu thụ trong quý đầu năm tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất với 50,8 triệu máy, tăng 2,6% so với cùng kỳ. Máy tính để bàn ghi nhận mức tăng cao hơn - khoảng 5,4%, đạt 14 triệu máy. Điều này cho thấy sự phục hồi không đồng đều giữa các phân khúc, khi máy tính để bàn – vốn chịu áp lực suy giảm trong nhiều năm – lại có dấu hiệu bật tăng nhờ nhu cầu từ doanh nghiệp và các hệ thống chuyên dụng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, mức tăng trưởng hơn 3% trong quý đầu năm không phản ánh hoàn toàn sự phục hồi thực chất của thị trường. Một trong những nguyên nhân chính là việc các nhà sản xuất và kênh phân phối “đẩy hàng sớm” nhằm đối phó với nguy cơ tăng giá linh kiện trong thời gian tới. Nói cách khác, một phần nhu cầu của các quý sau đã được “kéo” về quý I, tạo ra hiệu ứng tăng trưởng ngắn hạn.

Áp lực lớn nhất hiện nay đến từ chi phí linh kiện, đặc biệt là bộ nhớ và thiết bị lưu trữ. Theo Omdia, giá các thành phần này đã tăng mạnh trong năm 2025 và tiếp tục xu hướng leo thang trong năm 2026, tạo ra sức ép đáng kể lên biên lợi nhuận của các nhà sản xuất. Điều này buộc các hãng phải điều chỉnh chiến lược sản phẩm, ưu tiên các dòng máy cao cấp có biên lợi nhuận tốt hơn, đồng thời hạn chế sản xuất các mẫu giá rẻ.

Xu hướng này có thể dẫn đến sự thay đổi đáng kể trong cấu trúc thị trường máy tính cá nhân toàn cầu. Các thiết bị giá thấp – vốn chiếm tỷ trọng lớn trong phân khúc giáo dục và người dùng phổ thông – có nguy cơ bị thu hẹp nguồn cung, trong khi các dòng máy cao cấp, tích hợp công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), lại được đẩy mạnh. Đây cũng là lý do khiến dù sản lượng có thể giảm trong tương lai, nhưng giá trị thị trường vẫn có xu hướng tăng.

Một yếu tố khác thúc đẩy thị trường trong giai đoạn vừa qua là chu kỳ thay thế thiết bị liên quan đến hệ điều hành. Việc các doanh nghiệp và tổ chức chuyển đổi sang nền tảng mới, đặc biệt là sau khi các phiên bản hệ điều hành cũ dần hết hỗ trợ, đã tạo ra nhu cầu nâng cấp đáng kể trong phân khúc khách hàng doanh nghiệp. Đồng thời, các sản phẩm mới từ các hãng lớn cũng góp phần kích thích nhu cầu, dù chưa đủ mạnh để tạo ra sự bùng nổ.

Dòng máy tính để bàn cỡ nhỏ ASUS V501 Series mới ra mắt tại thị trường trong nước. Ảnh: HL

Xét về dài hạn, triển vọng của thị trường máy tính cá nhân trong năm 2026 vẫn được đánh giá là thận trọng. Chính Omdia nhận định rằng mức tăng trưởng trong quý I có thể là “đỉnh” của cả năm, khi các yếu tố bất lợi từ chi phí linh kiện và nguồn cung ngày càng rõ nét. Một số dự báo thậm chí cho rằng thị trường có thể suy giảm trong các quý tiếp theo nếu tình trạng thiếu hụt linh kiện không được cải thiện

Dù vậy, không thể phủ nhận rằng thị trường máy tính cá nhân đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mới. Sau thời kỳ bùng nổ do nhu cầu làm việc và học tập từ xa trong đại dịch, ngành công nghiệp này đang tái định hình theo hướng tập trung vào giá trị thay vì số lượng. Các nhà sản xuất ngày càng chú trọng vào trải nghiệm người dùng, hiệu năng, khả năng tích hợp AI và các tính năng cao cấp, thay vì chỉ cạnh tranh về giá.

Đáng chú ý, vị trí dẫn đầu thị trường vẫn thuộc về các tên tuổi quen thuộc như Lenovo (25,5% thị phần), HP (18,7% thị phần) và Dell (15,9% thị phần), cho thấy sự ổn định tương đối về cấu trúc cạnh tranh toàn cầu. Apple hiện chỉ đứng thứ tư với 11% thị phần. Thời gian tới, cuộc đua được giới chuyên môn dự đoán sẽ không còn xoay quanh sản lượng, mà chuyển sang năng lực công nghệ và khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng.

Nhìn chung, bức tranh thị trường máy tính cá nhân toàn cầu trong quý I-2026 là sự kết hợp giữa tín hiệu tích cực và những rủi ro tiềm ẩn. Mức tăng trưởng hơn 3% mang lại kỳ vọng về sự ổn định sau giai đoạn suy giảm, nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi về tính bền vững trong bối cảnh chi phí leo thang và nguồn cung chưa chắc chắn.

Trong ngắn hạn, thị trường có thể tiếp tục biến động, nhưng về dài hạn, xu hướng nâng cấp công nghệ và dịch chuyển sang các dòng sản phẩm cao cấp nhiều khả năng sẽ định hình lại ngành công nghiệp máy tính cá nhân toàn cầu.