Tìm đủ cách lọc người giữa một 'rừng' bằng giỏi

Nhiều sinh viên tốt nghiệp với tấm bằng loại giỏi, xuất sắc. Ảnh: Phương Lâm.

Ngày càng nhiều sinh viên bước ra khỏi trường đại học với tấm bằng giỏi, xuất sắc. Xu hướng này thể hiện rõ trong những năm gần đây tại nhiều trường đại học. Ví dụ tại Đại học Kinh tế Quốc dân, trong 5.724 cử nhân tốt nghiệp đợt tháng 8/2026, có 51,2% đạt loại xuất sắc và 36,3% loại giỏi, tương đương gần 9/10 tân cử nhân.

Với sinh viên mới ra trường, thành tích học tập vẫn là một trong những thông tin đầu tiên nhà tuyển dụng có thể dựa vào để hình dung về ứng viên. Tuy nhiên, khi số lượng người có bằng giỏi, xuất sắc ngày càng nhiều, việc tuyển dụng không thể chỉ dừng ở việc tìm người có GPA cao.

Bằng giỏi thôi chưa đủ

Đây cũng là thực tế tại VNEXT Software, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại Việt Nam và Nhật Bản. Với sinh viên mới tốt nghiệp, doanh nghiệp vẫn quan tâm đến nền tảng đào tạo, chuyên ngành và thành tích học tập. Những ứng viên học đúng chuyên ngành, có kết quả tốt thường có lợi thế ở vòng sàng lọc ban đầu.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, bà Phạm Nguyễn Hồng Minh, Trưởng nhóm Tuyển dụng tại VNEXT Software, cho biết với nhóm thực tập sinh hoặc fresher IT, sinh viên tốt nghiệp loại giỏi và chưa có kinh nghiệm vẫn được đánh giá cao ở nền tảng kiến thức.

Tuy nhiên, nhà tuyển dụng sẽ tiếp tục kiểm tra khả năng học hỏi và giải quyết vấn đề thông qua phỏng vấn để xác định ứng viên có phù hợp với quá trình đào tạo hay không.

Ngược lại, một ứng viên bằng khá nhưng có những kỹ năng phù hợp sẽ không bị loại. Nhà tuyển dụng sẽ tiếp tục xem xét mức độ đáp ứng yêu cầu của vị trí tuyển dụng.

“Với chúng tôi, cả hai nhóm ứng viên này đều có cơ hội vào vòng phỏng vấn. Bởi dù đã có nền tảng trước đó, khi bước vào môi trường doanh nghiệp, các bạn vẫn cần được đào tạo và làm quen với công việc thực tế”, bà Minh nói.

Tương tự, bà N.H., phụ trách nhân sự tại một doanh nghiệp quy mô khoảng 1.000 nhân sự ở TP.HCM, cho biết một tấm bằng giỏi hoặc xuất sắc vẫn là yếu tố có thể thu hút sự chú ý của nhà tuyển dụng.

Tuy nhiên, đây không phải căn cứ quyết định ứng viên có được lựa chọn hay không. Doanh nghiệp còn xem xét những kỹ năng khác và mức độ phù hợp của ứng viên với môi trường, văn hóa làm việc.

Bà H. lấy ví dụ nếu hai ứng viên cùng ứng tuyển cho một vị trí. Một người có bằng giỏi nhưng CV "trống", thiếu kinh nghiệm làm việc. Người còn lại chỉ tốt nghiệp bằng khá nhưng có kinh nghiệm chạy dự án và đạt được một số thành tích. Khi đó, bà H. sẽ đánh giá cao người có kinh nghiệm, thay vì chỉ nhìn vào bảng điểm và xếp loại tấm bằng.

Nhà tuyển dụng kỳ vọng sinh viên mới ra trường thể hiện nhiều kỹ năng khi bước vào môi trường làm việc. Ảnh: Phương Lâm.

Muôn kiểu sàng lọc khi có quá nhiều bằng giỏi

Tại công ty của bà Hồng Minh, khi có số lượng lớn hồ sơ ứng tuyển vị trí thực tập sinh hoặc fresher, nhà tuyển dụng không chỉ dựa vào xếp loại bằng mà lần lượt thu hẹp danh sách theo mức độ phù hợp với công việc.

Bước đầu tiên là xem xét chuyên ngành có sát với vị trí tuyển dụng hay không. Với các công việc phát triển phần mềm, ứng viên học Công nghệ thông tin, Khoa học máy tính thường được ưu tiên.

Nếu số lượng ứng viên vẫn lớn, nhà tuyển dụng tiếp tục xem xét những dự án cá nhân hoặc chứng chỉ mà ứng viên đạt được. Năng lực AI cũng là yếu tố được xem xét. Đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, khi AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong công việc, doanh nghiệp chú trọng tìm kiếm những ứng viên biết tận dụng công cụ AI để làm việc hiệu quả hơn, có năng lực giải quyết vấn đề và khả năng phát triển lâu dài.

Cách làm này cho thấy khi bằng giỏi trở nên phổ biến, điểm số có thể không còn là tiêu chí đủ mạnh để giúp một ứng viên nổi bật. Nhà tuyển dụng cần nhiều lớp thông tin hơn để trả lời câu hỏi ứng viên có phù hợp với vị trí hay không.

Trong khi đó, tại công ty của bà N.H., khi quá nhiều ứng viên bằng giỏi ứng tuyển, bộ phận nhân sự sẽ sàng lọc hồ sơ bằng cách nhìn vào những kinh nghiệm mà ứng viên đạt được trong thời gian học đại học.

Sau vòng sàng lọc hồ sơ, ứng viên tiếp tục bước vào vòng kiểm tra năng lực tư duy và ngôn ngữ. Bà H. cho biết đây là vòng có khả năng sàng lọc tốt nhất. Nhiều ứng viên ra trường với tấm bằng loại giỏi, nhưng lại đạt điểm kém trong bài kiểm tra năng lực tư duy.

Những khác biệt này càng rõ khi ứng viên bước vào vòng phỏng vấn. Một bảng điểm đẹp có thể giúp CV được chú ý, nhưng nhà tuyển dụng vẫn cần biết ứng viên tư duy như thế nào, xử lý tình huống ra sao và có thể chuyển những gì đã học thành khả năng làm việc ở mức độ nào.

"Nhiều bạn học chương trình đại học theo lối mòn, thiếu kỹ năng mềm nghiêm trọng. Nên càng vào sâu các vòng trong, các bạn dễ dàng bộc lộ điểm yếu và bị đánh trượt", bà H. chia sẻ.

Đáng chú ý, những nhà tuyển dụng như bà Hồng Minh hay bà N.H. không chỉ tìm người “làm được việc” mà còn quan tâm đến khả năng thích nghi và phát triển sau khi được tuyển. Điều đó khiến các phẩm chất như thái độ, tinh thần cầu tiến, khả năng giao tiếp, thích ứng với yêu cầu của công việc và mong muốn gắn bó trở thành những tiêu chí quan trọng bên cạnh GPA và năng lực chuyên môn.

Đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, khi AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong công việc, doanh nghiệp càng có lý do để tìm kiếm những ứng viên biết tận dụng công cụ AI để làm việc hiệu quả hơn, có năng lực giải quyết vấn đề và khả năng phát triển lâu dài. Bà Minh nhấn mạnh năng lực là yếu tố đầu tiên, sau đó doanh nghiệp tiếp tục cân nhắc thái độ, khả năng gắn bó và hợp tác trước khi đưa ra quyết định.

Nhìn chung, với sinh viên mới ra trường, bằng giỏi hay xuất sắc vẫn giúp CV tạo ấn tượng và có lợi thế ở vòng sàng lọc đầu tiên. Tuy nhiên, khi thành tích học tập không còn đủ để phân loại các ứng viên, nhà tuyển dụng sẽ nhìn rộng hơn vào cách ứng viên giải quyết công việc, thích nghi với môi trường và phối hợp với đồng nghiệp.

“Ứng viên ưu tú thường dễ giành được thiện cảm của nhà tuyển dụng, nhưng doanh nghiệp vẫn phải đánh giá nhiều yếu tố khác để tìm được nhân sự phù hợp và gắn bó lâu dài”, bà Minh nhấn mạnh.