Tìm giải pháp đảm bảo an ninh năng lượng cho khu vực ASEAN

Phiên thảo luận “An ninh năng lượng trong bối cảnh mới". Ảnh: THÀNH LONG

Tại phiên thảo luận chuyên đề "An ninh năng lượng trong bối cảnh mới", các diễn giả đã tập trung phân tích những biến động địa chính trị gần đây, dẫn đến việc an ninh năng lượng trở lại vị trí trung tâm trong chương trình nghị sự toàn cầu.

Phân tích cụ thể về nhu cầu năng lượng của ASEAN, TS Venkatachalam Anbumozhi, nghiên cứu viên cấp cao, Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA) cho biết, với quy mô nền kinh tế khoảng 3.700 tỷ USD và nhu cầu năng lượng sơ cấp lên tới 550 triệu tấn, ASEAN vẫn đang phụ thuộc đáng kể vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch để duy trì đà phát triển, đồng thời phải đối mặt với lượng phát thải carbon ngày càng lớn.

Dù khu vực có hơn 600 triệu dân, ASEAN vẫn còn một bộ phận lớn người dân chưa được tiếp cận đầy đủ với năng lượng sạch. Bên cạnh đó, khả năng dự trữ dầu chiến lược của nhiều quốc gia ASEAN vẫn còn hạn chế so với tiêu chuẩn quốc tế. TS Venkatachalam Anbumozhi đề xuất, về lâu dài, ASEAN cần tập trung vào ba trụ cột quan trọng gồm: tăng cường dự trữ dầu chiến lược, đẩy nhanh triển khai Lưới điện ASEAN (APG) và phát triển Hệ thống đường ống khí đốt xuyên ASEAN.

Từ những bài học của các cuộc khủng hoảng gần đây, bà Seema Malhotra, Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Vương quốc Anh cho rằng, ASEAN và các đối tác cần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang các hệ thống năng lượng sạch và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc bên ngoài.

Đề xuất những giải pháp cụ thể, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hoàng Long cho rằng, khu vực cần tiếp tục phát huy hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có như Kế hoạch hành động ASEAN về hợp tác năng lượng (APAEC), Thỏa thuận An ninh dầu mỏ ASEAN (APSA), đồng thời đẩy nhanh kết nối hạ tầng thông qua Lưới điện ASEAN, mở rộng thương mại điện xuyên biên giới và tăng cường liên kết trong khuôn khổ Đường ống dẫn khí xuyên ASEAN.

Với chủ đề "Những mô hình phát triển mới trong bối cảnh chuyển dịch toàn cầu", các diễn giả đã tập trung phân tích các ưu tiên chiến lược, bao gồm tăng cường khả năng chống chịu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và sẵn sàng cho tương lai, đồng thời xây dựng những hình thức hợp tác mới.

Các đại biểu dự phiên thảo luận chủ đề "Những mô hình phát triển mới trong bối cảnh chuyển dịch toàn cầu". Ảnh: THÀNH LONG

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Thái Lan Sarun Charoensuwan, khu vực cần duy trì môi trường thương mại và đầu tư cởi mở, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, củng cố an ninh lương thực và năng lượng, đồng thời đầu tư mạnh mẽ hơn cho hạ tầng số, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nâng cao kỹ năng số và học tập suốt đời để bảo đảm mọi người dân đều được hưởng lợi từ tiến bộ công nghệ.

Thứ trưởng Sarun Charoensuwan cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc đa dạng hóa quan hệ đối tác, tránh phụ thuộc quá mức vào bất kỳ thị trường, nguồn công nghệ hay liên kết địa chính trị đơn lẻ nào.

Bà Mari Pangestu, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại Indonesia cho rằng, ASEAN cần chuyển từ việc thu hút FDI phục vụ lắp ráp đơn giản sang thu hút các dòng vốn mang lại chuyển giao công nghệ, thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng nội địa và tạo ra việc làm có giá trị gia tăng cao. Điều này đòi hỏi các chính phủ triển khai chính sách công nghiệp chủ động đi kèm đầu tư vào năng lượng, hạ tầng, kỹ năng lao động và hệ thống tiêu chuẩn chất lượng.

Từ góc nhìn khác, GS Masahiro Kawai, Trường Cao học Chính sách công, Đại học Tokyo (Nhật Bản) lại cho rằng, không tồn tại một mô hình phát triển bất biến phù hợp với mọi giai đoạn. Các quốc gia luôn phải điều chỉnh mô hình phát triển để thích ứng với trình độ phát triển kinh tế, những thay đổi của môi trường bên ngoài và các ưu tiên chính sách mới.

Theo ông, những yếu tố từng tạo nên thành công của ASEAN như định hướng mở, thu hút đầu tư nước ngoài, hội nhập kinh tế khu vực và sự kết hợp thực dụng giữa nhà nước với thị trường vẫn còn nguyên giá trị. Điều ASEAN cần làm là mở rộng nhu cầu trong nước và khu vực, đa dạng hóa đối tác thương mại và chuỗi cung ứng, tăng cường “tự chủ chiến lược” để giảm thiểu các cú sốc bên ngoài và xây dựng “tính không thể thay thế về chiến lược” thông qua những lợi thế riêng.