Tìm giải pháp phát triển bền vững ngành hàng hồ tiêu Lâm Đồng

Quang cảnh hội thảo.

Hội thảo nhằm đánh giá thực trạng, đề xuất các giải pháp phát triển ngành hàng hồ tiêu trước yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu và thích ứng với biến đổi khí hậu trong giai đoạn mới.

Phát biểu đề dẫn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng Vũ Đình Cường cho biết, Lâm Đồng có nhiều lợi thế để phát triển hồ tiêu theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung nhờ điều kiện đất đỏ bazan, khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp. Hiện, toàn tỉnh có hơn 37.000ha hồ tiêu, sản lượng hàng năm hơn 85.000 tấn, là địa phương có diện tích hồ tiêu lớn nhất cả nước.

Trong đó, có hơn 6.491ha hồ tiêu được sản xuất theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hồ tiêu hữu cơ và Rainforest Alliance; hai vùng sản xuất hồ tiêu ứng dụng công nghệ cao với tổng diện tích hơn 1.549ha.

Tỉnh hiện có 4 cơ sở sơ chế, chế biến, với tổng công suất khoảng 10.000 tấn/năm và sáu doanh nghiệp xuất khẩu sang các thị trường Hà Lan, Trung Quốc, Ấn Độ và Liên minh châu Âu.

Lâm Đồng hiện có hơn 6.491ha hồ tiêu được sản xuất theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và Rainforest Alliance; hai vùng sản xuất hồ tiêu ứng dụng công nghệ cao với tổng diện tích hơn 1.549ha.

Theo định hướng phát triển đến năm 2030, Lâm Đồng duy trì khoảng 37.000ha hồ tiêu, sản lượng khoảng 90.000 tấn; không mở rộng diện tích đại trà, tập trung nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm, tăng diện tích sản xuất theo các tiêu chuẩn bền vững, phát triển vùng nguyên liệu gắn với doanh nghiệp, đẩy mạnh chế biến sâu và đa dạng hóa sản phẩm phục vụ xuất khẩu...

Tuy nhiên, bên cạnh thuận lợi, hiện nay ngành hàng hồ tiêu của tỉnh cũng đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, dịch hại, chi phí sản xuất tăng, chất lượng giống chưa đồng đều, liên kết chuỗi còn hạn chế, chất lượng sản phẩm chưa đáp ứng được các yêu cầu ngày càng cao của các thị trường xuất khẩu...

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung đánh giá thực trạng, khó khăn, vướng mắc và định hướng phát triển ngành hàng hồ tiêu tỉnh Lâm Đồng, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp thúc đẩy tiêu thụ hồ tiêu; hướng đến phát triển thị trường xuất khẩu.

Người sản xuất hồ tiêu Lâm Đồng đang từng bước thay đổi tư duy và phương thức sản xuất với tiêu chuẩn xanh, xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ, tạo giải pháp then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành hồ tiêu trên thị trường quốc tế.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam Hoàng Thị Liên, năm 2025 Việt Nam giữ vị trí số 1 thế giới về sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu, chiếm khoảng 36,3% nguồn cung toàn cầu. Với quy mô vùng trồng lớn cùng hệ thống doanh nghiệp, hợp tác xã đang từng bước được hình thành, Lâm Đồng có nhiều điều kiện để trở thành địa phương tiên phong xây dựng chuỗi hồ tiêu sạch, minh bạch và phát thải thấp.

Với xu hướng thương mại nông sản toàn cầu đang chuyển mạnh sang các tiêu chuẩn xanh và phát triển bền vững. Các thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc đang đặt ra yêu cầu khắt sản phẩm bảo đảm an toàn thực phẩm, đồng thời đòi hỏi truy xuất nguồn gốc đến từng vùng trồng, minh bạch nhật ký sản xuất, tuân thủ các tiêu chí về môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và trách nhiệm xã hội. Những yêu cầu trên đã trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Vì vậy, ngành hồ tiêu muốn phát triển bền vững cần phải chuyển từ tư duy "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế ngành hàng", phát triển chuỗi giá trị khép kín từ vùng nguyên liệu, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến đến xuất khẩu.

Năm nhóm giải pháp trọng tâm được đưa ra, gồm không mở rộng diện tích theo biến động giá ngắn hạn; quản lý chặt chẽ an toàn thực phẩm ngay từ đầu vào; xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc cho từng lô hàng; tăng cường liên kết chuỗi theo hướng chia sẻ lợi ích giữa doanh nghiệp và người sản xuất; triển khai mô hình thí điểm chuỗi hồ tiêu sạch Lâm Đồng giai đoạn 2026-2030 tại khu vực phía tây Lâm Đồng, trước mắt ở xã Đức An, để tạo mô hình và nhân rộng.

Người trồng hồ tiêu Lâm Đồng đang hướng tới canh tác xanh, sử dụng các loại phân bón hữu cơ để phát triển bền vững cây hồ tiêu, đáp ứng các tiêu chuẩn của các nước nhập khẩu.

Về phía người sản xuất, tham gia vào các tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc các mô hình liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu để được cập nhật thông tin thị trường, hướng dẫn quy trình sản xuất, các tiêu chuẩn chứng nhận và nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Chính quyền địa phương đóng vai trò cầu nối, hỗ trợ tổ chức vùng nguyên liệu, hình thành các nhóm sản xuất tập trung, tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng chuỗi liên kết bền vững với nông dân... nhằm kiểm soát chuỗi liên kết, tạo chất lượng đồng đều, giảm rủi ro trong và nâng cao giá trị, sức cạnh tranh thị trường xuất khẩu.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, đại diện Công ty trách nhiệm hữu hạn Chế biến Gia vị Nedspice Việt Nam Lê Thanh Hùng cho rằng, việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn là điều kiện tiên quyết để đáp ứng yêu cầu của các nhà nhập khẩu. Vì vậy, cơ quan quản lý nhà nước tiếp tục hoàn thiện chính sách tín dụng xanh, mở rộng đào tạo sản xuất theo tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt (GAP), hỗ trợ một phần chi phí chứng nhận cho nông dân và hợp tác xã; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vùng nguyên liệu, ký kết hợp đồng liên kết dài hạn và coi nông dân là đối tác trong chuỗi giá trị.

Cùng với đó, người sản xuất cần chủ động tham gia hợp tác xã, áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật, thực hiện đầy đủ nhật ký sản xuất để đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Việc nghiên cứu các giống hồ tiêu kháng bệnh, thích ứng với biến đổi khí hậu và ứng dụng công nghệ số... là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch và giá trị của sản phẩm.

Ký kết một số thỏa thuận hợp tác nhằm thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị hồ tiêu bền vững giữa các đơn vị, doanh nghiệp, hợp tác xã sản xuất hồ tiêu trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Cũng tại hội thảo, đa số các đại biểu cùng đều nhận định, thị trường xuất khẩu hồ tiêu thời gian tới có nhiều biến động, với những quy định khắt khe hơn. Vì vậy, muốn ngành hàng hồ tiêu phát triển bền vững, đáp ứng được các tiêu chuẩn của các nước nhập khẩu đòi hỏi phải thay đổi tư duy và phương thức sản xuất, phải coi trọng các tiêu chuẩn xanh, xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ, tạo giải pháp then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành hồ tiêu trên thị trường quốc tế...

Cũng trong khuôn khổ hội thảo, các đơn vị, doanh nghiệp, hợp tác xã đã ký kết một số thỏa thuận hợp tác nhằm thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị hồ tiêu bền vững.