Tìm phương án đảm bảo nguồn nước

Thủy điện Đăk Mi 4 xả nước. Ảnh: NAM TRÂN

Giảm lưu lượng xả nước

Từ đầu mùa cạn năm 2026 đến ngày 10/6, các đơn vị quản lý, vận hành công trình thủy điện lớn trên thượng nguồn sông Vu Gia - Thu Bồn đã tăng cường xả nước về hạ lưu để đẩy mặn cũng như đảm bảo cao trình mực nước vận hành các trạm bơm cấp nước sinh hoạt và cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Giám đốc nhà máy nước Đại Lộc Huỳnh Ngọc Chương cho biết, nguồn nước sông Vu Gia tại khu vực Ái Nghĩa (xã Đại Lộc) từ đầu năm 2026 đến nay tốt rõ rệt, dồi dào hơn so với mọi năm. Mực nước sông chỉ hạ thấp vừa phải vào ngày cuối tuần, mức hạ thấp nhất vẫn còn ngập họng thu nước của ống dẫn vào máy bơm chính hơn 10cm, nên việc vận hành bơm nước diễn ra bình thường. Đơn vị đã lắp đặt sẵn máy bơm chìm để sẵn sàng vận hành khi mực nước sông hạ thấp dưới họng thu nước của máy bơm chính, nhằm đảm bảo cấp nước sinh hoạt cho khu vực.

Sau một thời gian tăng cường xả nước về hạ lưu sông Vu Gia và Thu Bồn để đẩy mặn và phục vụ đổ ải, gieo sạ lúa vụ hè thu, từ ngày 11/6/2026 đến nay, các hồ thủy điện lớn ở thượng nguồn đang phải giảm lưu lượng xả nước nhằm đảm bảo vận hành cấp điện và cấp nước cho hạ du đến hết mùa cạn (hết tháng 8).

Theo đó, lưu lượng nước xả về hạ du sông Thu Bồn hằng ngày từ nhà máy thủy điện Sông Tranh 2 giảm 38m3/s (tương ứng giảm 42-47% so với thời kỳ trước); tổng lưu lượng nước xả về hạ du sông Vu Gia hằng ngày từ các nhà máy thủy điện A Vương, Sông Bung 4 giảm 16-22m3/s (giảm 29-32%) và từ hồ thủy điện Đăk Mi 4 (xả qua thân đập Đăk Mi 4A) giảm khoảng 12,5m3/s (giảm 50%).

Cần sớm thi công tuyến đập tạm trên sông Quảng Huế để đảm bảo nguồn nước cho hạ du sông Vu Gia. Ảnh: NAM TRÂN

Tổng Giám đốc Công ty CP Thủy điện Đăk Mi Vũ Đức Khánh cho hay, trước ngày 11/6, công ty xả nước qua thân đập Đăk Mi 4A về hạ lưu sông Vu Gia 24/24 giờ với lưu lượng 25m3/s. Nhưng theo quy định, từ ngày 11/6 trở đi, lưu lượng nước xả về sông Vu Gia hằng ngày giảm 50%.

Tuy nhiên, đến ngày 13/6, tuyến đập tạm ngăn sông Quảng Huế vẫn chưa được triển khai thi công gia cố và đắp thêm. Do đó, thành phố cần chỉ đạo các đơn vị liên quan sớm triển khai gia cố, đắp đập tạm trên sông Quảng Huế để đảm bảo công tác vận hành hồ chứa và cấp nước cho hạ du.

Khẩn trương đắp đập tạm Quảng Huế

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc đắp đập tạm trên sông Quảng Huế là giải pháp cấp bách nhằm điều tiết, phân bổ hài hòa nguồn nước về hạ du sông Vu Gia, đảm bảo cao trình mực nước cho các trạm bơm cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và nguồn nước thô cho các nhà máy cấp nước sinh hoạt.

Trạm bơm Vĩnh Điện được vận hành lách mặn để cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp vụ hè thu. Ảnh: NAM TRÂN

Để chủ động phòng chống hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đề xuất UBND thành phố giao Công ty CP Cấp nước Đà Nẵng triển khai đắp đập tạm trên sông Quảng Huế. Theo đó, đắp đập tạm từ cao trình 2,3m hiện trạng (bề mặt rọ đá hiện trạng) lên cao trình phù hợp tùy theo tình hình thực tế mực nước sông Vu Gia tại trạm thủy văn Ái Nghĩa và diễn biến dòng chảy tại sông Quảng Huế để đảm bảo phân lưu dòng chảy và sử dụng hài hòa nguồn nước ở hạ lưu sông Vu Gia, Thu Bồn.

Tổng Giám đốc Công ty CP Cấp nước Đà Nẵng Hồ Minh Nam cho biết: “Công ty đã có văn bản gửi địa phương (xã Đại Lộc) về việc triển khai đắp đập tạm trên sông Quảng Huế. Địa phương đang khảo sát đường vào, hoa màu bị ảnh hưởng (chủ yếu do vận chuyển vật liệu xây dựng vào vị trí đắp đập tạm) và nguồn cung cấp đá, cát xây dựng… Sau khi hoàn thành những việc trên thì thi công đắp đập tạm ngay”.

Trong bản tin dự báo chất lượng nước trong hệ thống công trình thủy lợi An Trạch kỳ 14 (tháng 6/2026), Viện Khoa học thủy lợi miền Trung và Tây Nguyên khuyến cáo nhà máy nước Cầu Đỏ (Công ty CP Cấp nước Đà Nẵng) tiếp tục theo dõi diễn biến độ mặn tại khu vực cửa thu nước thô vào nhà máy để có phương án khai thác nước theo đúng quy định nhằm đảm bảo cấp nước sinh hoạt an toàn.

Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng quản lý chặt chẽ nguồn nước và đảm bảo tưới cho các diện tích; tiếp tục chỉ đạo các đơn vị theo dõi diễn biến mực nước, bám sát lịch thủy triều, lịch vận hành xả nước của các nhà máy thủy điện cũng như diễn biến xâm nhập mặn, nhất là tại các trạm bơm để đưa ra phương án vận hành đảm bảo cấp nước an toàn cho vụ hè thu.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo Chi cục Quản lý tài nguyên nước và thủy lợi, Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng tiếp tục theo dõi thông tin dự báo khí tượng, thủy văn và diễn biến xâm nhập mặn, chất lượng nước để chủ động điều chỉnh các giải pháp ứng phó kịp thời và hiệu quả...

Phối hợp đẩy mặn, ổn định nguồn nước

Viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi miền Trung và Tây Nguyên Hoàng Ngọc Tuấn đề nghị các chủ hồ thủy điện tuân thủ quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn và quy định tại Điều 28 của Luật Thủy lợi nhằm hỗ trợ công tác phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn vùng hạ du.

Đồng thời phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng và thống nhất kế hoạch xả nước nhằm đẩy mặn, ổn định nguồn nước phục vụ cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp vụ hè thu.

Các cơ quan, đơn vị, địa phương cần liên tục cập nhật, thông tin thường xuyên về tình hình nguồn nước, xâm nhập mặn và chất lượng nước để chủ động điều chỉnh các giải pháp ứng phó kịp thời và hiệu quả...