Tìm phương án ứng phó để không gián đoạn xử lý rác

Theo Nhà máy xử lý rác thải rắn Đà Lạt, do gặp nhiều khó khăn, đơn vị đề nghị tạm ngưng hoạt động từ ngày 1/10/2026

Bài toán trước mắt

Công ty TNHH Môi trường Năng lượng xanh, chủ đầu tư Nhà máy xử lý chất thải rắn Đà Lạt tại Tiểu khu 1.638, phường Xuân Trường - Đà Lạt, vừa có văn bản đề nghị được tạm thời ngưng hoạt động từ 0 giờ, ngày 1/10/2026. Theo bà Bùi Thị Hương Duyên, Phó Giám đốc Công ty, do khó khăn kéo dài khiến việc duy trì nhà máy ngày càng khó khăn. Từ tháng 2/2024 đến nay, công ty chỉ tạm ứng được chi phí xử lý rác 300.000 đồng/tấn, gồm thuế giá trị gia tăng, thực nhận 277.700 đồng/tấn. Doanh nghiệp còn chịu áp lực từ các khoản nợ tồn đọng.

Đây là vấn đề của doanh nghiệp, nhưng nếu nhà máy thực sự dừng hoạt động, bài toán đặt ra không chỉ nằm ở hoạt động của một cơ sở xử lý chất thải. Lượng rác sinh hoạt phát sinh trên địa bàn Đà Lạt vẫn phải được thu gom, vận chuyển và xử lý hằng ngày. Thực tế này buộc các cơ quan chức năng phải chuẩn bị phương án thay thế, tránh để việc dừng hoạt động của nhà máy làm gián đoạn chuỗi thu gom, xử lý rác sinh hoạt tại các phường đô thị Đà Lạt.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, một phương án dự phòng đang được nghiên cứu là chuẩn bị khu tiếp nhận, lưu giữ tạm thời chất thải rắn sinh hoạt để ứng phó khi nhà máy ngừng hoạt động hoặc xảy ra sự cố, tình huống bất khả kháng. Trong phương án này, khu vực Cam Ly được tỉnh xem xét cho mục đích lưu chứa tạm thời. Tuy nhiên, đây không phải là chủ trương đưa bãi rác Cam Ly trở lại hoạt động theo hình thức cũ.

Tại buổi kiểm tra khu vực này, đồng chí Nguyễn Ngọc Phúc - Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu không mở rộng bãi rác Cam Ly hiện hữu, đồng thời xác định cụ thể năng lực dự kiến đầu tư các hạng mục cần thiết và bảo đảm các yêu cầu về bảo vệ môi trường. UBND phường Cam Ly - Đà Lạt được giao rà soát hồ sơ pháp lý, hiện trạng, nguồn gốc sử dụng đất. Công ty CP Dịch vụ đô thị Đà Lạt được giao lựa chọn đơn vị tư vấn để khảo sát, xác định quy mô, phạm vi, tổng mức đầu tư, nguồn kinh phí và các hạng mục cần thiết cho khu vực tạm thời.

Phương án này cần tính toán khả năng lưu chứa và các yêu cầu bảo vệ môi trường trước khi triển khai. Đây được xem như một phương án nhằm giải quyết tình thế trong tình huống cấp bách, chứ không phải lời giải lâu dài cho bài toán rác của Đà Lạt.

Cần một phương án đủ sức chống đỡ

Theo Quyết định số 2786/QĐ-UBND ngày 6/6/2026, khu vực Đà Lạt - Lạc Dương được quy hoạch khu xử lý chất thải khoảng 15 ha. Qua khảo sát sơ bộ, khoảnh 8, Tiểu khu 145A được đề xuất nghiên cứu. Hiện các cơ quan chuyên môn đang rà soát các điều kiện về đất đai, lâm nghiệp, môi trường, hạ tầng và quy hoạch.

Nhà máy xử lý rác thải rắn Đà Lạt áp dụng công nghệ làm phân bón hữu cơ vi sinh kết hợp đốt với năng lực 200 tấn/ngày

Về lâu dài, tỉnh định hướng thu hút đầu tư khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt Đà Lạt - Lạc Dương và vùng phụ cận, công suất giai đoạn đầu khoảng 500 tấn/ngày, theo hướng chuyển từ chôn lấp sang xử lý bằng công nghệ. Một điều được người dân quan tâm, trong khi dự án mới còn phải hoàn thiện nhiều điều kiện, rác thải vẫn phát sinh mỗi ngày. Vì vậy, cần sớm có phương án lưu chứa tạm thời, bảo đảm việc thu gom, xử lý không bị gián đoạn.

Bởi một khi hoạt động thu gom, xử lý rác bị gián đoạn, áp lực sẽ nhanh chóng chuyển sang khu dân cư, đường phố và môi trường đô thị. Do đó, phương án ứng phó không chỉ cần xác định một địa điểm lưu chứa tạm thời, mà còn phải tính đến năng lực thu gom, vận chuyển, thời gian lưu chứa, các yêu cầu môi trường và khả năng xử lý tiếp theo.