Tín dụng xanh: Nút thắt không nằm ở nhận thức

Doanh nghiệp biết cần chuyển đổi xanh nhưng gặp hạn chế về nguồn lực, trong bối cảnh vĩ mô toàn cầu biến động và áp lực phải đi cùng số hóa. Ảnh: V.D.

Chuyển đổi xanh đang là yêu cầu bắt buộc với các doanh nghiệp, nhưng áp lực từ sự thay đổi bối cảnh vĩ mô toàn cầu, chi phí tăng lên và thiếu các hỗ trợ đang khiến cho quá trình chuyển đổi đứt gãy, theo chia sẻ của các chuyên gia, doanh nghiệp tại Diễn đàn "Doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu: Đổi mới để bứt phá" do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức chiều ngày 24-3.

Cụ thể, ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM nói thách thức lớn nhất của doanh nghiệp không phải là nhận thức mà là năng lực thực thi chuyển đổi số và chuyển đổi xanh do thiếu nguồn lực.

Trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu đặt ra với giới doanh nghiệp là cần phải có sự thay đổi gần như là tổng thể, chứ không thể thay đổi theo kiểu truyền thống, không chỉ bao gồm công nghệ, chuỗi cung ứng mà còn cả vấn đề môi trường.

Nhưng áp lực không chỉ đến từ nội tại mà cả phía khách hàng và đối tác, yêu cầu doanh nghiệp phải thay đổi chính mình để có thể tồn tại và phát triển. “Không phải lúc nào doanh nghiệp cũng có đủ nguồn lực để có thể kịp thời và nắm bắt được những thay đổi đó”, ông Hòa nhấn mạnh.

Ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hội doanh nghiệp xanh TPHCM, nhận định với bức tranh hiện nay các chính sách thay đổi rất đột ngột, đơn hàng biến động mạnh, quá nhiều tiêu chuẩn và cuộc chơi cũng thay đổi liên tục, đi kèm với hàng loạt rủi ro từ địa chính trị cho đến rủi ro tài chính.

Hiện các doanh nghiệp vừa và nhỏ, chiếm hơn 90% tổng số doanh nghiệp, đang gặp khó khăn về vốn, thiếu dữ liệu carbon, thiếu nhân lực ESG, và thiếu cơ chế hỗ trợ. Việc chuyển đổi xanh hiện nay không phải là một trạng thái cố định, mà là một hệ thống linh hoạt, phải liên tục thích ứng.

Quá trình chuyển đổi xanh trong doanh nghiệp thực chất là một quá trình tái cấu trúc toàn diện. Mặt khác, việc chuyển đổi xanh sẽ không thể thành công nếu không đi cùng chuyển đổi số. Bên cạnh chuyển đổi xanh ở trong doanh nghiệp, việc tái định hình mô hình kinh doanh tư duy lãnh đạo cũng là yếu tố quan trọng. “Doanh nghiệp nào chuyển đổi sớm sẽ có cơ hội định nghĩa lại cuộc chơi trong ngành của mình”, ông Kỳ nhận định.

Về chính sách hỗ trợ tín dụng xanh, ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 2 cho biết quy mô dư nợ năm ngoái khoảng 780.000 tỉ đồng, chiếm gần 4,2% tổng dư nợ nền kinh tế.

Tỷ trọng này chưa cao nhưng thị trường tín dụng xanh tiếp tục tăng tốc, với tăng trưởng năm 2025 là 14,6%, cao hơn đáng kể so với năm trước đó là 9,5%.

Đáng chú ý, nhiều chính sách tín dụng đã được thiết kế theo hướng hỗ trợ. Chẳng hạn như Quyết định 21 về phân loại xanh, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức tín dụng mở rộng đưa tiền vào lĩnh vực này; ngân hàng cho vay tới 70% vốn đầu tư với các dự án nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn mà không cần tài sản bảo đảm. Mặt khác, ngành ngân hàng cũng đang xây dựng chính sách hỗ trợ lãi suất khoảng 2%/năm đối với các dự án xanh.

Dũng Nguyễn