Tin vũ khí hôm nay 1.2: Hải quân Mỹ thử nghiệm điều chưa từng có trên tàu sân bay

Hải quân Mỹ thử nghiệm điều chưa từng có trên tàu sân bay

Hải quân Mỹ hôm 30.1 đã đạt thêm một cột mốc quan trọng trong quá trình đưa máy bay không người lái vào hoạt động thường xuyên trên tàu sân bay, khi chiếc MQ-25A Stingray đầu tiên đạt chuẩn tác chiến hoàn tất bài thử nghiệm. Theo Boeing, máy bay đã thực hiện chuỗi thao tác di chuyển trên mặt đất hoàn toàn tự chủ, dựa trên lệnh của phi công điều khiển từ xa, trong một môi trường mô phỏng quy trình vận hành trên boong tàu sân bay.

Dù được tiến hành trên đất liền, bài thử này có ý nghĩa đặc biệt đối với Hải quân Mỹ. Di chuyển trên boong tàu sân bay vốn được xem là một trong những giai đoạn phức tạp và nguy hiểm nhất, do không gian chật hẹp, mật độ phương tiện cao và điều kiện vận hành khắc nghiệt. Việc MQ-25A có thể tự động khởi động, bám tuyến taxi, thực hiện rẽ hướng và dừng chính xác cho thấy các hệ thống tự hành đã đạt mức độ ổn định cần thiết để tiến tới tích hợp trên tàu sân bay.

Máy bay không người lái MQ-25A Stingray đầu tiên thuộc biên chế tác chiến của Hải quân Mỹ thực hiện thành công bài thử nghiệm tự động di chuyển trên mặt đất - Ảnh: Boeing

Khác với các nền tảng thử nghiệm trước đây, MQ-25A tham gia bài test lần này được cấu hình theo tiêu chuẩn tác chiến, phản ánh định hướng sử dụng lâu dài trong biên chế hạm đội. Boeing tiết lộ hệ thống tự động của máy bay đã tích hợp dữ liệu dẫn đường, thuật toán điều khiển và các ràng buộc an toàn nhằm đảm bảo hành vi có thể dự đoán trong môi trường đông đúc và liên tục biến động.

Chương trình MQ-25 xuất phát từ nhu cầu chiến lược của Hải quân Mỹ trong bối cảnh tầm tác chiến của tiêm kích trên tàu sân bay bị thu hẹp trước các mối đe dọa tầm xa. Thay vì phát triển ngay một máy bay có người lái mới, Hải quân ưu tiên giải quyết “điểm nghẽn” tiếp dầu trên không. Năm 2018, Boeing giành hợp đồng phát triển MQ-25, qua đó mở đường cho máy bay không người lái đầu tiên hoạt động thường xuyên từ tàu sân bay Mỹ.

Về tác chiến, MQ-25A được thiết kế chủ yếu để tiếp dầu trên không. Với khả năng tiếp hơn 6.800kg nhiên liệu ở cự ly tác chiến, MQ-25A được kỳ vọng sẽ mở rộng đáng kể bán kính hoạt động của F-35C và F/A-18E/F Super Hornet. Xa hơn, Hải quân Mỹ coi MQ-25A là bước khởi đầu cho một hệ sinh thái không người lái trên tàu sân bay. Sau khi làm chủ các quy trình vận hành cơ bản, nền tảng này có thể được mở rộng sang các nhiệm vụ như trinh sát, tiếp sóng thông tin và hỗ trợ chỉ thị mục tiêu.

Belarus tung vũ khí vác vai chống UAV

Tại triển lãm quốc phòng quốc tế UMEX 2026 diễn ra ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Belarus đã giới thiệu một hệ thống phòng không chống UAV tầm ngắn mới. Giải pháp này được thiết kế nhằm đối phó nhiều loại mối đe dọa không người lái, từ drone dân dụng cỡ nhỏ đến các UAV tấn công, phản ánh nỗ lực của Belarus trong việc tham gia thị trường đang tăng trưởng nhanh của các hệ thống chống UAV chi phí thấp.

Các phát triển cho biết dự án đã bước vào giai đoạn thử nghiệm từ năm 2025 và dự kiến hoàn tất trong năm 2026. Cấu hình cơ bản gồm một UAV đánh chặn FPV chuyên dụng và bệ phóng vác vai có hình dáng tương tự súng trường. Trọng tâm của thiết kế là khả năng triển khai nhanh và vận hành đơn giản, phù hợp cho phòng thủ điểm ở tầm gần.

UAV đánh chặn của Belarus - Ảnh: Defense Express

Về nguyên lý hoạt động, UAV đánh chặn được trang bị hệ thống dẫn đường quang học kết hợp camera ngày và ảnh nhiệt. Mục tiêu được khóa trước khi phóng; sau khi rời bệ, UAV bay hoàn toàn tự động mà không cần người điều khiển can thiệp thêm. Cách tiếp cận này khác với một số giải pháp cùng loại vốn yêu cầu dẫn đường thủ công trong pha cuối, qua đó giảm tải cho kíp vận hành trong môi trường tác chiến phức tạp.

Theo thông số công bố, tầm khóa mục tiêu hiệu quả nằm trong khoảng 200 - 500m, trong khi tầm bay tối đa của UAV đánh chặn có thể đạt tới 6km. Điều này cho thấy hệ thống được tối ưu cho nhiệm vụ bảo vệ mục tiêu cụ thể thay vì bao phủ khu vực rộng. UAV có tốc độ tối đa khoảng 200km/h, mang đầu đạn nặng 500g với 400 mảnh văng định hình. Toàn bộ hệ thống nặng khoảng 6kg, riêng UAV nặng 3kg; bệ phóng có các điểm gắn kính ngắm quang học để linh hoạt trong nhiều điều kiện tác chiến.

Ngoài cấu hình vác vai, Belarus cũng đang phát triển biến thể đặt trên phương tiện cơ động. Phiên bản này sử dụng trạm chiến đấu điều khiển từ xa, mang tối đa bốn UAV đánh chặn, kèm radar cỡ nhỏ dạng mảng quét điện tử chủ động đặt trên cột nâng. Mô hình trưng bày cho thấy nền tảng có thể dựa trên khung gầm xe tải 4×4, mở rộng đáng kể phạm vi ứng dụng so với cấu hình cá nhân.

Iran tập trận bắn đạn thật tại eo biển Hormuz

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo sẽ tiến hành cuộc tập trận hải quân bắn đạn thật kéo dài hai ngày tại eo biển Hormuz bắt đầu từ ngày 31.1, theo truyền thông nhà nước Iran. Hoạt động này diễn ra đồng thời với việc Mỹ mở rộng triển khai quân sự trong khu vực, trong đó có sự hiện diện của tàu sân bay USS Abraham Lincoln, khiến một trong những tuyến hàng hải nhạy cảm nhất thế giới trở thành tâm điểm chú ý.

Eo biển Hormuz có ý nghĩa chiến lược đặc biệt khi khoảng 20% lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua khu vực hẹp này. Vì vậy, bất kỳ động thái quân sự nào cũng có thể tạo ra tác động tức thời tới thị trường năng lượng, bảo hiểm hàng hải và chuỗi cung ứng. Việc Iran công bố bắn đạn thật, kèm theo cảnh báo hàng hải đối với tàu thương mại, buộc các hãng vận tải phải tính toán lại lịch trình và chi phí, ngay cả khi chưa xảy ra xung đột trực tiếp.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) lên kế hoạch tiến hành các cuộc diễn tập hải quân bắn đạn thật tại eo biển Hormuz, trong bối cảnh lực lượng Mỹ đang mở rộng hiện diện quân sự ở Trung Đông - Ảnh: Iran News agency

Động thái của Tehran diễn ra chỉ ít ngày sau khi Mỹ công bố các cuộc diễn tập riêng trong khu vực. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), các hoạt động này nhằm chứng minh khả năng triển khai, phân tán và duy trì sức mạnh không quân trong toàn bộ khu vực trách nhiệm. CENTCOM đồng thời cảnh báo sẽ không chấp nhận các hành động bị coi là “không an toàn”, như bay thấp qua tàu chiến Mỹ hay tiếp cận ở cự ly gần có nguy cơ va chạm.

Về tương quan lực lượng, Iran dựa nhiều vào cách tiếp cận bất đối xứng. Hải quân IRGC vận hành số lượng lớn tàu cao tốc hạng nhẹ, khó phân biệt trong môi trường giao thông dày đặc, cùng các tàu tên lửa cỡ nhỏ và phương tiện hiệu ứng mặt đất. Kết hợp với mạng lưới tên lửa chống hạm bờ biển và năng lực rải thủy lôi, Tehran tìm cách tạo sức ép đa hướng trong không gian hẹp của eo biển.

Phía Mỹ, trọng tâm là sức mạnh tàu sân bay và khả năng phối hợp liên quân. Nhóm tác chiến xoay quanh USS Abraham Lincoln mang lại ưu thế không quân, khả năng tấn công chính xác và phòng thủ tên lửa, được bổ trợ bởi máy bay chiến đấu trên bộ và các tàu khu trục tên lửa dẫn đường.

Hoàng Vũ