Tin vũ khí hôm nay 10.2: Nga tiếp tục chi tiền 'cứu vãn' tàu sân bay duy nhất Admiral Kuznetsov

Nga chi tiền ‘cứu vãn’ tàu sân bay duy nhất Admiral Kuznetsov

Nga đã phê duyệt kinh phí để tiến hành khảo sát dưới nước đối với ụ nổi PD-50 bị chìm tại vịnh Kola, một bước kỹ thuật được xem là cần thiết nhằm tháo gỡ những vướng mắc kéo dài trong quá trình sửa chữa tàu sân bay Admiral Kuznetsov.

Ngày 25.1, các cơ quan quản lý của Nga chấp thuận hợp đồng trị giá khoảng 240 triệu ruble (3 triệu USD) cho một chương trình khảo sát chi tiết ụ nổi PD-50, vốn bị chìm từ năm 2018. Theo truyền thông Nga, hợp đồng này do công ty cổ phần Lenmorniproekt làm chủ đầu tư, với mục tiêu thu thập dữ liệu chính xác về tình trạng kết cấu và địa hình đáy biển xung quanh xác ụ. Kết quả khảo sát sẽ là cơ sở để Nga đánh giá các phương án trong tương lai, bao gồm trục vớt hoặc tháo dỡ, qua đó giải quyết hạn chế lớn đối với công tác sửa chữa tàu sân bay duy nhất của nước này.

Hiện nay, tàu sân bay Admiral Kuznetsov đang neo đậu tại Murmansk, tại cơ sở của Nhà máy sửa chữa tàu số 35, đơn vị trực thuộc Trung tâm sửa chữa tàu Zvezdochka, và vẫn ở đó sau quá trình sửa chữa, hiện đại hóa kéo dài bắt đầu từ năm 2017 - Ảnh: The Dead District

Chương trình khảo sát bao gồm kiểm tra toàn diện thân ụ bằng thợ lặn và thiết bị đo chuyên dụng, lập bản đồ đáy biển bằng sonar đa tia, lidar và các cảm biến thủy âm khác. Các kỹ sư sẽ đo độ dày kim loại, đánh giá mức độ ăn mòn, xác định độ nghiêng, độ chúi cũng như mức độ lún của ụ xuống đáy biển. Một mô hình số ba chiều với độ chính xác lên tới vài centimet sẽ được xây dựng, phản ánh tình trạng cấu trúc của PD-50 trong phạm vi khoảng 150m xung quanh. Ngoài ra, khảo sát cũng mở rộng tới các chướng ngại vật dưới nước dọc tuyến đường dự kiến để vận chuyển xác ụ tới địa điểm tháo dỡ.

Động thái này nối tiếp các bước chuẩn bị được công bố hồi giữa tháng 1.2026, khi chi phí trục vớt PD-50 được ước tính vào khoảng 840 triệu ruble. Trước đó, nhiều gói thầu liên quan đến khảo sát địa chất, môi trường, sinh học biển và an toàn vật nổ đã được triển khai, cho thấy quá trình ra quyết định phụ thuộc vào một loạt đánh giá kỹ thuật và tác động liên ngành.

PD-50 bị chìm ngày 30.10.18 trong lúc tàu Admiral Kuznetsov rời ụ sau sửa chữa, do sự cố mất điện khiến một cần cẩu sập xuống boong tàu. Dù tàu sân bay không bị chìm, việc mất ụ nổi cỡ lớn này đã làm gián đoạn nghiêm trọng kế hoạch sửa chữa tại khu vực Murmansk.

Hiện Admiral Kuznetsov vẫn neo tại nhà máy sửa chữa tàu số 35 ở Murmansk, nơi con tàu trải qua quá trình đại tu kéo dài từ năm 2017. Tuy nhiên, dự án nhiều lần bị đình trệ do chi phí tăng cao và các sự cố kỹ thuật. Năm 2025, lãnh đạo tập đoàn Đóng tàu Thống nhất Nga từng cho rằng việc tiếp tục sửa chữa không còn hiệu quả, song việc nhà nước vẫn chi ngân sách cho các hạng mục liên quan tới PD-50 cho thấy định hướng cuối cùng đối với tàu sân bay này vẫn chưa được khép lại.

UAV Trung Quốc tăng độ linh hoạt nhờ công nghệ lực đẩy khác biệt

Một nhóm nghiên cứu của Trung Quốc vừa đạt được bước tiến quan trọng trong lĩnh vực điều khiển lực đẩy khí động học, khi chứng minh thành công khái niệm này trên một máy bay không người lái (UAV) bay ở dải cận siêu âm cao. Kết quả thử nghiệm cho thấy công nghệ mới có thể mở ra hướng phát triển khác cho các UAV hiệu năng cao trong tương lai.

Khác với các hệ thống điều khiển lực đẩy truyền thống vốn sử dụng cơ cấu cơ khí phức tạp và nặng nề, giải pháp mới điều hướng luồng khí phụt của động cơ thông qua các bề mặt khí động học, không cần bộ truyền động chuyển động. Cách tiếp cận này giúp vòi phụt trở nên nhẹ hơn, cấu trúc đơn giản hơn và tiềm năng độ tin cậy cao hơn, trong khi vẫn cải thiện đáng kể khả năng cơ động.

Trung Quốc tiến gần hơn tới UAV cơ động cao với vòi phụt khí động học - Ảnh: Hải quân Trung Quốc

Theo Đại học Hàng không - Vũ trụ Nam Kinh, nhóm nghiên cứu do giáo sư Hứa Kinh Lôi dẫn đầu đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm vào tháng trước tại một bãi thử ở khu vực tây bắc Trung Quốc. Nền tảng thử nghiệm là UAV CK300, hoạt động trong dải tốc độ cận siêu âm cao. Đây được xem là lần đầu tiên một UAV cận siêu âm cỡ trung đến lớn bay thành công với vòi phụt điều hướng lực đẩy hoàn toàn bằng khí động học.

CK300 có chiều dài khoảng 3,6m, trọng lượng cất cánh tối đa xấp xỉ 140 kg, trần bay hơn 13.000m và tốc độ tiệm cận Mach 0,9 (1.100km/h). Trong quá trình thử nghiệm, bộ phận đuôi mới giúp máy bay tăng rõ rệt độ linh hoạt, giảm bán kính vòng lượn, với các chỉ số đo đạc đều vượt kỳ vọng. Đáng chú ý, việc điều khiển lực đẩy đạt được chỉ bằng cách thay thế vòi phụt, không cần sửa đổi lớn đối với thiết kế tổng thể của UAV, cho thấy khả năng tích hợp cao với các nền tảng hiện có.

Về nguyên lý, điều khiển lực đẩy không chỉ tạo lực đẩy thẳng mà còn tham gia điều khiển hướng bay, hỗ trợ kiểm soát góc ngẩng, hướng và độ lăn. Công nghệ này từ lâu đã được áp dụng trên các máy bay chiến đấu hiện đại, song chủ yếu dựa vào cơ cấu cơ khí với nhiều bộ phận chuyển động, dẫn đến khối lượng lớn và độ phức tạp cao.

Nhóm của giáo sư Hứa đã theo đuổi hướng tiếp cận khí động học gần 20 năm, giải quyết các thách thức như bẻ hướng luồng phụt ở góc lớn mà không làm suy giảm lực đẩy. Thành quả là hơn 50 bằng sáng chế cùng một thiết kế được cho là giảm khoảng một nửa số chi tiết, nhẹ hơn trên 20% so với các hệ thống truyền thống, đồng thời góp phần cải thiện tốc độ và tầm hoạt động của UAV. Những kết quả này cho thấy điều khiển lực đẩy khí động học đang tiến gần hơn tới ứng dụng thực tiễn.

Mỹ tăng tốc chương trình UAV tấn công giá rẻ

Bộ Quốc phòng Mỹ đang đẩy nhanh chương trình phát triển máy bay không người lái (UAV) tấn công chi phí thấp, với mục tiêu đưa các hệ thống này vào trang bị tác chiến từ năm 2027. Ngày 6.2, cơ quan này đã lựa chọn 25 công ty tham gia giai đoạn đánh giá cạnh tranh ban đầu, đánh dấu bước chuyển từ định hướng khái niệm sang kế hoạch triển khai trong ngắn hạn.

Hoạt động mở màn của chương trình, mang tên “Gauntlet”, dự kiến diễn ra từ ngày 18.2 tại Fort Benning, bang Georgia. Tại đây, các doanh nghiệp sẽ bàn giao nguyên mẫu và huấn luyện binh sĩ sử dụng, trước khi lực lượng quân đội trực tiếp vận hành UAV trong các kịch bản nhiệm vụ thực tế.

Quá trình đánh giá tập trung vào chuỗi tác chiến hoàn chỉnh, từ phát hiện mục tiêu, khóa bám đến tiêu diệt, qua đó ưu tiên khả năng sử dụng trên chiến trường hơn là các thông số quảng bá.

Các cuộc thử nghiệm “Gauntlet” trong khuôn khổ chương trình “Drone Dominance” của Mỹ tại Fort Benning đặt 25 nhà thầu UAV tấn công một chiều chi phí thấp vào các kịch bản bắn mục tiêu thực tế, nhằm nhanh chóng triển khai năng lực tấn công chính xác quy mô lớn, có khả năng chống gây nhiễu, cho các đơn vị tuyến đầu vào năm 2027 - Ảnh: Lục quân Mỹ

Chương trình, còn được gọi là “Drone Dominance”, được thiết kế theo bốn giai đoạn với tổng ngân sách dự kiến khoảng 1,1 tỉ USD. Giai đoạn đầu kéo dài đến đầu tháng 3.2026, dự kiến phân bổ khoảng 150 triệu USD cho các hợp đồng nguyên mẫu, kèm theo thời hạn bàn giao rút ngắn. Mục tiêu cốt lõi là xây dựng năng lực sản xuất UAV tấn công tiêu hao ở quy mô công nghiệp, theo hướng lặp lại, mở rộng được và kiểm soát chi phí.

Trọng tâm của chương trình là các UAV tấn công một chiều giá rẻ, nằm giữa lựu đạn bộ binh và tên lửa hành trình về cả chi phí lẫn hiệu quả tác chiến. Hai hướng thiết kế chính được nhắm tới gồm UAV đa cánh quạt kiểu FPV, phù hợp cho tấn công chính xác tầm gần trong môi trường đô thị, và các UAV cánh cố định hoặc lai, có tầm bay xa hơn và dễ bảo đảm hậu cần ở cấp đơn vị.

Việc để binh sĩ trực tiếp điều khiển trong đánh giá cho thấy yếu tố quyết định không chỉ là tính năng kỹ thuật, mà còn là khả năng huấn luyện nhanh, chống nhiễu và duy trì hiệu quả trong điều kiện tác chiến thực tế.

Danh sách các nhà thầu phản ánh định hướng xây dựng một hệ sinh thái nhiều lớp, thay vì tìm kiếm một mẫu UAV duy nhất. Một số công ty tập trung vào khung máy bay linh hoạt, số khác cung cấp nền tảng phần mềm điều khiển chung, hoặc các hệ thống hỗ trợ trinh sát và chống UAV. Cách tiếp cận này cho phép kết hợp các UAV tấn công với phương tiện trinh sát, đánh giá thiệt hại và cả giải pháp phòng thủ trước các mối đe dọa tương tự từ đối phương.

Về tác chiến, UAV tấn công chi phí thấp có thể rút ngắn đáng kể chu trình tiêu diệt mục tiêu, mang lại cho các đơn vị nhỏ khả năng tấn công chính xác gần như tức thời.

Trong xung đột cường độ cao, chúng còn đóng vai trò công cụ trao đổi chi phí hiệu quả, buộc đối phương tiêu hao nguồn lực phòng không đắt đỏ. Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn nằm ở việc chuẩn hóa an toàn vũ khí, quản lý không phận, bảo vệ liên kết dữ liệu và bảo đảm độ tin cậy trong môi trường bị gây nhiễu.

Nếu vượt qua được các rào cản này, chương trình có thể tạo ra thay đổi đáng kể đối với năng lực tác chiến của lực lượng bộ binh Mỹ trong tương lai.

Hoàng Vũ