Tinh gọn đầu mối, nâng cao chất lượng giáo dục

Các điểm trường phù hợp tiếp tục được duy trì sau sắp xếp, tạo thuận lợi cho học sinh vùng cao đến lớp. Trong ảnh: Điểm trường Mầm non và Tiểu học Khau Qua, xã Ba Bể.

Sắp xếp trường học, giữ điểm trường cần thiết

Tại xã Bạch Thông, trước khi sắp xếp có 6 cơ sở giáo dục công lập, gồm 3 trường mầm non và 3 trường liên cấp tiểu học và THCS, với 59 lớp, 1.369 học sinh. Theo phương án mới, 3 trường mầm non được sáp nhập thành Trường Mầm non Bạch Thông, gồm 1 trường chính, 2 phân hiệu và 4 điểm trường.

Ba trường tiểu học và THCS được tổ chức lại thành Trường Tiểu học và THCS Bạch Thông, gồm 1 trường chính, 2 phân hiệu và 2 điểm trường. Số đầu mối vì vậy giảm từ 6 xuống còn 2 trường, trong khi mạng lưới trường, lớp vẫn được duy trì phù hợp với điều kiện thực tế, đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh trên địa bàn.

Ông Hà Ngọc Việt, Chủ tịch UBND xã Bạch Thông, cho biết: Phương án sắp xếp được địa phương lấy ý kiến rộng rãi và nhận được sự đồng thuận của các nhà trường, cán bộ, giáo viên và nhân dân. Học sinh cơ bản vẫn học tại địa điểm phù hợp; cơ sở vật chất tiếp tục được sử dụng; đội ngũ giáo viên, nhân viên được bố trí hợp lý; các chế độ, chính sách đối với cán bộ, giáo viên và học sinh được bảo đảm.

Các xã miền núi, vùng cao tiếp tục duy trì lớp ghép phù hợp với điều kiện thực tế, góp phần bảo đảm học sinh được đến lớp đầy đủ và duy trì sĩ số.

Tại xã Ba Bể, việc duy trì những điểm trường phù hợp với điều kiện địa bàn cũng đang góp phần bảo đảm cơ hội đến lớp của trẻ em vùng cao. Điểm trường Khau Qua (Trường Mầm non Nam Mẫu) cách trường chính khoảng 10km đường đồi núi, hiện có hơn 40 trẻ, chủ yếu là con em đồng bào dân tộc Mông.

Cô giáo Hứa Thị Hoán cho biết: Việc duy trì điểm trường giúp trẻ được học ngay tại nơi cư trú, hạn chế phải di chuyển xa, đồng thời tạo thuận lợi cho phụ huynh trong việc đưa đón con.

Ông Thào Văn Dâu, dân tộc Mông, phụ huynh học sinh, chia sẻ: Thời gian đầu gia đình lo lắng sau sắp xếp các cháu phải chuyển về trường chính. Khi biết điểm trường vẫn được giữ, các con tiếp tục học tại chỗ và được ăn bán trú, gia đình hoàn toàn yên tâm.

Đây cũng là vấn đề được các nhà trường tính toán trong quá trình tổ chức lại mạng lưới. Theo cô giáo Triệu Thị Son, Hiệu trưởng Trường Mầm non Quang Thuận, có điểm trường cách trường chính gần 20km. Do đó, cùng với duy trì điểm trường, nhà trường phải tổ chức linh hoạt các hoạt động chuyên môn, lựa chọn nội dung phù hợp để triển khai ngay tại cơ sở, bảo đảm an toàn và thuận lợi cho trẻ.

Ở địa bàn miền núi, khoảng cách địa lý, điều kiện giao thông và sự phân bố dân cư có tác động trực tiếp đến khả năng tiếp cận giáo dục. Vì vậy, việc sắp xếp mạng lưới trường học cần được tính toán trên từng địa bàn cụ thể.

Những điểm trường đáp ứng nhu cầu thực tế tiếp tục được duy trì sẽ giúp học sinh, nhất là trẻ em ở các bản xa, có điều kiện đến lớp ổn định, góp phần giữ vững sĩ số và hạn chế tình trạng học sinh phải di chuyển quãng đường quá xa.

Tập trung nguồn lực, nâng cao chất lượng

Nếu khoảng cách đến trường là yếu tố cần đặc biệt quan tâm ở vùng cao, thì tại những địa bàn tập trung đông dân cư, việc giảm đầu mối trường học tạo điều kiện tập trung nguồn lực, sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ và cơ sở vật chất.

Phương án sắp xếp mạng lưới trường học được cán bộ, giáo viên và nhân dân đồng thuận, ủng hộ.

Tại phường Đức Xuân, trước sắp xếp có 8 cơ sở giáo dục công lập, gồm 3 trường mầm non, 3 trường tiểu học và 2 trường THCS. Năm học 2025-2026, khối mầm non có 797 trẻ, tiểu học có 1.905 học sinh và THCS có 1.644 học sinh.

Sau sắp xếp, phường còn 4 cơ sở giáo dục, gồm 1 trường mầm non, 2 trường tiểu học và 1 trường THCS. Ba trường mầm non được tổ chức thành Trường Mầm non Đức Xuân. Trường Tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai và Trường Tiểu học Huyền Tụng được sápnhập. Trường Tiểu học Đức Xuân giữ nguyên. Hai trường THCS được tổ chức thành Trường THCS Huyền Tụng, gồm trường chính và phân hiệu.

Bà Vũ Thị Kim Quỳnh, Phó Chủ tịch UBND phường Đức Xuân, cho biết: Địa phương tiếp tục bám sát chỉ đạo của cấp trên, phối hợp với các nhà trường giải quyết những vấn đề phát sinh, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để học sinh được học tập trong môi trường tốt nhất.

Từ góc độ chuyên môn, cô giáo Hà Thị Huệ, Hiệu trưởng Trường Mầm non Tân Tú, xã Phủ Thông, cho rằng: Quyền lợi của học sinh phải được đặt lên hàng đầu. Khi đội ngũ, cơ sở vật chất và công tác quản lý được tổ chức thống nhất, các hoạt động giáo dục có điều kiện triển khai đồng bộ hơn, tạo thêm cơ hội để học sinh tham gia các hoạt động và phát triển toàn diện.

Như vậy, giảm số lượng đầu mối không đồng nghĩa với thu hẹp điều kiện học tập. Ngược lại, khi được tổ chức phù hợp, việc sắp xếp giúp nguồn lực về đội ngũ, cơ sở vật chất và công tác quản lý được tập trung hơn, tạo điều kiện để các nhà trường nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn, sử dụng hiệu quả tài sản công và từng bước đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

Tạo đồng thuận để vận hành hiệu quả

Sắp xếp mạng lưới trường học tác động trực tiếp đến cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, phụ huynh và học sinh. Vì vậy, cùng với xây dựng phương án phù hợp, việc tuyên truyền, cung cấp thông tin đầy đủ, giải thích rõ mục tiêu và cách thức tổ chức có vai trò quan trọng trong tạo sự đồng thuận và bảo đảm quá trình vận hành sau sắp xếp.

Một giờ học của học sinh Điểm trường Khau Qua, Trường Mầm non Nam Mẫu (xã Ba Bể).

Tại xã Tân Kỳ, trước sắp xếp có 7 cơ sở giáo dục. Theo phương án, 3 trường mầm non được sáp nhập thành Trường Mầm non Tân Kỳ; 2 trường tiểu học thành Trường Tiểu học Tân Kỳ; Trường Tiểu học và THCS Tân Sơn cùng Trường THCS Cao Kỳ được tổ chức thành Trường Tiểu học và THCS Tân Kỳ. Qua đó, số đầu mối giảm từ 7 xuống còn 3 trường.

Tân Kỳ là địa bàn rộng, dân cư phân tán, có nhiều học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Do đó, phương án sắp xếp không đặt mục tiêu đơn thuần là tập trung học sinh về một địa điểm. Các trường chính, phân hiệu và điểm trường tiếp tục được sử dụng theo điều kiện thực tế, bảo đảm học sinh ở xa trung tâm vẫn có nơi học tập thuận lợi.

Ông Trần Quang Hiệp, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Kỳ, cho biết: Chúng tôi xác định phương án sắp xếp phải phù hợp với đặc điểm địa bàn, vừa tinh gọn đầu mối, vừa không ảnh hưởng đến việc học của học sinh. Quá trình triển khai được thực hiện công khai, lấy ý kiến và giải đáp những băn khoăn của cán bộ, giáo viên, phụ huynh.

Đối với đội ngũ nhà giáo, thay đổi về tổ chức cũng đặt ra yêu cầu thích ứng với phương thức quản lý và phân công nhiệm vụ mới. Cô giáo Tống Kim Phụng, Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Quang Thuận, chia sẻ: Ban đầu tôi cũng có những băn khoăn trước sự thay đổi. Tuy nhiên, sau khi được thông tin đầy đủ về mục tiêu và phương án sắp xếp, tôi đồng tình, ủng hộ và xác định dù ở vị trí nào cũng nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ.

Từ những cách làm khác nhau có thể thấy, mỗi địa phương có điều kiện dân cư, địa hình và quy mô trường lớp riêng, vì vậy phương án tổ chức mạng lưới cũng cần có sự linh hoạt.

Ở vùng cao, việc duy trì những điểm trường cần thiết giúp học sinh không phải di chuyển quá xa. Tại khu vực tập trung dân cư, các đầu mối được tổ chức lại để tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng giáo dục.

Hiệu quả của việc sắp xếp vì thế không chỉ được đánh giá qua số trường giảm xuống, mà quan trọng hơn là khả năng vận hành của hệ thống sau sắp xếp. Bộ máy quản lý được tinh gọn, đội ngũ được bố trí hợp lý, cơ sở vật chất được tiếp tục khai thác, sử dụng, trong khi quyền lợi học tập của học sinh được bảo đảm.

Tinh gọn nhưng không cơ học, tập trung nguồn lực nhưng không làm giảm cơ hội đến trường là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình sắp xếp mạng lưới trường học. Khi phương án được xây dựng sát với điều kiện từng địa bàn, có sự tham gia, đồng thuận của nhà trường và người dân, việc tổ chức lại các cơ sở giáo dục sẽ tạo thêm điều kiện để nâng cao chất lượng quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực và xây dựng môi trường giáo dục ngày càng tốt hơn cho học sinh, từ khu vực trung tâm đến những bản làng xa xôi.