Tinh hoa Xòe Thái mở lối cho công nghiệp văn hóa

Tại vùng đất Mường Lò (Lào Cai), nghệ thuật Xòe kết hợp cùng điệu khắp, sắc khăn piêu, hoa văn thổ cẩm và tri thức bản địa qua nhiều thế hệ trở thành nguyên liệu chiến lược phát triển ngành kinh tế sáng tạo. Chiều sâu di sản thể hiện qua triết lý dân gian: “Không xòe cây ngô không ra bắp, không xòe cây lúa không trổ bông, không xòe trai gái không thành đôi” đã cho thấy sự gắn kết triệt để với đời sống lao động sản xuất. Nét múa cộng đồng đóng vai trò chất keo kết nối xã hội, thắt chặt tình bản, tình mường, tạo nên dấu ấn đặc trưng thu hút du khách thập phương.

Màn đại xòe với 2.000 người tham gia trong đêm khai mạc Lễ hội Văn hóa, du lịch Mường Lò năm 2026

Mốc năm năm Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đòi hỏi phương thức bảo tồn dịch chuyển mạnh mẽ, đưa di sản vận động liên tục trong đời sống đương đại. Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” định hướng đưa tài nguyên bản địa trở thành hạt nhân kích cầu, tôn vinh cảnh sắc thiên nhiên cùng bản sắc vùng cao.

Chương trình nghệ thuật “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” khi khai thác chất liệu thi ca của truyện thơ “Xống chụ xon xao” và sợi dây tình Xải Panh đã thực hiện quá trình mã hóa tích xưa thành sản phẩm trình diễn giàu cảm xúc. Cách thức sân khấu hóa tục lệ dân gian giúp chuyển hóa những giá trị tinh thần trừu tượng thành trải nghiệm thị giác và thính giác trực quan, gia tăng tính hấp dẫn thương mại cho nghệ thuật truyền thống.

Màn đại xòe quy mô trên 2.000 nghệ nhân và diễn viên tạo nên không gian hoành tráng, khẳng định tính liên tục trong trao truyền, thể hiện sức sống mãnh liệt của văn hóa Thái nơi địa phương. Việc hàng ngàn người nắm tay hòa nhịp đã biến hình thức diễn xướng lâu đời thành sản phẩm trải nghiệm mang tính tương tác cao, tạo sự kết nối ấn tượng đối với du khách.

Hoạt động diễu diễn đường phố của 400 nhân tố quần chúng trên các trục đường trung tâm Nghĩa Lộ đại diện cho giải pháp “phi trung tâm hóa” sân khấu, đưa âm nhạc cùng trang phục dân tộc đến với người dân, du khách. Hình thức trình diễn mở giải phóng điệu múa khỏi sự đóng khung cố định, tối ưu hóa điểm tiếp xúc thực tế, tạo điều kiện cho công chúng lẫn người tham quan trực tiếp hòa mình vào lễ hội.

Thiếu nữ dân tộc Thái trong ánh trăng bên suối

Sự tích hợp giữa đại xòe với hội chợ du lịch, gian hàng ẩm thực và hệ thống OCOP là bước đi then chốt nhằm kết nối các tài nguyên đơn lẻ thành hệ sinh thái dịch vụ hoàn chỉnh. Năng lực kết nối giữa nghệ thuật dân gian và đặc sản địa phương giúp tăng tỷ trọng giá trị gia tăng, kéo dài thời gian lưu trú, tối ưu hóa mức chi tiêu của du khách khi đến Mường Lò.

Dù các sự kiện lớn tạo ra hiệu ứng truyền thông và thu hút dòng khách tức thì, năng lực duy trì nguồn thu bền vững của ngành du lịch phụ thuộc hoàn toàn vào chất lượng dịch vụ cùng tính liên tục của trải nghiệm sau đó.

Tỉnh Lào Cai xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển bền vững, trong đó Nhân dân giữ vai trò trung tâm, vừa là chủ thể sáng tạo, gìn giữ, vừa là đối tượng thụ hưởng giá trị. Địa phương đẩy mạnh công tác bảo tồn di sản gắn liền với phát triển du lịch, tạo sinh kế, phát huy vai trò truyền dạy của các nghệ nhân để văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống cộng đồng.

Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh, lợi ích từ du lịch gắn kết chặt chẽ với cộng đồng sẽ tạo ra động lực tự thân để người dân chủ động gìn giữ, phát huy di sản. Theo đó, di sản văn hóa chỉ thực sự sống và phát huy giá trị khi được chính cộng đồng trân trọng, thực hành, trao truyền tự nhiên trong sinh hoạt hằng ngày.

Việc kết hợp nghệ thuật Đại xòe với mô hình du lịch cộng đồng Mường Lò là minh chứng cho định hướng của Lào Cai trong chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành vốn kinh tế, mở dư địa phát triển cho Tây Bắc.