'Tình tay ba' giữa Lầu Năm Góc và hai công ty trí tuệ nhân tạo hàng đầu nước Mỹ

OpenAI gật đầu, Anthropic thất sủng

Đêm thứ Sáu (giờ Mỹ), CEO OpenAI Sam Altman thông báo trên nền tảng X rằng công ty đã đạt được thỏa thuận triển khai các mô hình AI trên mạng lưới mật của Bộ Quốc phòng Mỹ (DoD). Ông nhấn mạnh: "DoD thể hiện sự tôn trọng sâu sắc đối với an toàn và mong muốn hợp tác để đạt kết quả tốt nhất".

Động thái của OpenAI diễn ra ngay sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố Anthropic là "rủi ro chuỗi cung ứng đối với an ninh quốc gia". Nhãn dán này thường chỉ dành cho các đối thủ nước ngoài, buộc các nhà cung cấp và nhà thầu của DoD phải chứng minh họ không sử dụng bất kỳ công nghệ nào liên quan đến Anthropic.

CEO OpenAI Sam Altman và CEO Anthropic Dario Amodei từng gây bão với khoảnh khắc kiên quyết không nắm tay nhau trên sân khấu. Ảnh chụp màn hình.

Trên mạng xã hội Truth Social hôm thứ Sáu, Tổng thống Trump nhận định Anthropic đã mắc một "sai lầm tai hại" và cáo buộc công ty đang cố gắng thao túng cách thức vận hành của quân đội. Ngay sau bài đăng của ông Trump, Cơ quan Dịch vụ công tuyên bố sẽ gỡ bỏ Anthropic khỏi USAi.gov (nền tảng thử nghiệm tập trung các công cụ AI của chính phủ liên bang).

Cũng trong ngày thứ Sáu, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth khẳng định: "Không một nhà thầu, nhà cung cấp hay đối tác nào làm ăn với quân đội Mỹ" sẽ được phép hợp tác kinh doanh với Anthropic".

Trên mạng xã hội X, người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell viết: "Chúng tôi sẽ không để BẤT KỲ công ty nào áp đặt các điều khoản liên quan đến cách chúng tôi đưa ra quyết định tác chiến".

Sự sụp đổ của Anthropic bắt nguồn từ bất đồng dai dẳng về lằn ranh đỏ. Anthropic từng là phòng thí nghiệm đầu tiên đưa AI (mô hình Claude) lên mạng lưới mật của quân đội với hợp đồng trị giá lên tới 200 triệu USD. Tuy nhiên, khi đàm phán gia hạn hợp đồng, công ty kiên quyết yêu cầu DoD cam kết không sử dụng Claude cho vũ khí tự động hoàn toàn hoặc giám sát hàng loạt. Ngược lại, Lầu Năm Góc muốn quyền sử dụng công nghệ cho "mọi mục đích hợp pháp" mà không bị ràng buộc bởi chính sách của một doanh nghiệp.

Đáng chú ý, trong bản ghi nhớ gửi nhân viên hôm thứ Năm, CEO Sam Altman từng khẳng định OpenAI có cùng những lằn ranh đỏ như Anthropic về giám sát hàng loạt và việc con người phải chịu trách nhiệm khi sử dụng vũ lực. Tuy nhiên, một ngày sau, Altman cho biết Lầu Năm Góc đã đồng ý đưa các nguyên tắc này vào hợp đồng với OpenAI và kêu gọi chính phủ áp dụng các điều khoản tương tự cho mọi công ty AI.

Hiện chưa rõ vì sao Lầu Năm Góc nhượng bộ OpenAI nhưng lại cứng rắn với Anthropic, dù giới chức từng nhiều lần chỉ trích Anthropic vì "quá bận tâm đến an toàn AI".

Hệ lụy từ 'danh sách đen'

Anthropic bày tỏ "vô cùng buồn bã" trước quyết định của Lầu Năm Góc và tuyên bố sẽ khởi kiện. "Không sự đe dọa hay trừng phạt nào từ Bộ Quốc phòng có thể thay đổi lập trường của chúng tôi. Chúng tôi tin rằng nhãn rủi ro chuỗi cung ứng này là thiếu căn cứ pháp lý và tạo tiền lệ nguy hiểm cho bất kỳ công ty Mỹ nào đàm phán với chính phủ", đại diện công ty nhấn mạnh.

Đối với Anthropic - công ty được định giá khoảng 380 tỷ USD, việc mất hợp đồng 200 triệu USD không phải mối đe dọa sinh tồn. Rủi ro lớn nhất nằm ở "hiệu ứng dây chuyền" từ lệnh cấm.

Adam Connor, Phó chủ tịch chính sách công nghệ tại Trung tâm Tiến bộ Mỹ, phân tích: "Phần lớn tệp khách hàng hiện tại của Anthropic có thể bốc hơi, bởi các công ty lớn đang hoặc sẽ làm việc với chính phủ buộc phải tránh xa công nghệ của hãng". Hơn thế nữa, lệnh cấm Anthropic là một "lời cảnh cáo" gửi tới mọi công ty AI đang muốn bán dịch vụ cho chính phủ: Đừng cố gắng áp đặt giới hạn sử dụng AI lên quân đội.

Alan Rozenshtein, Giáo sư luật tại Đại học Minnesota, nhận định: "Thay vì chỉ đơn giản hủy hợp đồng, chính phủ đang sử dụng nguồn đòn bẩy mạnh nhất có thể để ép Anthropic. Những gì họ thực sự muốn là tiếp tục sử dụng công nghệ của công ty này".

Chuyên gia Gregory Allen từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) đánh giá quyết định của chính quyền Trump là quá cứng nhắc: "Vào thời điểm Nhà Trắng tuyên bố cuộc đua AI với Trung Quốc tương đương với cuộc đua không gian thời Chiến tranh Lạnh, bạn không nên đem một trong những viên ngọc quý của ngành công nghiệp nội địa ra thiêu rụi chỉ vì lý do này".

(Theo CNN, CNBC)

Du Lam