Buổi hẹn hò định mệnh của trùm ma túy khét tiếng nhất Mexico

Nemesio Oseguera là thủ lĩnh khét tiếng của băng đảng Jalisco Thế hệ Mới (Cartel Jalisco Nueva Generacíon (CJNG) - tổ chức buôn lậu ma túy hàng đầu sang Mỹ).

Sáng 22-2 hắn đến Tapalpa (một thị trấn miền núi ở Jalisco) để hẹn hò với một trong những tình nhân của mình. Theo tờ El Pais, bầu không khí tĩnh lặng vốn bao trùm khu nghỉ dưỡng tại Jalisco bất ngờ bị phá vỡ bởi tiếng trực thăng và sau đó là tiếng súng đinh tai. Lực lượng đặc nhiệm đã quyết định đột kích căn nhà ven đồi sau khi phát hiện manh mối về trùm ma túy El Mencho tại đây.

Báo chí Mexico đưa tin về cái chết của trùm ma túy El Mencho

Chiến dịch đột kích nghẹt thở

Sau nhiều năm truy lùng “ông trùm” ma túy khét tiếng, hôm 20-2 quân đội Mexico nắm được tin tình báo về nơi ẩn náu của Oseguera. Theo lời ông Ricardo Trevilla Trejo - Bộ trưởng Quốc phòng Mexico, thông tin có được nhờ việc tiếp cận người biết rõ về tình nhân của “ông trùm”. Thông tin từ Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) cũng góp phần giúp Mexico xác định chính xác nơi Oseguera gặp bạn gái.

Đến 21-2, các sĩ quan tình báo phát hiện người phụ nữ này được đưa tới khu nghỉ dưỡng ở Tapalpa để gặp Oseguera. Lát sau họ phát hiện “một người đàn ông bước ra khỏi xe để ôm một phụ nữ”, người này chính là Oseguera. Cô nhân tình sau đó rời khỏi khu nhà, nhưng “ông trùm” ma túy vẫn ở lại cùng khoảng 10 vệ sĩ.

Chớp thời cơ này, lực lượng đặc nhiệm bắt đầu hành động. Một đội gồm 6 trực thăng đã được chuẩn bị sẵn sàng tại các bang lân cận để tránh nguy cơ bị những kẻ chỉ điểm của CJNG phát hiện. Quân đội Mexico cũng chuẩn bị sẵn thêm một phi đội máy bay Beechcraft Texan vốn rất hiệu quả trong các chiến dịch chống quân nổi dậy. Hãng tin CNN (Mỹ) cho biết, những hình ảnh xuất hiện trên mạng xã hội cho thấy, nhiều đơn vị quân đội Mexico đã có mặt tại trung tâm thị trấn Tapalpa vào sáng 22-2. Họ từng bước thiết lập vòng vây quanh khu nhà rồi bắt đầu áp sát. Khi vệ sĩ của Oseguera phát hiện bất thường, họ lập tức xả súng nhằm mở đường thoát thân.

“Ông trùm” Oseguera lúc bấy giờ đang ẩn náu trong khu nhà cho thuê nghỉ dưỡng có tên Cabanas La Loma. Các binh sĩ đặc nhiệm biết mình phải nhanh chóng hành động trước khi vệ sĩ của Oseguera kịp sử dụng những vũ khí hỏa lực mạnh (gồm cả súng phóng lựu mà CJNG từng dùng để bắn hạ một trực thăng quân sự vào năm 2015).

Theo những video trên mạng xã hội, hàng chục binh sĩ và xe thiết giáp đã tiến vào giữa tiếng súng nổ không ngớt. Flycam bay lượn trên cao để chỉ thị mục tiêu. Lực lượng mặt đất đã truy đuổi các tay súng của Oseguera vào rừng, buộc họ phải bỏ lại những vũ khí hạng nặng tại khu nhà gỗ. Đội vệ sĩ của Oseguera hoàn toàn bị dồn vào vòng vây, nhưng vẫn tiếp tục nổ súng đáp trả trong 5 giờ liền. Một trực thăng quân sự đã trúng đạn và phải hạ cánh khẩn cấp. Trong lúc các binh sĩ đặc nhiệm giao tranh với nhóm vệ sĩ tại dãy nhà nghỉ dưỡng, một đội đã phát hiện “ông trùm” cùng 4 thuộc hạ thân tín lẩn trốn vào rừng nên họ lập tức truy đuổi. Một cuộc đấu súng khác diễn ra. Khi tiếng súng ngừng, 5 thành viên băng đảng Jalisco bị bắn gục. Sau đó 3 người bị thương nặng (trong đó có Oseguera) được đưa lên trực thăng tới bệnh viện ở thành phố Guadalajara lân cận. Tuy nhiên Oseguera đã chết trên trực thăng.

Do rủi ro an ninh, trực thăng không đưa thi thể “ông trùm” về Guadalajara (vốn là sào huyệt của nhóm tội phạm) mà đổi hướng đến sân bay quốc tế Morelia, nơi một máy bay của không quân đã chờ sẵn để đưa thi thể về Thủ đô Mexico City. Như vậy,cuộc đời của El Mencho kết thúc vào rạng sáng 22-2 sau 4 thập kỷ buôn bán ma túy và xây dựng đế chế tội phạm khét tiếng.

Bộ trưởng Quốc phòng Mexico Ricardo Trevilla Trejo mô tả chiến dịch truy bắt trùm ma túy El Mencho trong buổi họp báo ngày 23-2

Mở đường cho chiến lược an ninh mới

Tin Oseguera bị tiêu diệt đã đẩy nhiều khu vực rộng lớn của Mexico vào tình trạng hỗn loạn do các thành viên CJNG cũng như những băng đảng khác điên cuồng trả đũa. Các tay súng đã lập 252 chốt chặn trên 20 bang. Số thương vong cao nhất không xảy ra tại chiến dịch tiêu diệt “ông trùm” ở Tapalpa mà diễn ra sau đó. CJNG sát hại 25 Vệ binh quốc gia Mexico, 1 quản giáo, 1 điều tra viên thuộc Văn phòng Tổng Chưởng lý Jalisco, 1 dân thường.

Ở phía ngược lại, chỉ riêng tại Jalisco đã có 30 tên tội phạm ma túy thiệt mạng. Ở Michoacán, 15 binh sĩ bị thương và 4 tay súng bị tiêu diệt. Việc đốt xe và cơ sở kinh doanh lan rộng khắp một nửa đất nước khiến nhiều bang phải tạm dừng cho trẻ em đến trường vào ngày 23-2 và triệu tập khẩn cấp nội các an ninh.

Sau chiến dịch, Tổng thống Claudia Sheinbaum ca ngợi nỗ lực “phi thường” của lực lượng vũ trang Mexico. Bà cho biết đã được thông báo rất sớm về chiến dịch và quyết định thiết lập trung tâm chỉ huy với toàn bộ lực lượng an ninh. Giờ đây, câu hỏi được đặt ra là: Đế chế tội phạm này sẽ tái cấu trúc như thế nào trong tình trạng “rắn mất đầu” và Mexico sẽ có phản ứng ra sao?

Oseguera được coi là “ông trùm” băng đảng quyền lực nhất Mexico kể từ khi “ông trùm” Joaquín “El Chapo” Guzmán của băng đảng Sinaloa bị bắt giữ vào thập kỷ trước. Theo Cơ quan Phòng chống ma túy Mỹ (DEA), Oseguera sinh tháng 7-1966 tại bang Michoacán, miền Tây Mexico. Đối tượng này chuyển tới Mỹ và tham gia sâu vào hoạt động buôn bán ma túy từ những năm 1990. Năm 1994, Oseguera bị kết tội âm mưu phân phối Heroin tại bang California và phải thụ án 3 năm tù. Sau khi trở về Mexico, Oseguera làm cảnh sát tại bang Jalisco, song nhanh chóng quay lại con đường phạm tội, từng bước xây dựng ảnh hưởng trong thế giới ngầm và vươn lên đứng đầu một trong những tổ chức tội phạm quyền lực và bạo lực nhất nước này. Bị chính quyền Mexico và Mỹ truy nã, El Mencho sống kín tiếng đến mức có rất ít hình ảnh của hắn được công khai.

An ninh được tăng cường tại nhiều địa phương ở Mexico do bạo lực bùng phát sau cái chết của trùm ma túy El Mencho

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, CJNG thành lập năm 2009, là tổ chức tội phạm hoạt động bạo lực, bị cáo buộc liên quan tới các âm mưu ám sát quan chức Mexico, sát hại các băng nhóm đối thủ và tấn công lực lượng thực thi pháp luật. Người phát ngôn Nhà Trắng cho biết, El Mencho là “mục tiêu hàng đầu” của cả Mexico và Mỹ vì là một trong những đầu mối chính đưa Fentanyl vào Mỹ. Hồi tháng 1-2025, Tổng thống Donald Trump đã xếp CJNG vào danh sách tổ chức khủng bố nước ngoài.

Theo tờ New York Times, việc tiêu diệt trùm ma túy El Mencho được xem là một trong những chiến thắng lớn nhất của Mexico trong cuộc chiến chống băng đảng tội phạm ma túy nhiều năm qua. Đây được xem là đòn đánh mạnh tay nhất của chính quyền Tổng thống Claudia Sheinbaum kể từ khi bà nhậm chức và cũng là bước đi khác biệt so với cách tiếp cận mềm mỏng dưới thời người tiền nhiệm. Khác với chính sách “cái ôm thay cho bom đạn” của cựu Tổng thống Andrés Manuel López Obrador (vốn tập trung vào giải quyết nguyên nhân xã hội của bạo lực), bà Sheinbaum đang theo đuổi cách tiếp cận cứng rắn hơn, dựa trên tăng cường hợp tác tình báo và tấn công trực diện vào thủ lĩnh băng đảng.

Tuy nhiên, chiến lược an ninh của Mexico có sự thay đổi một phần do thời gian gần đây Tổng thống Donald Trump liên tục gây sức ép lên Mexico, yêu cầu nước này phải hành động quyết liệt hơn trước các băng đảng đang đưa ma túy (đặc biệt là Fentanyl) vào Mỹ. Ông thậm chí cảnh báo khả năng quân đội Mỹ sẽ tự can thiệp nếu Mexico không kiểm soát được tình hình. Tháng 1 vừa qua, quân đội Mỹ thành lập một lực lượng đặc nhiệm chia sẻ tình báo tại Arizona (gần biên giới Mexico) cho thấy quan hệ an ninh song phương đang bước sang giai đoạn thực dụng và chặt chẽ hơn. Mặc dù vậy, Mexico hiện rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu không hành động đủ mạnh, họ sẽ tiếp tục đối mặt với sức ép và thậm chí đe dọa can thiệp từ Mỹ. Nhưng nếu hành động quá mạnh, nguy cơ bất ổn trong nước lại gia tăng. Trong bối cảnh đó, câu hỏi lớn đặt ra là: Liệu chiến dịch tiêu diệt El Mencho có mở ra bước ngoặt hướng tới ổn định lâu dài hay chỉ là khởi đầu của một chu kỳ bạo lực mới?

Yến Chi