'Tinh thần đối thoại' trong bối cảnh thế giới nhiều biến động

Diễn ra trong 5 ngày, từ 19 đến 23/1, hội nghị năm nay được tổ chức tại Trung tâm Hội nghị Davos, thị trấn vùng Alps thuộc bang Graubunden của Thụy Sĩ – nơi đã gắn liền với WEF kể từ kỳ họp đầu tiên năm 1971. Thời điểm mới ra đời, Davos chỉ là cuộc gặp của các lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu. Trải qua hơn nửa thế kỷ, WEF đã mở rộng đáng kể phạm vi, trở thành một diễn đàn toàn cầu thảo luận về bất bình đẳng kinh tế, biến đổi khí hậu, công nghệ, an ninh và hợp tác quốc tế.

Cờ của các quốc gia tung bay tại Davos, Thụy Sĩ, nơi diễn ra cuộc họp thường niên lần thứ 56 của WEF. Ảnh: Reuters

Hội nghị Davos 2026 diễn ra trong bối cảnh thế giới đối mặt với những biến động sâu sắc: cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, xung đột khu vực kéo dài, trật tự thương mại toàn cầu bị thách thức, cùng với những tác động ngày càng rõ nét của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với kinh tế và xã hội.

Theo ban tổ chức, Davos năm nay ghi nhận số lượng lãnh đạo chính trị cao kỷ lục, với gần 400 quan chức cấp cao, trong đó có hơn 60 nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ, cùng khoảng 850 chủ tịch và giám đốc điều hành của các tập đoàn hàng đầu thế giới. Tổng cộng, hội nghị đón khoảng 3.000 quan khách từ khắp nơi trên thế giới, Al Jazeera đưa tin.

Đáng chú ý, Tổng thống Mỹ Donald Trump trực tiếp tham dự từ ngày 21/1 và dự kiến có bài phát biểu quan trọng. Tháp tùng ông là nhiều thành viên nội các và cố vấn cấp cao như Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và đặc phái viên Steve Witkoff. Theo Bloomberg, ông Trump cũng muốn tổ chức một cuộc họp của “Hội đồng Hòa bình” liên quan đến Gaza bên lề diễn đàn.

Danh sách khách mời cấp cao còn bao gồm Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Thủ tướng Canada Mark Carney, Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, Tổng thống CHDC Congo Felix Tshisekedi, Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte và Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala. Một số lãnh đạo đã có những bài phát biểu tâm huyết trong những ngày diễn ra hội nghị.

Giới công nghệ và tài chính cũng hiện diện đông đảo, với sự tham gia của CEO Nvidia Jensen Huang, CEO Microsoft Satya Nadella, Giám đốc Google DeepMind Demis Hassabis và CEO Mistral AI Arthur Mensch, cùng nhiều lãnh đạo ngân hàng, quỹ đầu tư và công ty tư vấn toàn cầu.

Bên cạnh danh sách khách mời dày đặc, một số gương mặt quan trọng không xuất hiện tại Davos năm nay. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình không tham dự, dù Bắc Kinh cử một phái đoàn cấp cao. Lãnh đạo Brazil và Ấn Độ cũng không có bài phát biểu chính thức.

Iran thông báo Ngoại trưởng Abbas Araghchi sẽ không đến Davos, sau khi WEF cho rằng việc đại diện chính phủ Iran tại diễn đàn là “không phù hợp” trong bối cảnh các cuộc trấn áp gây chết người đối với người biểu tình gần đây. Tổng thống Mozambique Daniel Chapo hủy chuyến đi do đất nước đang hứng chịu lũ lụt nghiêm trọng, ưu tiên cho công tác cứu hộ, cứu nạn.

Một số đại diện chính phủ Đan Mạch cũng không tham gia vì các căng thẳng địa chính trị liên quan, trong đó có tranh cãi xoay quanh Greenland – lãnh thổ bán tự trị mà Tổng thống Trump từng tuyên bố Mỹ nên “tiếp quản”.

Davos từ lâu đã nổi tiếng không chỉ bởi tầm ảnh hưởng mà còn bởi chi phí tham dự rất cao. Dù mức phí thành viên cơ bản của WEF tương đối “dễ tiếp cận”, các gói dành cho doanh nghiệp lớn có thể dao động từ 75.000 đến 758.000 USD đối với đối tác chiến lược. Mỗi đại biểu còn phải trả thêm phí thẻ ra vào, có thể lên tới 35.000 USD cho các loại thẻ cao cấp.

Với hơn 200 phiên thảo luận, chương trình nghị sự của Davos 2026 xoay quanh 5 trụ cột chính: môi trường địa chính trị, trí tuệ nhân tạo và đổi mới công nghệ, khí hậu và thiên nhiên, các động lực tăng trưởng kinh tế mới, và chuẩn bị nguồn lực con người cho tương lai.

AI được xem là một trong những chủ đề nóng nhất. Trong khi các lãnh đạo doanh nghiệp nhấn mạnh tiềm năng của AI trong nâng cao hiệu quả và lợi nhuận, các tổ chức lao động và xã hội dân sự cảnh báo về nguy cơ mất việc làm và gia tăng bất bình đẳng. Các nhà hoạch định chính sách đứng trước bài toán khó giữa quản lý, điều tiết và bảo đảm quyền đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, những tuyên bố và chính sách cứng rắn của Tổng thống Trump về thuế quan, Venezuela, Iran và đặc biệt là Greenland đã làm gia tăng căng thẳng với các đồng minh châu Âu. Nhiều lãnh đạo EU gọi các đe dọa áp thuế mới của Mỹ là “tống tiền”, đặt ra câu hỏi về vai trò và cam kết của Washington trong trật tự quốc tế.

Dù được kỳ vọng là nơi khởi nguồn cho hợp tác và thỏa thuận lớn, Davos vẫn vấp phải nhiều chỉ trích. Các nhà phê bình cho rằng diễn đàn này quá thiên về thảo luận, thiếu hành động cụ thể nhằm thu hẹp bất bình đẳng toàn cầu hay giải quyết triệt để khủng hoảng khí hậu.

Tuy vậy, trong bối cảnh thế giới phân mảnh và niềm tin chiến lược suy giảm, Davos 2026 với chủ đề “Tinh thần đối thoại” vẫn được xem là một trong số ít không gian mà các bên có thể ngồi lại, trao đổi trực tiếp và tìm kiếm tiếng nói chung – dù con đường từ đối thoại đến hành động thực tế vẫn còn nhiều thách thức.

Duy Tiến