Tình thương và sự kiên nhẫn của người thầy trong thời đại công nghệ

Công nghệ đang làm thay đổi cách giảng dạy, học tập và tương tác giữa thầy và trò. Nhiều cuộc gặp gỡ được thay bằng tin nhắn; nhiều điều chưa kịp ngồi lại để nói cho tường tận đã vội trao đổi qua màn hình. Khi mọi giao tiếp đều được công nghệ hỗ trợ, liệu người thầy còn dành đủ thời gian để lắng nghe học trò?

Thầy Phạm Lê Thanh cùng học trò trong giờ thực hành Hóa học

Thầy Phạm Lê Thanh cùng học trò trong giờ thực hành Hóa học

Có những hôm rời lớp, tôi vẫn mang theo ánh mắt của học trò. Ánh mắt vui mừng của một học sinh vừa hiểu bài, ánh mắt của một em khác lặng im trước câu hỏi của thầy giáo, hay một ánh mắt rụt rè hướng về thầy như cần lời động viên, chia sẻ...

Giữa bộn bề công việc, cùng sự chi phối của nhiều mối quan hệ khác, thời gian dành cho những cuộc trò chuyện trực tiếp giữa thầy và trò ngày càng ngắn lại, người thầy khó lòng dành cho học sinh sự quan tâm trọn vẹn. Nhưng nhờ những ánh mắt của học trò nhắc tôi chậm lại, kiên nhẫn, biết yêu thương nhiều hơn và biết vì sao mình chọn làm thầy.

Công nghệ và số hóa đang làm thay đổi cách thầy và trò làm việc, học tập và kết nối với nhau. Nhiều cuộc gặp được thay bằng những dòng tin nhắn; có những điều chưa kịp ngồi lại để nói cho tường tận đã phải vội trao đổi qua màn hình. Giữa nhịp sống ấy, tôi cứ băn khoăn: chúng ta có những công cụ trả lời ngày càng nhanh, nhưng liệu có còn dành đủ thời gian để hiểu nhau, để hiểu một học trò?

Một bài toán có thể được giải trong vài giây. Một bài giảng có thể được gợi ý chỉ sau một câu lệnh. Nhưng một học sinh mất căn bản cần bao lâu để đủ tự tin nói: “Thưa thầy, em chưa hiểu”? Một em thường bị xem là nghịch ngợm cần được lắng nghe và dìu dắt bao nhiêu lần để tin rằng mình có thể tốt hơn?

Những câu hỏi ấy, tôi chưa bao giờ có sẵn đáp án. Tôi chỉ biết mình cần kiên nhẫn, bởi có khi điều học trò chờ đợi là một người thầy vẫn muốn lắng nghe, ngay cả khi em chưa biết phải bắt đầu từ đâu.

Là giáo viên trẻ, tôi hào hứng với công nghệ. Tôi muốn bài học sinh động hơn, muốn học trò được khám phá nhiều hơn. Nhưng đôi khi, giữa những yêu cầu phải nhanh chóng đổi mới, tôi sợ mình mải chạy theo công nghệ mà quên mất hay không kịp nhìn thấy vẻ bối rối của học trò cuối lớp.

 Thầy Phạm Lê Thanh trong một giờ lên lớp

Thầy Phạm Lê Thanh trong một giờ lên lớp

Có những lúc, điều cần làm là dừng lại, giảng thêm một lần nữa hay hỏi các em bằng một cách khác và chờ em trả lời. Sự chờ đợi ấy cũng có những nhọc nhằn. Nhắc mãi một lỗi, giảng mãi một điều, có hôm tôi sốt ruột. Rồi lại nghĩ: điều mình đã dạy nhiều lần, chưa chắc học trò đã thực sự hiểu. Người thầy cũng phải tự sửa mình, từ cách đặt câu hỏi đến giọng nói khi không hài lòng. Kiên nhẫn với học sinh nhiều khi bắt đầu bằng việc thành thật nhận ra giới hạn của chính mình.

Trong kiểm tra, đánh giá, tôi càng thấy cần sự kiên nhẫn ấy. Trí tuệ nhân tạo có thể giúp một bài nộp trở nên chỉn chu, nhưng năng lực của học sinh cần được tìm hiểu qua quá trình.

Có những lúc, tôi muốn nghe các em dùng chính kiến thức hiểu biết của mình để giải thích một hiện tượng hóa học, trình bày cách làm, tự sửa một nhận định sai. Một câu trả lời còn vụng về đôi khi giúp tôi hiểu em hơn cả trang lời giải hoàn chỉnh mà đâu đó vẫn do công cụ trí tuệ nhân tạo trả lời chứ không phải do các em tư duy để giải thích.

Và từ đó, tôi mới biết mình cần kiên nhẫn hơn để giúp các em. Tôi mong phụ huynh cùng thầy cô kiên nhẫn nhìn nhận những bước tiến của con, dẫu đôi khi chỉ là một thay đổi rất nhỏ. Tôi hiểu đằng sau sự sốt ruột khi con gặp chuyện ở trường, khi kết quả học tập mãi chưa khá hơn, là tình thương và nỗi lo cho tương lai con. Thầy cô cũng cần lắng nghe cho thấu, giải thích cho rõ và sẵn lòng điều chỉnh những điều chưa phù hợp.

Niềm tin có lẽ bắt đầu từ những cuộc trò chuyện như thế, khi người lớn cùng ngồi lại để hiểu con đang khó ở đâu, cần được giúp thế nào, rồi cho con thời gian sửa sai và cơ hội làm lại.

Trong sự đồng hành ấy, học sinh cũng học được cách tự mình lớn lên: biết cố gắng, biết sống có trách nhiệm, chủ động học tập và làm chủ cách sử dụng công nghệ.

Tôi mong học trò đủ trung thực để nói mình đã nhờ AI hỗ trợ điều gì, đủ mạnh dạn để hỏi khi chưa hiểu và đủ can đảm nhận trách nhiệm khi lựa chọn sai. Có những việc cha mẹ và thầy cô có thể dìu dắt, nhưng không ai khác, chính các em phải tự mình bước đi bằng chính đôi chân của mình một cách bản lĩnh và trưởng thành.

Nghĩ cho cùng, điều giúp người thầy vững lòng với nghề là niềm tin của xã hội, sự thấu hiểu, sẻ chia và đồng hành của phụ huynh. Được nâng đỡ bởi niềm tin ấy, thầy cô có thêm sức để kiên nhẫn dìu dắt học trò qua những ngày khó khăn. Tôi mong mỗi em, khi vấp ngã, vẫn biết mình có thể tìm về với cha mẹ, thầy cô; biết rằng sẽ có người bình tĩnh lắng nghe, nghiêm khắc chỉ ra điều sai, nhưng vẫn đủ lòng tin để các em có thể sửa mình và làm lại.

Xin hãy cùng gìn giữ cho giáo dục điểm tựa vững chắc bằng lòng kiên nhẫn và tình yêu thương. Dẫu cho thời cuộc có đổi thay, nhịp sống có hối hả, song chất liệu ân tình thầy trò lại có sức lay động như một chất xúc tác đủ mạnh: một lời động viên đúng lúc, một lần được tin tưởng có thể khơi dậy trong em mong muốn cố gắng mà trước đó em chưa từng có.

Tôi mong công nghệ giúp chúng ta có thêm thời gian cho những điều gần gũi ấy. Giữa một thời đại mọi thứ đều thay đổi với tốc độ vũ bão, xin đừng quá vội với sự trưởng thành của một đứa trẻ. Để rồi một ngày, các em hiểu được mình, tin vào khả năng của chính mình và biết sống tử tế, chúng ta – những người thầy có thể mỉm cười vì đã cùng nhau kiên nhẫn.

"Đừng quá vội vàng với sự trưởng thành của một đứa trẻ. Điểm tựa vững chắc cho giáo dục vẫn là sự kiên nhẫn và sự lắng nghe của người thầy. Dẫu cho nhịp sống hối hả, một lời động viên đúng lúc, một lần được tin tưởng có thể giúp khơi dậy trong học sinh mong muốn cố gắng mà trước đó các em chưa từng có".

(Thầy PHẠM LÊ THANH, Tổ trưởng chuyên môn Hóa học, Trường THPT Nguyễn Hiền, TPHCM)

PHẠM LÊ THANH, Tổ trưởng chuyên môn Hóa học, Trường THPT Nguyễn Hiền (TPHCM)

Nguồn SGGP: https://sggp.org.vn/tinh-thuong-va-su-kien-nhan-cua-nguoi-thay-trong-thoi-dai-cong-nghe-post882888.html