TKV nâng cao chất lượng bữa ăn ca, chăm lo sức khỏe người lao động

Bữa ăn ca: Từ bảo đảm dinh dưỡng đến nâng cao chất lượng phục vụ

Ngày 15/10/2026, tại Hạ Long, Công đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) tổ chức Hội nghị chuyên đề “Nâng cao chất lượng phục vụ bữa ăn ca, bồi dưỡng, chăm sóc sức khỏe người lao động”. Hội nghị tập trung đánh giá thực tiễn tại các đơn vị, chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng bữa ăn, thực hiện chế độ bồi dưỡng, chăm sóc sức khỏe người lao động trong toàn Tập đoàn.

Tham dự hội nghị có đồng chí Đỗ Hồng Vân - Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Trưởng ban Quan hệ lao động Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam; đồng chí Khuất Mạnh Thắng - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV); cùng đại diện lãnh đạo Đảng ủy Tập đoàn, Đảng ủy Than Quảng Ninh, Đoàn Thanh niên Tập đoàn, Đoàn Thanh niên Than Quảng Ninh.

Về phía Công đoàn TKV có đồng chí Nguyễn Thị Minh - Phó chủ tịch Công đoàn TKV, đại diện lãnh đạo các ban, chủ tịch, phó chủ tịch là nữ, cán bộ công đoàn chuyên trách, trưởng ban nữ công công đoàn các đơn vị trực thuộc, đặc biệt là sự có mặt của 45 cán bộ quản lý, công nhân lao động tiêu biểu trong công tác phục vụ bữa ăn ca, bồi dưỡng, chăm sóc sức khỏe người lao động tại các đơn vị hầm lò và lộ thiên.

Theo báo cáo chuyên đề của Công đoàn TKV, công tác chăm lo dinh dưỡng và sức khỏe người lao động thời gian qua được triển khai theo nhiều hình thức, phù hợp với đặc điểm sản xuất của từng nhóm đơn vị.

Tại 14 đơn vị khai thác than hầm lò, tổng số lao động là 49.445 người, trong đó 43.325 người làm việc theo ca và 33.535 người làm việc trong hầm lò. Bình quân mỗi tháng, các đơn vị tổ chức hơn 708.000 suất ăn định lượng, với tổng kinh phí khoảng 46,5 tỷ đồng. Mô hình bếp ăn tự nấu, phục vụ tập trung tại nhà ăn được duy trì; giá trị suất ăn hiện tại là 65.000 đồng/suất, chỉ tính tiền lương thực, thực phẩm, chưa bao gồm nhân công và các chi phí khác.

Công đoàn Công ty kiểm tra định lượng các suất ăn cho thợ mỏ

Bữa ăn được tổ chức thành bữa chính và bữa phụ. Bữa chính có hình thức ăn tự chọn với 12-18 món, giá trị từ 40.000-55.000 đồng; bữa phụ từ 10.000-25.000 đồng, gồm các món như bánh mì giò, sữa, cơm hộp, xôi, phở, bún, cháo… Sau khi ra lò, người lao động còn được phục vụ một cốc chè giải nhiệt.

Đối với 7 đơn vị khai thác than lộ thiên, sàng tuyển, chế biến, tiêu thụ thực hiện xã hội hóa dịch vụ ăn ca, tổng số lao động là 14.441 người, trong đó 11.195 người làm việc theo ca. Bình quân mỗi tháng, các đơn vị tổ chức 299.156 suất ăn, với tổng kinh phí khoảng 9,5 tỷ đồng. Giá trị suất ăn hiện tại từ 26.000-30.000 đồng, cũng chỉ tính tiền lương thực, thực phẩm, chưa bao gồm nhân công và các chi phí khác. Nhà cung cấp đảm nhận các khâu chuẩn bị, chế biến, chia suất, phục vụ và vận chuyển; đơn vị sử dụng lao động thực hiện quản lý, kiểm tra, giám sát.

Những con số này cho thấy quy mô lớn và tính chất phức tạp của công tác tổ chức ăn ca trong TKV. Việc phục vụ hàng trăm nghìn suất ăn mỗi tháng, tại nhiều địa điểm và theo các khung giờ sản xuất khác nhau, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận chuyên môn, lực lượng phục vụ và tổ chức Công đoàn. Chất lượng bữa ăn vì thế không thể chỉ được đánh giá qua giá trị suất ăn, mà còn phải xem xét thành phần dinh dưỡng, định lượng, độ đa dạng của thực đơn, thời gian phục vụ và mức độ thuận tiện đối với người lao động.

Thực tế, nhiều đơn vị đã quan tâm xây dựng thực đơn đa dạng, bảo đảm các nhóm thực phẩm cung cấp năng lượng và chất đạm, phù hợp với đặc thù lao động nặng nhọc. Một số đơn vị xây dựng thực đơn theo ca, ngày, tuần và mùa, đối chiếu tiêu chuẩn, định lượng, đồng thời tiếp nhận phản hồi để điều chỉnh khẩu vị, cơ cấu món ăn.

Cơ sở vật chất phục vụ ăn ca cũng từng bước được đầu tư, nâng cấp. Nhiều nhà ăn có không gian rộng rãi, thoáng mát, trang bị thiết bị hỗ trợ sơ chế, chế biến và bảo quản thực phẩm. Các thiết bị như tủ nấu cơm bằng hơi, nồi nấu và chảo xào bằng hơi, máy thái thịt, máy thái rau củ, máy rửa bát, kho cấp đông và hệ thống hâm nóng thức ăn góp phần giảm sức lao động, nâng cao năng suất phục vụ và hỗ trợ bảo đảm an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, những kết quả đạt được chưa đồng nghĩa với việc mọi khâu tổ chức bữa ăn ca đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tế. Đặc thù sản xuất theo ca, kíp khiến lượng người ăn tập trung trong khoảng thời gian ngắn. Một số đơn vị phải đồng thời chuẩn bị và vận chuyển suất ăn tới các vị trí sản xuất trong lò, tạo áp lực về nhân lực, thời gian và khả năng duy trì chất lượng, nhiệt độ món ăn.

Đồng bộ giải pháp, lấy người lao động làm trung tâm

Để nâng cao chất lượng bữa ăn ca, giải pháp đầu tiên là hoàn thiện chính sách thông qua thương lượng tập thể. Công đoàn TKV phấn đấu 100% đơn vị, doanh nghiệp đưa nội dung giá trị bữa ăn ca vào thương lượng tập thể; quan tâm thỏa thuận mức chi phù hợp với điều kiện sản xuất, nhu cầu dinh dưỡng và biến động giá cả thị trường.

Nội dung thương lượng cần cụ thể hóa giá trị suất ăn, định lượng, chất lượng dinh dưỡng, thời gian và địa điểm phục vụ, bảo đảm phù hợp với tính chất công việc và nhu cầu của từng nhóm lao động. Việc rà soát, đề xuất điều chỉnh giá trị bữa ăn cần được thực hiện định kỳ, đồng thời xây dựng cơ chế điều chỉnh phù hợp khi giá nguyên liệu, thực phẩm biến động. Đây là cơ sở để hạn chế tình trạng áp lực chi phí đầu vào ảnh hưởng đến chất lượng và sự đa dạng của thực đơn.

Cùng với cơ chế tài chính, đổi mới cách xây dựng thực đơn là yêu cầu trực tiếp. Các đơn vị cần đa dạng hóa thực đơn theo tuần, tháng và mùa; cân đối dinh dưỡng, năng lượng, phù hợp với đặc điểm công việc và nhu cầu của người lao động. Ý kiến phản hồi về khẩu vị, định lượng, cơ cấu món ăn và điều kiện phục vụ cần được tiếp nhận thường xuyên, thay vì chỉ điều chỉnh khi phát sinh phản ánh.

Đối với các đơn vị thực hiện xã hội hóa, việc lựa chọn nhà cung cấp phải gắn với các tiêu chí rõ ràng về chất lượng, định lượng, nguồn gốc nguyên liệu, an toàn thực phẩm, nhân lực và phương tiện phục vụ. Hợp đồng cần xác định cụ thể trách nhiệm của các bên, cơ chế kiểm tra và yêu cầu khắc phục khi chất lượng không đáp ứng cam kết. Kiểm soát không chỉ dừng ở khâu giao nhận suất ăn mà cần bao quát quá trình chế biến, chia suất, vận chuyển và phục vụ tại từng điểm ăn.

Bảo đảm an toàn thực phẩm phải được thực hiện xuyên suốt, từ lựa chọn, kiểm nhập, bảo quản nguyên liệu đến chế biến và phục vụ. Các đơn vị cần duy trì kiểm thực ba bước, lưu mẫu thức ăn, vệ sinh bếp ăn, nhà ăn theo quy định; tăng cường phối hợp giữa bộ phận chuyên môn, y tế, phục vụ đời sống và Công đoàn. Báo cáo chuyên đề đặt mục tiêu 100% bếp ăn, nhà cung cấp suất ăn bảo đảm tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, không để xảy ra ngộ độc thực phẩm.

Một giải pháp có ý nghĩa quyết định là nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát, phát huy vai trò của người lao động. Công đoàn cần tham gia thực chất vào việc kiểm tra quy trình tiếp nhận nguyên liệu, chế biến, chia suất và phục vụ; chú trọng kiểm tra trực tiếp tại nhà ăn, các thời điểm phục vụ và những địa điểm sản xuất phân tán. Với mô hình xã hội hóa, giám sát phải gắn với việc thực hiện hợp đồng, chất lượng nguyên liệu, định lượng, cơ cấu thực đơn và mức độ hài lòng của người lao động.

Song song với bữa ăn ca, chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật cần được thực hiện đúng đối tượng, đúng mức, đúng thời gian và thuận tiện trong cấp phát. Hiện tại, tại 21 đơn vị có 18.310 người được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật mỗi tháng, gồm 8.998 người tại các đơn vị hầm lò và 9.312 người thuộc khối lộ thiên, sàng tuyển và kho vận; tổng kinh phí khoảng 6,16 tỷ đồng/tháng. Các mức bồi dưỡng chủ yếu là 13.000 đồng, 20.000 đồng và 26.000 đồng/người/ngày, tùy nhóm đối tượng theo quy định.

Biểu dương những tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu trong công tác tổ chức, quản lý, phục vụ bữa ăn ca, bồi dưỡng và chăm sóc sức khỏe người lao động

Với lực lượng làm việc phân tán, hiệu quả của chế độ bồi dưỡng không chỉ phụ thuộc vào mức hưởng mà còn ở thời điểm và phương thức cấp phát. Do đó, các đơn vị cần thường xuyên rà soát danh sách, đối chiếu thời gian làm việc, kiểm soát chất lượng hiện vật và tổ chức cấp phát phù hợp với điều kiện thực tế, hạn chế việc người lao động phải di chuyển hoặc chờ đợi.

Hội nghị chuyên đề của Công đoàn TKV vì thế không chỉ hướng tới việc hoàn thiện quy trình tổ chức ăn ca, mà còn đặt ra yêu cầu nâng cao trách nhiệm của từng đơn vị, phát huy vai trò giám sát của Công đoàn và sự tham gia của người lao động. Khi chính sách được cụ thể hóa bằng thương lượng, chất lượng được kiểm soát bằng quy trình và phản hồi được chuyển thành hành động khắc phục, bữa ăn ca mới thực sự trở thành một phần thiết thực trong công tác chăm lo sức khỏe, đời sống người lao động, góp phần nâng cao thể lực, năng suất lao động và sự phát triển bền vững của TKV.