Vấn nạn phân bón giả: Doanh nghiệp và người nông dân đều chịu thiệt hại

Người nông dân chịu thiệt kép

Với người nông dân, mỗi vụ mùa là một khoản đầu tư lớn về tiền bạc, công sức và thời gian. Trong đó, phân bón là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh trưởng và năng suất cây trồng. Bởi vậy, mua phải phân bón giả, kém chất lượng có thể khiến người nông dân mất cả chi phí vật tư lẫn thành quả lao động.

Trao đổi với phóng viên bên lề hội thảo “Phân bón giả - Nhận diện, ngăn chặn và xử lý”, TS. Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho biết, thời gian qua, cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý nhiều vụ sản xuất, kinh doanh phân bón giả, kém chất lượng, song vẫn còn không ít vụ việc chưa được phát hiện. Dù chưa có thống kê đầy đủ, thiệt hại của nông dân Việt Nam do sử dụng phân bón giả được ước tính lên tới hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm.

TS. Phùng Hà: Không chỉ người nông dân, các doanh nghiệp sản xuất phân bón chân chính cũng chịu ảnh hưởng nặng nề.

Hệ lụy không chỉ nằm ở số tiền mua sản phẩm. Phân bón không bảo đảm chất lượng có thể khiến cây trồng sinh trưởng kém, giảm năng suất, gây thất thu mùa màng và làm phát sinh thêm chi phí chăm sóc. Với những hộ sản xuất phụ thuộc chủ yếu vào thu nhập từ nông nghiệp, một vụ mùa thất bát có thể kéo theo nhiều khó khăn về kinh tế.

Vấn nạn phân bón và giống cây trồng giả không chỉ là câu chuyện riêng của ngành phân bón mà còn là vấn đề của nền kinh tế thị trường, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn vong của ngành nông nghiệp.

Doanh nghiệp chân chính cũng bị tổn thương

Theo TS. Phùng Hà, không chỉ người nông dân, các doanh nghiệp sản xuất phân bón chân chính cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Những thương hiệu như Đạm Cà Mau, Đạm Phú Mỹ, Bình Điền, Lâm Thao... có nguy cơ bị làm giả, làm nhái, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng và ảnh hưởng đến uy tín đã gây dựng.

Trong khi doanh nghiệp chân chính phải đầu tư cho chất lượng, tuân thủ quy định và xây dựng hệ thống phân phối, các đối tượng làm hàng giả lại tìm cách trục lợi bằng việc đánh lừa người mua. Sự cạnh tranh không bình đẳng này có thể khiến doanh nghiệp mất thị phần, suy giảm doanh thu và phải tốn thêm nguồn lực để bảo vệ thương hiệu. Đáng lo ngại hơn, khi người nông dân không phân biệt được hàng thật và hàng giả, niềm tin vào cả những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng cũng có thể bị ảnh hưởng.

Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo: Hậu quả của phân bón giả có thể nhìn từ nhiều khía cạnh, thấy rõ nhất là 5 “mất” với cả người nông dân và doanh nghiệp

Chia sẻ tại hội thảo, Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn ThaiBinh Seed cũng đồng tình, hậu quả của phân bón giả có thể nhìn từ nhiều khía cạnh, thấy rõ nhất là 5 “mất”: Nông dân mất tiền mua vật tư, mất tiền công bón phân; mất mùa vụ, năng suất và chất lượng cây trồng bị hủy hoại; mất niềm tin vào sản phẩm, hệ thống phân phối, cơ quan quản lý nhà nước và cả các thương hiệu uy tín. Doanh nghiệp mất thương hiệu.

Vấn nạn phân bón và giống cây trồng giả không chỉ là câu chuyện của riêng ngành phân bón mà là một vấn nạn chung của nền kinh tế thị trường, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn vong của ngành nông nghiệp.

Không thể chỉ trông chờ vào kiểm tra, xử lý

Trước thực trang đó, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Phùng Hà cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, nghiên cứu sửa đổi Luật Trồng trọt theo định hướng và lộ trình dự kiến, rà soát chế tài xử lý vi phạm, đồng thời tăng cường trách nhiệm của cơ quan quản lý chuyên ngành và lực lượng kiểm soát thị trường.

Công tác kiểm tra cần được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, chú trọng lấy mẫu và kiểm nghiệm chất lượng. Sự phối hợp giữa cơ quan chức năng, doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng cũng cần được tăng cường để phát hiện sớm vi phạm, ngăn hàng giả tiếp tục lưu thông.

Một điều tích cực theo ông là các doanh nghiệp lớn như Phân bón Cà Mau, Phân bón Phú Mỹ, Bình Điền, Lâm Thao... cũng đã nỗ lực tự bảo vệ mình bằng nhiều biện pháp khác nhau. Có thể kể tới như việc ứng dụng tem xác thực, mã QR có thể hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin sản phẩm.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cũng đề nghị các doanh nghiệp phân bón cần kiểm soát chặt hệ thống phân phối, xử lý nghiêm các đại lý vi phạm và chịu trách nhiệm đối với sản phẩm đưa ra thị trường.

“Người nông dân cần ưu tiên mua sản phẩm từ nhà sản xuất, đại lý uy tín; kiểm tra kỹ bao bì, thông tin đơn vị sản xuất, thành phần, chỉ tiêu chất lượng và hạn sử dụng. Không nên quyết định mua hàng chỉ vì giá rẻ, khuyến mãi hoặc quà tặng. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần lưu giữ bao bì, hóa đơn và phản ánh với cơ quan chức năng”, TS. Phùng Hà đưa ra khuyến nghị với người nông dân.

Ở góc tiếp cận khác, ông Trần Mạnh Báo nhấn mạnh vai trò của truyền thông trong việc đưa thông tin chính thống đến người nông dân, đồng thời tăng cường phối hợp với lực lượng công an, quản lý thị trường và cơ quan chuyên ngành để phát hiện, xử lý hàng giả.

Cuộc chiến chống phân bón giả không thể chỉ được đo bằng số vụ việc bị phát hiện, mà quan trọng hơn là khả năng ngăn chặn hàng giả từ nguồn sản xuất đến hệ thống phân phối. Bảo vệ người nông dân cũng chính là bảo vệ doanh nghiệp chân chính và xây dựng thị trường vật tư nông nghiệp minh bạch, tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững.