Tòa soạn cần tuyển nhà báo có năng lực gì trong thời đại AI?

Tại hội nghị Newsgeist 2026, một phiên thảo luận thu hút sự chú ý tập trung vào câu hỏi các tòa soạn nên tuyển dụng nhân sự như thế nào trong thời đại AI.

Tham gia thảo luận có các lãnh đạo tòa soạn, chuyên gia sản phẩm, những người phụ trách tuyển dụng và đào tạo nhân sự, cùng các giảng viên báo chí. Thay vì chỉ tìm kiếm ứng viên có những kỹ năng hoặc sở thích cụ thể, các diễn giả cho rằng ngành báo chí cần thay đổi cách đánh giá năng lực, chú trọng hơn đến những phẩm chất giúp con người thích ứng với môi trường công nghệ liên tục biến đổi.

Khả năng phỏng vấn, khai thác nhân vật và tìm kiếm câu chuyện vẫn là lợi thế của nhà báo trước AI. Ảnh: Pexels

Khả năng thích ứng quan trọng hơn kỹ năng sẵn có

Một trong những quan điểm được nhiều người tham gia đồng tình là nhân sự báo chí cần có khả năng tự học, tự nhận thức và thích ứng với thay đổi.

Một diễn giả cho rằng nhà báo tương lai phải sẵn sàng học hỏi và liên tục cập nhật kiến thức. Nếu hiện tại các tòa soạn tập trung vào video, âm thanh và AI, vài năm tới những công nghệ mới có thể tiếp tục xuất hiện và thay đổi cách làm báo.

Vì vậy, bên cạnh khả năng tự quản lý công việc, nhân sự cần biết hỗ trợ đồng nghiệp phát triển và thích nghi với phương thức làm việc mới.

Một lãnh đạo tòa soạn chia sẻ về trường hợp một nhà báo trẻ có kỹ năng đưa tin khá tốt nhưng thiếu tinh thần cầu thị. Người này thường cho rằng mình đã biết cách thực hiện công việc và không sẵn sàng tiếp nhận hướng dẫn. Điều đó khiến lãnh đạo cân nhắc việc tuyển dụng lâu dài.

Ngoài khả năng thích ứng, sự tò mò, kiên trì và sức bền cũng được đánh giá là những phẩm chất cần thiết đối với nhà báo.

Tư duy sản phẩm cũng là năng lực ngày càng quan trọng nhưng chưa được chú ý đúng mức. Khi các công cụ AI cho phép nhân viên tòa soạn tự xây dựng những ứng dụng và sản phẩm số, việc biết sử dụng công cụ không đồng nghĩa với khả năng phát triển một sản phẩm thực sự hữu ích.

Theo một diễn giả, người làm báo vẫn cần biết đặt đúng câu hỏi, xác định nhu cầu của độc giả và hiểu vấn đề cần giải quyết trước khi bắt tay xây dựng sản phẩm.

Một ý kiến khác nhắc đến quan điểm của chuyên gia tư vấn Dmitry Shishkin, cho rằng biên tập viên thế hệ tiếp theo nên là người từng tham gia tạo ra một sản phẩm. Điều này phản ánh sự thay đổi trong yêu cầu đối với nhân sự báo chí, khi kỹ năng biên tập cần đi cùng hiểu biết về sản phẩm và trải nghiệm người dùng.

Một vấn đề khác được đặt ra là vai trò của trang chủ báo điện tử và sự hiện diện của các cơ quan báo chí trên những nền tảng bên ngoài website. Khi độc giả ngày càng tiếp cận tin tức qua nhiều kênh, các tòa soạn cần xác định lại cách kết nối giữa nhân sự, công nghệ và hoạt động phân phối thông tin.

Tòa soạn cần đến gần độc giả hơn

Không chỉ vai trò của từng vị trí công việc, chính mô hình tổ chức tòa soạn truyền thống cũng được đưa ra thảo luận.

Một diễn giả đặt câu hỏi liệu mô hình tòa soạn hiện nay có còn phù hợp, đặc biệt với các cơ quan báo chí địa phương. Theo người này, việc các nhà báo làm việc cùng nhau mỗi ngày đôi khi khiến họ tập trung trao đổi trong nội bộ thay vì lắng nghe những vấn đề và nhu cầu thực tế của độc giả.

Thay vì chỉ ngồi trong phòng làm việc, nhà báo cần chủ động tiếp cận cộng đồng, tìm hiểu những vấn đề người dân quan tâm và xây dựng mối liên hệ gần gũi hơn với độc giả.

Xác định giá trị riêng trước khi tuyển dụng

Một thông điệp quan trọng khác của phiên thảo luận là các tòa soạn cần xác định rõ giá trị mà họ muốn mang lại cho công chúng trước khi quyết định tuyển dụng nhân sự.

Một lãnh đạo tham gia hội nghị cho rằng báo chí không đơn thuần chỉ đưa thông tin, mà còn tạo ra những khoảnh khắc khám phá và giúp độc giả nhìn nhận vấn đề theo cách mới. Vì vậy, phóng viên hiện trường và những tiếng nói độc lập vẫn giữ vai trò thiết yếu trong tương lai của truyền thông.

Các tòa soạn cần trả lời câu hỏi nhân viên của mình có thể làm những việc gì mà AI khó thay thế. Đó có thể là khả năng tiếp cận nguồn tin, xây dựng mối quan hệ với nhân vật, phát hiện những câu chuyện chưa được chú ý hoặc đưa ra góc nhìn độc lập.

Một diễn giả nhấn mạnh mỗi cơ quan báo chí phải xác định rõ bản sắc, sứ mệnh và những giá trị cốt lõi của mình. Đây cũng là cơ sở để xác định năng lực thực sự cần có ở một nhân sự mới.

Thay vì chỉ yêu cầu ứng viên biết viết bài, quay video hay sản xuất nội dung cho mạng xã hội, nhà tuyển dụng cần làm rõ họ sẽ đóng góp như thế nào vào mục tiêu báo chí của tổ chức.

Trong bối cảnh AI liên tục thay đổi quy trình sản xuất tin tức, câu hỏi quan trọng không còn đơn thuần là ứng viên biết sử dụng bao nhiêu công cụ, mà là họ có thể mang lại giá trị gì cho tòa soạn và độc giả mà công nghệ khó có thể thay thế.