Toàn cảnh ngành thép 2026: Sức cầu nội địa nâng đỡ, kỳ vọng giá phục hồi

Sức cầu nội địa nâng đỡ

Thị trường nội địa đóng vai trò bệ đỡ cho ngành thép trong năm 2025 và được dự báo sẽ tiếp tục tạo động lực tăng trưởng chính cho toàn ngành trong năm 2026.

Mặc dù kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều bất định, ngành thép Việt Nam trong năm 2025 đã ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ với động lực chính đến từ sức cầu nội địa. Tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 8,02% - mức cao nhất giai đoạn 2021 - 2025, cùng với sản xuất công nghiệp ước tăng khoảng 9,2%, cao nhất kể từ năm 2020, đã tạo nền tảng thuận lợi cho nhu cầu thép, đặt biệt ở các lĩnh vực xây dựng hạ tầng và sản xuất chế tạo.

Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), sản lượng thép thô toàn ngành ước đạt hơn 24,7 triệu tấn, tăng 12% so với năm 2024 và là mức cao nhất trong vòng 5 năm. Sản lượng tiêu thụ đạt khoảng 24,1 triệu tấn, tăng gần 13%; trong đó, xuất khẩu tăng 12,8%, đạt 3,15 triệu tấn. Đáng chú ý, bức tranh tăng trưởng này cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm sản phẩm.

Dữ liệu tổng hợp của Chứng khoán Rồng Việt cho thấy, trong 11 tháng đầu năm 2025, sản lượng tiêu thụ thép cuộn cán nóng (HRC) và thép xây dựng trên thị trường nội địa lần lượt tăng 70% và 20% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng tiêu thụ ống thép tăng 7%. Ngược lại, tiêu thụ tôn mạ giảm khoảng 20%, chủ yếu do mưa bão kéo dài.

Sản lượng tiêu thụ thép các loại (nghìn tấn) qua kênh xuất khẩu (bên trái) và tại thị trường nội địa (bên phải) trong 11 tháng đầu năm 2025. (Nguồn: Chứng khoán Rồng Việt, VSA)

Trong khi đó, hoạt động xuất khẩu tiếp tục chịu sức ép lớn từ các biện pháp bảo hộ thương mại tại nhiều thị trường chủ lực. Ngoại trừ, sản lượng xuất khẩu thép cán nguội tăng nhẹ 4%, các sản phẩm chủ lực còn lại đều sụt giảm mạnh. Cụ thể, sản lượng xuất khẩu HRC giảm 61%, tôn mạ giảm 48% và thép xây dựng giảm 22% so với 11 tháng đầu năm 2024.

Xét về cơ cấu thị phần, dữ liệu đến hết quý 3/2025 từ Chứng khoán Vietcombank cho thấy Tập đoàn Hòa Phát (HPG) tiếp tục dẫn đầu ở mảng thép xây dựng với gần 38% thị phần nội địa, theo sau là VNSteel (TVN, 36,3%), Thép Việt Đức (VGS, 11,7%). Đáng chú ý, tại phân khúc HRC, thị trường ghi nhận sự đổi ngôi ngoạn mục khi Tập đoàn Hòa Phát vươn lên chiếm tới 58% thị phần tiêu thụ, vượt xa mức 42% thị phần của Formosa Hà Tĩnh (FHS).

Tại mảng tôn mạ, Tập đoàn Hoa Sen (HSG) chiếm tới 26,9% thị phần, theo sau lần lượt là Thép Nam Kim (NKG, 16,4%) và Tôn Đông Á (GDA, 16%). Song mức độ cạnh tranh ngày càng tăng khi sản lượng nội địa của Thép Nam Kim và Tôn Đông Á tăng từ 60% - 100% thời gian qua.

Bước vào pha tăng trưởng mới

Bước sang năm 2026, nhiều chuyên gia đồng thuận rằng thị trường nội địa sẽ tiếp tục giữ vai trò then chốt đối với ngành thép. Theo Chứng khoán Dầu khí (PSI), việc đẩy mạnh tiêu thụ trong nước đang dần trở thành chiến lược trọng tâm của các doanh nghiệp nhằm tận dụng sự phục hồi của thị trường bất động sản và làn sóng đầu tư công. Đáng chú ý, việc sản lượng sản xuất và sản lượng bán hàng vận động cùng chiều cho thấy khả năng hấp thụ của thị trường đang cải thiện, phản ánh sự gia tăng của nhu cầu thực.

Việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công tại loạt dự án phát triển cơ sở hạ tầng trọng điểm sẽ tiếp tục đóng vai trò đầu kéo đối với tiêu thụ thép xây dựng.

Đồng quan điểm, Chứng khoán Vietcombank cho rằng các dự án đầu tư hạ tầng trọng điểm như Mạng lưới cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 và tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng sẽ tiếp tục đóng vai trò đầu kéo đối với tiêu thụ thép xây dựng, qua đó có thể thúc đẩy tiêu thụ thép xây dựng nội địa tăng khoảng 5% - 8% trong năm 2026.

Về trung hạn, đầu tư hạ tầng được xác định là một trong những trụ cột tăng trưởng của nền kinh tế giai đoạn 2026 - 2030, với quy mô vốn dự kiến có thể lên tới 8,5 triệu tỷ đồng, cao gấp gần ba lần so với mức 2,87 triệu tỷ đồng theo kế hoạch của giai đoạn 2021 - 2025, qua đó tạo nền tảng hỗ trợ cho triển vọng nhu cầu thép trong những năm tới.

Bên cạnh đó, thị trường bất động sản dân dụng đang bước vào giai đoạn đầu của chu kỳ phục hồi. Thị trường ghi nhận nhiều dự án bất động sản, vốn được tháo gỡ vướng mắc pháp lý theo Nghị quyết số 171/2024/QH15 của Quốc hội, đã bắt đầu triển khai xây dựng. Các dự án có pháp lý “sạch” cũng bắt đầu khởi công mạnh và số lượng dự án mới được cấp phép tăng nhanh từ nửa cuối năm 2025, dự kiến tiếp tục tăng trong thời gian tới. Trên cơ sở đó, điểm rơi nhu cầu tiêu thụ thép phục vụ bất động sản dân dụng được dự báo sẽ tăng rõ nét từ giữa năm 2026, qua đó bổ sung thêm động lực tăng trưởng cho ngành thép trong trung và dài hạn, ông Lê Đức Quang nhận định.

Dự báo giá thép dần phục hồi, ngành bước vào giai đoạn phân hóa

Về mặt bằng giá, dù sản lượng tiêu thụ ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, giá thép nội địa trong năm 2025 vẫn duy trì ở vùng thấp; thậm chí một số sản phẩm giảm khoảng 6% so với cuối năm 2024, chủ yếu do áp lực cạnh tranh từ thép nhập khẩu Trung Quốc. Tuy nhiên, theo Chứng khoán Dầu khí, mặt bằng giá thép nhiều khả năng sẽ được hỗ trợ khi nhu cầu tiêu thụ từ nay đến hết năm và trong năm 2026 dự kiến ấm lên, nhờ động lực từ đầu tư công và sự cải thiện của thị trường bất động sản.

Giá thép xây dựng (USD/tấn) tại thị trường Việt Nam được dự báo sẽ phục hồi khoảng 7% trong năm 2026. (Biểu đồ: Chứng khoán MB)

Chứng khoán MB cũng kỳ vọng các biện pháp phòng vệ thương mại sẽ phát huy hiệu quả rõ rệt trong thời gian tới, giúp hạn chế cạnh tranh không lành mạnh từ thép nhập khẩu. Kết hợp với việc nhu cầu thép nội địa gia tăng, giá thép xây dựng được dự báo có thể phục hồi khoảng 7%, trong khi giá HRC dự kiến tăng khoảng 6% trong năm 2026.

Tuy nhiên, so với thép xây dựng và HRC, triển vọng giá của sản phẩm tôn mạ có thể sẽ khó khăn hơn khi loạt nhà máy mở rộng công suất kể từ năm nay, khiến nguồn cung trong nước tăng nhanh.

Ở chiều chi phí đầu vào, giá các nguyên liệu đầu vào chính như quặng sắt và than cốc đang có xu hướng duy trì ổn định, qua đó giảm dần áp lực lên giá thành sản xuất.

Trong đó, giá quặng sắt đã giảm khoảng 25%, lùi về vùng 96 - 102 USD/tấn vào cuối năm 2025, chủ yếu do nhu cầu tiêu thụ thép tại Trung Quốc suy yếu. Bước sang giai đoạn tới, mặt bằng giá quặng sắt nhiều khả năng tiếp tục chịu áp lực khi nguồn cung từ Australia và Brazil duy trì ổn định, đồng thời nguồn cung từ Guinea bắt đầu tăng lên. Trong bối cảnh nhu cầu từ Trung Quốc chưa có dấu hiệu phục hồi rõ rệt, giá quặng sắt được dự báo có thể giảm thêm về quanh ngưỡng 93 USD/tấn.

Dự báo giá than và giá quặng sắt (USD/tấn) sẽ hạ nhiệt sau giai đoạn 2025 - 2026. (Biểu đồ: Chứng khoán MB)

Đối với than luyên cốc, giá dự kiến sẽ hạ nhiệt đáng kể mức cao kỷ lục 220 USD/tấn trong quý 4/2025 xuống còn khoảng 180 - 190 USD/tấn trong năm nay khi nguồn cung giữ ổn định và các mỏ mới đi vào hoạt động.

Nhìn chung, việc giá thép có dư địa phục hồi trong khi chi phí đầu vào được kiểm soát được kỳ vọng sẽ hỗ trợ tích cực cho biên lợi nhuận của các doanh nghiệp thép. Tuy nhiên, kết quả kinh doanh toàn ngành nhiều khả năng tiếp tục phân hóa rõ nét, khi lợi thế ngày càng nghiêng về các doanh nghiệp có quy mô lớn, năng lực sản xuất thượng nguồn và sở hữu các khu liên hợp luyện kim hiện đại, khép kín từ thượng nguồn đến hạ nguồn; trong khi nhóm doanh nghiệp hạ nguồn vẫn chịu áp lực đáng kể từ cạnh tranh và các rào cản xuất khẩu.

Duy Quang