'Tôi thấy thương cho biên tập viên' và áp lực ngành sách Australia

Ảnh minh họa: Bên trong Nhà sách Abbey’s tại Australia.

Theo The Guardian, một tác giả tại Sydney đã tuyên bố sẽ không bao giờ viết thêm cuốn sách nào nữa sau trải nghiệm xuất bản cuốn sách đầu tay đầy ám ảnh. Vào thời điểm đó, khi đang rà soát bản thảo cuối cùng, bà phát hiện một chương quan trọng đã bị cắt bỏ.

Áp lực chạy đua tốc độ

"Tôi cứ tưởng đó là sơ suất, rằng chương này vô tình bị sót lại trong số tài liệu họ gửi cho tôi. Hóa ra họ cố tình loại bỏ và nghĩ rằng tôi sẽ không nhận ra", tác giả này cho biết.

Ảnh bìa dự kiến cho cuốn sách, vốn lấy bối cảnh ở một quốc gia, lại sử dụng hình ảnh một loài động vật đặc hữu của một quốc gia khác. Ngoài ra, một số sai sót về ngôn từ đã lọt qua đợt in đầu tiên và chỉ được điều chỉnh trong đợt in thứ hai.

Nhà văn chia sẻ: "Tôi cứ đinh ninh nhà xuất bản sẽ lo liệu những việc này. Cảm giác như họ chỉ muốn nhanh chóng tung sách ra thị trường".

Đây không phải là câu chuyện hiếm gặp trong ngành xuất bản Australia, nơi dường như luôn dốc toàn lực để đưa sách ra thị trường nhanh nhất có thể. Một số tác giả bị cuốn vào quy trình sản xuất mà họ cảm thấy vô lý. Tác giả này bày tỏ: "Lúc nào cũng có một hạn chót đang chực chờ. Tôi cảm thấy như họ đang gây áp lực buộc tôi phải chấp nhận và làm theo mọi thứ".

Các cuốn sách luôn được đẩy nhanh tiến độ để tận dụng mùa mua sắm Giáng sinh hay các sự kiện thời sự nóng hổi. Một ví dụ là The Mushroom Tapes, cuốn sách về vụ giết người bằng nấm độc rúng động Australia. Tác phẩm này được ra mắt chỉ 4 tháng sau khi hung thủ bị kết án vào tháng 7/2025.

Không phải cuốn sách nào cũng nhận được sự chú ý như The Mushroom Tapes. Ảnh: The Guardian.

Trong khi The Mushroom Tapes nhận được sự chú ý lớn từ truyền thông và được trưng bày ở vị trí nổi bật tại các hiệu sách, nhiều tác giả khác lại không may mắn như vậy.

Alan Sheardown, chủ hiệu sách New Edition Books ở Perth, thừa nhận rằng vấn đề thị trường quá tải không phải là mới. "Số lượng sách được giới thiệu cho tôi có phần ít hơn trước đây... nhưng nó vẫn luôn hơn mức tôi có thể nhập về bán. Tôi buộc phải cân nhắc xem mình muốn ủng hộ tác phẩm nào và cuốn nào có khả năng bán chạy", ông nói.

Dù đã sử dụng các danh sách giải thưởng, trào lưu BookTok và các bài đánh giá để sàng lọc sách, việc kiểm tra toàn bộ đầu sách vẫn là điều bất khả thi.

Ông nhận thấy rằng các "giọng văn mới mẻ và độc đáo" gặp nhiều khó khăn để tạo được dấu ấn vì sức ép doanh thu to lớn đè nặng không chỉ lên các nhà văn Australia mà còn lên toàn ngành. Do đó, không ai muốn liều chọn những tác phẩm mới.

Ra mắt quá nhiều sách ảnh hưởng tới chất lượng

Việc thiếu hụt kinh phí từ lâu đã là vấn đề lớn của ngành xuất bản Australia, đặc biệt khi chi phí in ấn không ngừng tăng trong khi giá sách hầu như không thay đổi.

Trong một ngành công nghiệp chịu nhiều áp lực, sản phẩm cuối cùng thường được quan tâm hơn là quy trình thực hiện. Những người trong ngành xuất bản Australia nhiều năm nay đã rơi vào cảnh phải làm nhiều việc hơn trong thời gian ngắn hơn, với nguồn lực hạn chế hơn.

Dữ liệu từ NielsenIQ BookData cho thấy hơn 9.400 đầu sách in của Australia đã được lên lịch xuất bản trong năm 2024. Tuy nhiên, số liệu này chưa tính đến sách điện tử tự xuất bản, một mảng sách đang tăng trưởng mạnh mẽ. Kết quả mang lại là toàn ngành liên tục ra mắt quá nhiều sách, điều khiến chất lượng văn học Australia suy giảm.

Một nhận thức chung của các tác giả, giám khảo giải thưởng, nhà phê bình và biên tập viên tại Australia là: vẫn có những cuốn sách tuyệt vời đang được sáng tác, nhưng chúng có thể bị chìm nghỉm khi quá nhiều tác phẩm được tung ra thị trường. Ngoài ra, dưới sức ép thời gian, những cuốn sách này lẽ ra có thể trở nên nổi bật lại bị làm hỏng bởi khâu biên tập cẩu thả và trong một số trường hợp, bởi sự thiếu sót rõ ràng trong khâu chỉnh sửa, hoàn thiện.

Tác giả có ấn tượng tiêu cực về quá trình xuất bản phía trên chia sẻ: "Tôi thấy thương cho biên tập viên của mình. Bà ấy rõ ràng đang rất căng thẳng và phải xoay xở với những kỳ vọng từ cấp trên".

Giải bài toán kinh niên

Alice Grundy, một chuyên gia nghiên cứu về ngành xuất bản Australia, cho biết trải nghiệm này không phải là chuyện hiếm gặp. Bà đã thấy nhiều lời phàn nàn như vậy trong suốt hai thập kỷ qua và nhận thấy rằng mong muốn đẩy nhanh quy trình ra mắt sách đã dẫn đến tình trạng "rút ngắn thời gian" ở mọi khâu sản xuất. Một nghiên cứu của Grundy đã chỉ ra rằng áp lực thời gian và chất lượng kém khi ra mắt là vấn đề kinh niên của ngành xuất bản Australia.

Các nhà nghiên cứu Julienne van Loon, Bronwyn Coate và Millicent Weber đã theo dõi "vòng đời" của một số cuốn sách tại Australia và thấy rằng các đầu sách mới thường chỉ có ba tháng để hiện diện trên kệ sách: "Nếu cuốn sách không bán được trong khoảng thời gian đó, nó sẽ biến mất, thường là bị trả về kho hoặc bán thanh lý. Trong một số trường hợp, chúng sẽ không bao giờ xuất hiện nữa".

Để đưa sách đến tay những độc giả thực sự muốn đọc chúng, cần có một cách tiếp cận tinh tế và thấu đáo hơn. Nếu cái giá phải trả cho tốc độ là chất lượng, thì đối tượng chịu rủi ro lớn nhất là tác giả và độc giả.

Nhiều tác giả trải qua cảm giác hụt hẫng khi dành nhiều năm tâm huyết cho một tác phẩm, để rồi ngay sau khi xuất bản, cuốn sách gần như chìm vào quên lãng.

Còn độc giả Australia vốn đã bị choáng ngợp bởi vô vàn lựa chọn và các chiến dịch quảng bá rầm rộ, lại thất vọng vì những cuốn sách cẩu thả, ra mắt vội vàng. Cùng việc bị phân tâm bởi các hình thức giải trí khác, họ sẽ dần trở nên thờ ơ và không còn quan tâm nữa.