Tối ưu hóa nguồn lực cho thiết chế văn hóa, thể thao sau sắp xếp

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao tại Phú Thọ đang được các địa phương rà soát, đánh giá lại về quy mô, công năng và phương thức quản lý.

Việc tổ chức lại theo hướng phù hợp với địa bàn mới không chỉ nhằm tận dụng cơ sở vật chất hiện có, hạn chế đầu tư dàn trải mà còn hướng đến nâng cao chất lượng phục vụ, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, rèn luyện thể thao ngày càng đa dạng của người dân.

Nhà Văn hóa nghệ thuật tỉnh Phú Thọ - công trình trọng điểm tiêu biểu và là biểu tượng của người dân vùng đất Tổ Hùng Vương. Ảnh minh họa: Tạ Toàn/TTXVN

Nhà Văn hóa nghệ thuật tỉnh Phú Thọ - công trình trọng điểm tiêu biểu và là biểu tượng của người dân vùng đất Tổ Hùng Vương. Ảnh minh họa: Tạ Toàn/TTXVN

Thích ứng với không gian mới

Tại phường Tân Hòa, hệ thống thiết chế văn hóa sau sắp xếp gồm 3 nhà văn hóa cấp phường và 29 nhà văn hóa xóm, tổ dân phố. Các công trình cơ bản vẫn được duy trì, phục vụ hội họp, sinh hoạt cộng đồng, văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao và tuyên truyền ở cơ sở. Tuy nhiên, sau khi sắp xếp các xóm, tổ dân phố, phường hiện còn 11 tổ dân phố. Qua rà soát, có 7 nhà văn hóa chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về diện tích, quy mô và công năng, chủ yếu do được xây dựng theo quy mô dân cư trước đây.

Theo bà Bùi Phương Thảo, Phó Chủ tịch UBND phường Tân Hòa, nhu cầu sinh hoạt văn hóa, thể thao của người dân ngày càng đa dạng, trong khi quy mô địa bàn và số lượng người sử dụng thiết chế có sự thay đổi sau sắp xếp. Do đó, việc bố trí, đầu tư cần căn cứ vào quy mô dân số, vị trí, khoảng cách phục vụ, nhu cầu sử dụng và khả năng khai thác thực tế, qua đó tránh đầu tư dàn trải, lãng phí cơ sở vật chất.

Năm 2026, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa, phường Tân Hòa được phân bổ 2,4 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển để mua sắm, bổ sung trang thiết bị phục vụ hội họp, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao. Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, phường chú trọng nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng thiết chế, xác định rõ trách nhiệm trong bảo vệ, khai thác; từng bước ứng dụng chuyển đổi số để cập nhật, quản lý thông tin về cơ sở vật chất, tài sản và hiện trạng công trình, phục vụ công tác theo dõi, xác định nhu cầu đầu tư.

Không chỉ ở cấp cơ sở, những thiết chế văn hóa quy mô lớn cũng đứng trước yêu cầu nâng cao hiệu quả khai thác sau sắp xếp. Đơn cử như Bảo tàng Hùng Vương (cơ sở 3), trên địa bàn phường Hòa Bình, hiện đang lưu giữ, bảo quản và trưng bày hơn 18.000 cổ vật, trong đó có nhiều hiện vật có giá trị về lịch sử, văn hóa.

Bà Nguyễn Thị Hải Ly, Phó Giám đốc Bảo tàng cho biết, sau sáp nhập, cơ sở vật chất, chức năng và nhiệm vụ của đơn vị cơ bản được giữ ổn định; lượng khách tham quan không có nhiều biến động. Bên cạnh hoạt động chuyên môn, Bảo tàng tiếp tục tổ chức các hoạt động văn hóa, chú trọng bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị hiện vật, đưa các giá trị lịch sử, văn hóa đến gần hơn với công chúng.

Thực tế tại các địa phương cho thấy, yêu cầu đặt ra không đơn thuần là duy trì hoạt động của những công trình hiện có mà cần rà soát, tính toán lại công năng, phương thức quản lý và tổ chức hoạt động phù hợp với quy mô dân cư, điều kiện địa bàn sau sắp xếp. Đây cũng là cơ sở để các địa phương khai thác tốt hơn nguồn lực đã được đầu tư, đồng thời xác định những công trình cần sửa chữa, nâng cấp hoặc tổ chức lại.

Mở rộng không gian cộng đồng

Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, toàn tỉnh hiện có 18 thiết chế văn hóa, thể thao cấp tỉnh; 352 nhà văn hóa kiêm hội trường và trung tâm học tập cộng đồng, 86 nhà thi đấu đa năng, 295 sân vận động, sân tập thể thao đơn giản và 13 bể bơi ở cấp xã. Khu dân cư có 5.832 nhà văn hóa thôn, tổ dân phố, đạt tỷ lệ khoảng 98,8%. Tuy nhiên, trong số này có 2.533 công trình quy mô nhỏ hoặc đã xuống cấp, cần sửa chữa, nâng cấp hoặc xây mới; còn 59 thôn, tổ dân phố chưa có nhà văn hóa.

Bà Nguyễn Thị Linh Ngọc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ cho biết, ngành đang phối hợp với các địa phương rà soát, đánh giá hiệu quả từng thiết chế để xây dựng phương án quản lý, khai thác phù hợp; phân công rõ trách nhiệm quản lý, vận hành, nhất là đối với những thiết chế quy mô lớn được chuyển về cấp xã.

Cùng với đó, ngành định hướng đổi mới nội dung hoạt động theo nhu cầu thực tế của người dân; khuyến khích phát triển các câu lạc bộ, tăng cường ứng dụng công nghệ, kết nối và chia sẻ nguồn lực giữa các thiết chế. Công tác đào tạo đội ngũ, đẩy mạnh xã hội hóa, huy động doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư, quản lý, khai thác cũng được chú trọng, bảo đảm đúng quy định, công khai, minh bạch và phục vụ lợi ích cộng đồng.

Một trong những hướng tổ chức được các địa phương nghiên cứu là lựa chọn những nhà văn hóa có vị trí, quy mô và điều kiện cơ sở vật chất phù hợp làm điểm sinh hoạt trung tâm; các công trình còn lại được khai thác theo hướng vệ tinh, phục vụ từng cụm dân cư hoặc nhóm đối tượng. Cách làm này vừa tận dụng cơ sở vật chất hiện có, vừa hạn chế tình trạng đầu tư trùng lặp, tạo điều kiện để người dân tiếp cận các hoạt động văn hóa, thể thao thuận lợi hơn.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Phùng Thị Kim Nga, việc quản lý, đầu tư xây dựng và sử dụng thiết chế văn hóa, thể thao sau sắp xếp có ý nghĩa thiết thực, gắn với hiệu quả sử dụng tài sản công, chất lượng phục vụ nhân dân và mục tiêu phát triển văn hóa, con người Phú Thọ. Quan điểm của tỉnh là tổ chức lại hệ thống thiết chế theo hướng đồng bộ, thiết thực, hiệu quả; lấy nhu cầu và mức độ thụ hưởng của người dân làm thước đo, khai thác tối đa cơ sở vật chất hiện có, không đầu tư dàn trải, gây thất thoát, lãng phí.

Thời gian tới, UBND tỉnh tập trung rà soát hiện trạng, quy hoạch, quỹ đất và nhu cầu sử dụng để hoàn thiện phương án sắp xếp phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy nhanh bàn giao, tiếp nhận, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, xác định rõ đơn vị quản lý và trách nhiệm vận hành. Tỉnh đồng thời xây dựng lộ trình đầu tư, sửa chữa, nâng cấp giai đoạn 2026-2030, ưu tiên công trình xuống cấp, địa bàn còn thiếu thiết chế; đẩy mạnh số hóa hồ sơ, xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất và huy động nguồn lực xã hội hóa theo quy định.

Việc sắp xếp hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao sau thay đổi địa giới hành chính không chỉ là yêu cầu về tổ chức, quản lý tài sản công mà còn là cơ hội để hình thành không gian sinh hoạt cộng đồng phù hợp hơn với quy mô dân cư và điều kiện phát triển mới. Khi các công trình được sử dụng đúng công năng, hoạt động thường xuyên, nội dung thiết thực và gắn với nhu cầu của người dân, hệ thống thiết chế sẽ thực sự trở thành nền tảng nâng cao đời sống tinh thần, thúc đẩy phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao trên địa bàn tỉnh.

Thu Hương/TTXVN

Nguồn Tin Tức TTXVN: https://baotintuc.vn/toi-uu-hoa-nguon-luc-cho-thiet-che-van-hoa-the-thao-sau-sap-xep-post1403501.html