Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đồng hồ điện, nước, cột đo xăng dầu sai thì phải bồi thường cho người dân

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thảo luận tại Tổ Hà Nội sáng 17/10. Ảnh: Văn Tuyến

Sáng 17/10, thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường và dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các quy định mới phải xuất phát từ thực tiễn, bảo vệ quyền lợi người dân và giảm chi phí cho nền kinh tế.

"Đo lường và bưu chính rất quan trọng, đều là những lĩnh vực phát triển rất mới, quy định pháp luật không đáp ứng yêu cầu phát triển nên phải sửa đổi", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Người dân phải được bồi thường khi bị gian lận đo lường

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đo lường không chỉ là lĩnh vực chuyên môn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hằng ngày, từ tiền điện, nước đến chất lượng sản phẩm, kết quả đo trong y tế và việc xác định vi phạm pháp luật.

Sai lệch trong đo lường có thể khiến người dân, doanh nghiệp chịu thiệt hại về kinh tế, thậm chí ảnh hưởng đến những quyết định liên quan đến trách nhiệm pháp lý.

Với nhu cầu kinh phí dự kiến khoảng 9.000 tỷ đồng giai đoạn 2026-2030 để đầu tư hệ thống chuẩn đo lường và nền tảng số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị làm rõ thứ tự ưu tiên, khả năng sử dụng chung hạ tầng và hiệu quả đầu tư.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, không thể chỉ căn cứ vào số lượng thiết bị mua sắm để đánh giá hiệu quả. Điều quan trọng là năng lực đo lường có được quốc tế thừa nhận hay không, hệ thống có phục vụ tốt doanh nghiệp và giúp giảm chi phí dịch vụ hay không.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý xu hướng tăng chi phí có thể gây tác động dây chuyền đến toàn bộ nền kinh tế. Ông dẫn ví dụ việc các ngân hàng nhỏ tăng lãi suất huy động để thu hút dòng tiền, khiến các ngân hàng lớn cũng phải chạy đua theo, cuối cùng gây khó khăn cho nền kinh tế. "Không thể vì lợi ích của mình mà ở đâu cũng tăng giá, khiến cả nền kinh tế thua thiệt", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Về quản lý đo lường, ông đồng tình chuyển một số hoạt động dịch vụ sang cơ chế công bố năng lực và tự chịu trách nhiệm, thay vì yêu cầu kiểm tra trước trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải có tiêu chí rõ ràng, dựa trên mức độ rủi ro và không làm giảm hiệu quả kiểm soát.

"Không để doanh nghiệp tuân thủ tốt bị kiểm tra nhiều lần, còn nơi có dấu hiệu gian lận thì lại không phát hiện được", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói và lưu ý bảo đảm đo lường là tự nguyện, phải dựa vào kết quả có thể kiểm chứng không chỉ dựa vào bản công bố.

Thủ tục công bố năng lực cần đơn giản, công khai, tránh biến thành cơ chế xin - cho. Doanh nghiệp cần tuân thủ tốt không nên bị kiểm tra nhiều lần, trong khi những trường hợp có dấu hiệu gian lận phải được phát hiện kịp thời. Việc giảm kiểm tra cũng không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý đối với các phương tiện đo thuộc diện kiểm định bắt buộc.

Đáng chú ý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu quy định rõ trách nhiệm hoàn trả, bồi thường khi phát hiện gian lận đo đếm điện, nước, xăng dầu.

Sáng 17/10, thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường và dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các quy định mới phải xuất phát từ thực tiễn, bảo vệ quyền lợi người dân và giảm chi phí cho nền kinh tế. Ảnh: Văn Tuyến

"Khi phát hiện đồng hồ điện, nước hoặc cột đo xăng dầu bị gian lận, cần xác định rõ thời gian, phạm vi ảnh hưởng, số tiền thu sai, trách nhiệm hoàn trả và bồi thường, không thể chỉ xử phạt hành chính xong mà quyền lợi của người bị hại vẫn chưa được giải quyết", ông nói.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề cập đến rủi ro trong lĩnh vực y tế khi thiết bị đo lường cho kết quả sai lệch, có thể dẫn đến những kết luận ảnh hưởng đến người bệnh.

"Người không có bệnh nhưng vì máy móc đo lường bị can thiệp rồi kết luận thành có bệnh thì khắc phục thế nào? Tâm lý bị bệnh ám ảnh lắm", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt vấn đề.

Theo ông, sửa đổi luật cần đi kèm cơ chế bảo vệ người bị thiệt hại, thay vì chỉ dừng ở xử lý vi phạm. Việc ứng dụng công nghệ số cũng phải giúp nâng cao độ tin cậy của kết quả đo, giảm chi phí và tránh yêu cầu doanh nghiệp cung cấp cùng một dữ liệu nhiều lần.

Công nghệ số phải giúp truy vết bưu gửi, giảm chi phí

Với dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng khái niệm và phạm vi điều chỉnh cần được rà soát để phù hợp với sự phát triển của thương mại điện tử, logistics, giao nhận xuyên biên giới và các phương thức mới như giao hàng bằng thiết bị bay không người lái.

Hoạt động bưu chính hiện không còn giới hạn ở mô hình bưu điện truyền thống. Vì vậy, luật cần phân định rõ ranh giới giữa bưu chính, vận tải, logistics và thương mại điện tử, tránh tình trạng một hoạt động phải chịu nhiều tầng nấc quản lý hoặc doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện chồng chéo.

Ông đánh giá việc chuyển từ cấp phép sang đăng ký là hướng tích cực, nhưng yêu cầu thủ tục đơn giản phải đi đôi với trách nhiệm rõ ràng và cơ chế hậu kiểm thực chất. Việc đăng ký không được trở thành một dạng giấy phép con.

Một vấn đề khác là bảo đảm dịch vụ bưu chính thiết yếu đến được với mọi người dân. Luật cần xác định rõ phạm vi phục vụ, yêu cầu chất lượng và nguồn kinh phí thực hiện, đồng thời kiểm soát việc sử dụng ngân sách cho dịch vụ công ích, tránh tạo lợi thế cạnh tranh không bình đẳng.

Về quyền lợi khách hàng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trách nhiệm của doanh nghiệp khi bưu gửi đi qua nhiều đơn vị, nhiều công đoạn. Theo đó, doanh nghiệp giao kết hợp đồng phải chịu trách nhiệm cuối cùng với khách hàng, không để người dân phải tự tìm từng khâu trung gian khi xảy ra mất mát hoặc vi phạm.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, hiệu quả sửa luật cần được nhìn từ những thay đổi cụ thể: kết quả đo lường tin cậy hơn, người dân được bảo vệ tốt hơn, hàng hóa lưu thông thuận lợi hơn và chi phí sản xuất, kinh doanh giảm xuống. Ảnh: Văn Tuyến

Theo đó, cơ chế khiếu nại và bồi thường cần thuận tiện, có thời hạn rõ ràng. Dự thảo cũng cần làm rõ trách nhiệm của lực lượng trung gian giao hàng, hoạt động thu hộ tiền hàng và việc bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Việc ứng dụng công nghệ số phải giúp truy vết bưu gửi, nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm chi phí. Công tác kiểm tra, ngăn chặn hàng cấm, gian lận cần tương xứng với mức độ rủi ro, đồng thời bảo đảm bí mật thư tín và không gây ách tắc lưu thông hàng hóa hợp pháp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu việc sửa đổi hai luật phải gắn với điều kiện tổ chức thực hiện, bảo đảm rõ trách nhiệm, nguồn lực và tính khả thi của thủ tục.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, hiệu quả sửa luật cần được nhìn từ những thay đổi cụ thể: kết quả đo lường tin cậy hơn, người dân được bảo vệ tốt hơn, hàng hóa lưu thông thuận lợi hơn và chi phí sản xuất, kinh doanh giảm xuống.