Đề nghị tăng chế tài đối với hành vi gian lận đo lường có tổ chức

Sáng 17/10, sau khi làm việc ở Hội trường, Quốc hội thảo luận tại Tổ cho ý kiến đối với: Dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm là bước đột phá mang tính cách mạng

Đánh giá tổng thể dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội cho rằng dự thảo đã cơ bản nắm bắt được xu thế phát triển của thị trường, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số và thương mại điện tử đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và cung ứng dịch vụ. “Bưu chính không còn chỉ là thư tín mà đã trở thành hạ tầng thiết yếu của kinh tế số, bảo đảm dòng chảy hàng hóa”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Các đại biểu thảo luận tại Tổ 2 - Đoàn TP Hồ Chí Minh.

Chủ tịch Quốc hội đánh giá, dự thảo luật có bước đột phá lớn nhất là chuyển từ cơ chế cấp phép sang đăng ký, từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên nền tảng quản lý điện tử. Cụ thể, số lượng thủ tục hành chính dự kiến giảm từ 14 thủ tục xuống còn 1 thủ tục đăng ký điện tử. Cơ quan quản lý nhà nước chủ yếu kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ, không thẩm định sâu nội dung như trước; doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về việc đáp ứng các điều kiện kinh doanh và chịu sự kiểm tra, giám sát sau đăng ký.

“Hậu kiểm chỉ hiệu quả khi có dữ liệu thực, minh bạch và năng lực giám sát đủ mạnh”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh và đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra làm rõ nghĩa vụ chia sẻ dữ liệu tối thiểu của doanh nghiệp, nhất là thông tin về mã định danh, hành trình bưu gửi và các sự cố phát sinh trong quá trình cung ứng dịch vụ. Đồng thời, cần quy định những yêu cầu số hóa bắt buộc đối với doanh nghiệp quy mô lớn, có cơ chế hỗ trợ kỹ thuật phù hợp đối với doanh nghiệp nhỏ, bảo đảm vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa không tạo thêm những rào cản mới đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: Hậu kiểm chỉ hiệu quả khi có dữ liệu thực, minh bạch và năng lực giám sát đủ mạnh.

Một trong những vấn đề được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt quan tâm là việc xác định rõ phạm vi điều chỉnh và ranh giới pháp lý giữa dịch vụ bưu chính với hoạt động vận tải, kho bãi, logistics.

Đối với dịch vụ bưu chính phổ cập, công ích, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới, hải đảo. Trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng lan tỏa mạnh mẽ, người dân ở mọi vùng, miền cần được tiếp cận dịch vụ bưu chính với chất lượng phù hợp và giá cả hợp lý. Đây cũng là điều kiện quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các địa phương.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội lưu ý rủi ro lớn nhất là cơ chế tài chính. Nếu việc bù đắp chi phí cung ứng dịch vụ bưu chính công ích không minh bạch, ổn định, phù hợp, có thể dẫn đến méo mó cạnh tranh, tạo gánh nặng cho doanh nghiệp tư nhân.

Vì vậy, cần xác định rõ những nhiệm vụ công ích mà thị trường không tự giải quyết được; thiết kế cơ chế bù đắp dựa trên chi phí thực tế, có kiểm toán độc lập, bảo đảm minh bạch và không làm méo mó môi trường cạnh tranh. Cùng với đó, ưu tiên phát triển các điểm phục vụ bưu chính đa năng, kết hợp cung ứng dịch vụ bưu chính với dịch vụ công trực tuyến và các dịch vụ số thiết yếu, đặc biệt tại những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu phải tiếp tục đẩy nhanh chuyển đổi số, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong các ngành, lĩnh vực, trong đó có bưu chính; đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan chủ trì thẩm tra tiếp tục tập trung hoàn thiện 4 vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, làm rõ ranh giới pháp lý giữa hoạt động bưu chính với vận tải, logistics và các loại hình dịch vụ có liên quan, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót trong quản lý. Thứ hai, xây dựng hệ thống dữ liệu và cơ chế hậu kiểm thực chất, bảo đảm năng lực kết nối, chia sẻ thông tin, nhận diện và phòng ngừa rủi ro. Thứ ba, bảo đảm cơ chế tài chính công bằng, minh bạch, nhất là đối với dịch vụ bưu chính phổ cập, công ích; tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp.Thứ tư, cân bằng giữa yêu cầu tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh với bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo đảm an ninh, an toàn mạng lưới bưu chính.

Đề nghị bổ sung cơ chế bồi thường nhanh, tự động

Cho ý kiến Luật Đo lường (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, cần sửa đổi, cập nhật để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới, phương tiện đo thông minh, dữ liệu điện tử, đo từ xa; cải cách hành chính và bảo vệ người tiêu dùng tốt hơn.

Chủ tịch Quốc hội nêu ví dụ, hiện nay, Nhật Bản sản xuất nhiều loại cân thông minh, người dùng chỉ cần đứng lên là có thể biết lượng mỡ dưới da, mỡ nội tạng, lượng nước, lượng cơ, lượng xương trong cơ thể. Thiết bị còn phân tích cân nặng, độ tuổi sinh học, cho biết cơ thể trẻ hơn hoặc già hơn tuổi thực tế 5 năm, 7 năm, thậm chí 10 năm. "Công nghệ đo lường hiện nay đã rất hiện đại", Chủ tịch Quốc hội nói.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Bí thư Thành uỷ TP Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang tại phiên họp tổ.

Theo Chủ tịch Quốc hội, Luật Đo lường rất quan trọng, góp phần hoàn thiện hệ thống dữ liệu đo lường quốc gia đủ mạnh, kết nối và tin cậy. Sửa đổi Luật Đo lường lần này cần bám sát ba trụ cột chính.

Thứ nhất, chuyển đổi số, đổi mới phương thức quản lý. Điểm đột phá lớn nhất trong lần sửa đổi Luật Đo lường lần này, theo Chủ tịch Quốc hội là phải chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm theo mức độ rủi ro, gắn với số hóa toàn diện, tương tự như định hướng sửa đổi Luật Bưu chính.

"Cần luật hóa lộ trình bắt buộc kết nối dữ liệu đối với doanh nghiệp quy mô lớn; quy định rõ tiêu chí phân loại rủi ro theo hướng công khai, minh bạch; bổ sung cơ chế để người tiêu dùng được truy xuất dữ liệu đo lường theo thời gian thực, đặc biệt là đối với công tơ điện, công tơ nước, xăng dầu, làm căn cứ khiếu nại, yêu cầu bồi thường. Người dân cần có khả năng kiểm soát chỉ số công tơ điện, công tơ nước của gia đình mình", Chủ tịch Quốc hội nói.

Thứ hai, phát triển năng lực đo lường quốc gia và phát huy vai trò của doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân. Ở đây, cần quy định rõ cơ chế đánh giá độc lập, công khai kết quả phê duyệt; có chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, đất đai đủ hấp dẫn để doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực đo lường chiến lược; đồng thời, duy trì vai trò của Nhà nước trong những lĩnh vực liên quan đến an ninh, an toàn công cộng.

Thứ ba, phân cấp, phân quyền gắn với giảm thủ tục hành chính, bảo vệ người tiêu dùng, chống gian lận bằng cơ chế thực thi mạnh hơn.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung cơ chế bồi thường nhanh, tự động; chẳng hạn, hoàn trả tiền thu thừa trong thời gian ngắn khi phát hiện sai lệch trong đo lường. Cần quy định rõ trách nhiệm hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, trang bị thiết bị cho cấp xã. Hiện nay, cấp xã là cấp rất quan trọng, với 3.321 xã, phường. Đồng thời, cần tăng chế tài đối với hành vi gian lận có tổ chức, đặc biệt là hành vi can thiệp vào phần mềm của phương tiện đo thông minh.