'Tổng công trình sư' của mục tiêu GDP tăng 10% trở lên

Chính sách tài khóa là "chủ công" để đạt mục tiêu tăng trưởng

Ngay từ những ngày đầu năm 2026 - năm đầu tiên của Kế hoạch 5 năm 2026 - 2030, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 01/NQ-CP với chủ đề hành động "Kỷ cương trách nhiệm; chủ động hiệu quả; đổi mới sáng tạo; tăng tốc đột phá; tăng trưởng bền vững". Mục tiêu đặt ra là phấn đấu tăng trưởng GDP cả nước từ 10% trở lên, đưa quy mô và tiềm lực nền kinh tế lên một tầm cao mới.

Song hành cùng nhiệm vụ tăng trưởng, Nghị quyết số 02/NQ-CP tiếp tục đặt trọng tâm vào cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, coi đây là trụ cột phát triển trong giai đoạn mới.

Để đạt mức tăng trưởng 2 con số, chính sách tài khóa được xác định đóng vai trò tiên quyết. Nhiệm vụ của Bộ Tài chính trong năm 2026 không chỉ là thu - chi ngân sách đơn thuần, mà là nghệ thuật điều hành chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm.

Nguồn: Chính phủ. Đồ họa: Phương Anh

Bài toán đặt ra là phải điều hành nhịp nhàng, cân đối được mục tiêu tăng trưởng và lạm phát. Để thúc đẩy GDP tăng tốc lên mức 2 con số, chính sách tài khóa cần phải mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, đưa nguồn lực vào nền kinh tế. Đồng thời, Nghị quyết yêu cầu phải kiểm soát CPI ở mức khoảng 4,5%. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, đảm bảo dòng vốn đi vào sản xuất, kinh doanh, các động lực tăng trưởng thực sự, chứ không chảy vào các lĩnh vực rủi ro, mang tính đầu cơ.

Để đảm bảo nguồn lực cho tăng trưởng, cho các dự án chiến lược, Nghị quyết yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách nhà nước, bảo đảm thu đúng, đủ, kịp thời. Đặc biệt, phấn đấu thu ngân sách nhà nước năm 2026 tăng ít nhất 10% so với ước thực hiện năm 2025. Đây là thách thức không nhỏ, nhưng cũng là động lực để ngành Tài chính tiếp tục hoàn thiện thể chế quản lý thuế, mở rộng cơ sở thu, đặc biệt là chống thất thu từ thương mại điện tử và giao dịch xuyên biên giới.

Cùng với đó, ở nhiệm vụ chi, Nghị quyết không yêu cầu tiết kiệm chung chung, mà nêu rõ địa chỉ và mục đích cụ thể. Trong dự toán ngân sách nhà nước năm 2026, tiết kiệm ngay 5% dự toán khi phân bổ chi đầu tư ngân sách từ đầu năm để bổ sung nguồn đầu tư công trình đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và tiết kiệm thêm 10% chi thường xuyên (ngoài tiết kiệm tạo nguồn cải cách tiền lương) bổ sung nguồn chi an sinh xã hội.

Đặc biệt, cơ cấu chi ngân sách năm 2026 được định hướng rõ là tỷ trọng chi đầu tư phát triển phấn đấu đạt 35,5% tổng chi ngân sách nhà nước, trong khi chi thường xuyên kiểm soát ở mức 57,3%. Việc điều chỉnh tỷ lệ tập trung cho đầu tư phát triển cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc đưa ngân sách thành vốn mồi dẫn dắt đầu tư toàn xã hội (dự kiến đạt 35% GDP).

Đột phá thể chế: Từ "quản lý" sang "kiến tạo, phục vụ"

Nếu Nghị quyết số 01/NQ-CP là yêu cầu toàn diện về chính sách tài khóa, về nguồn lực, thì Nghị quyết số 02/NQ-CP là những thông điệp mạnh mẽ về tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh một cách thực chất, hiệu quả hơn, coi đây là trụ cột của phát triển kinh tế giai đoạn mới.

Một trong các điểm mới của Nghị quyết số 02/NQ-CP là lần đầu tiên, các chỉ số “nội địa” được đưa vào làm thước đo hiệu quả. Nghị quyết đặt mục tiêu Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) phấn đấu tăng 1 điểm ở chỉ số trung vị; Chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) đạt bình quân 84,7%; Chỉ số sự hài lòng của người dân (SIPAS) đạt 86%. Việc đưa các chỉ số này vào Nghị quyết được xem là bước ngoặt, buộc các bộ, ngành và địa phương phải quan tâm thực chất hơn đến “cảm nhận” của người dân và doanh nghiệp, coi đây là thước đo quan trọng của hiệu quả chính sách.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, Nghị quyết số 02/NQ-CP xác định quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là kiên quyết chuyển đổi tư duy xây dựng pháp luật từ “quản lý” sang “kiến tạo, phát triển”, lấy người dân và doanh nghiệp là đối tượng phục vụ; sửa đổi đồng bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để tháo gỡ triệt để các “điểm nghẽn”; đưa thể chế từ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” thành “lợi thế cạnh tranh quốc gia” và động lực mạnh mẽ cho phát triển đất nước.

Đi cùng với đó là đẩy mạnh cải cách hành chính, thực hiện phân cấp, phân quyền triệt để gắn liền với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ; tăng cường công khai, minh bạch, nâng cao tính tự chủ và đề cao trách nhiệm giải trình nhằm phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Đặc biệt, Nghị quyết yêu cầu chuyển mạnh mẽ từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo và phục vụ”, thay thế phương thức tiền kiểm bằng hậu kiểm dựa trên hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn rõ ràng. Đồng thời, bảo đảm phân công, phân cấp, phân nhiệm rõ ràng giữa các cấp, các ngành và trong từng cơ quan, đơn vị, theo tiêu chí “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền, nhằm đạt được mục tiêu “3 dễ”: dễ triển khai thực hiện, dễ kiểm tra, dễ đánh giá.

Biến ý chí thành hành động

Cả hai Nghị quyết số 01/NQ-CP và 02/NQ-CP đều do Bộ Tài chính tham mưu, chủ trì trình Chính phủ ban hành, cho thấy vị trí then chốt của ngành Tài chính trong việc nắm bắt “mạch đập” thực tiễn của nền kinh tế, đề xuất và triển khai các mục tiêu, giải pháp mang tính chiến lược để thực hiện các mục tiêu lớn của đất nước. Từ các mục tiêu vĩ mô, Bộ Tài chính đã chuyển hóa thành các giải pháp hành động cụ thể, đầy quyết tâm của ngành, theo đúng tinh thần Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng: "biến ý chí thành hành động, biến quyết sách thành kết quả cụ thể”.

Năm 2026 dự báo còn nhiều khó khăn khi tình hình kinh tế thế giới biến động khó lường. Trong khi đó, các mục tiêu chính đặt ra với nền kinh tế đều ở mức cao nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, với kim chỉ nam là các nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và sự quyết tâm của toàn ngành Tài chính, chúng ta có cơ sở để tin tưởng vào thắng lợi của mục tiêu tăng trưởng.

Lời khẳng định của Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng tại Đại hội Đảng XIV cũng chính là lời hứa của toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngành Tài chính trước thềm xuân mới: "Đảng bộ Bộ Tài chính xin cam kết và khẳng định quyết tâm chính trị cao nhất, không ngừng nỗ lực phát huy trí tuệ tập thể, đoàn kết và đổi mới sáng tạo trong công tác xây dựng và thực thi pháp luật nhằm tạo dựng hệ thống chính sách tài chính - ngân sách ổn định và đồng bộ”.

Thanh Mai