Tổng công ty Quản lý bay hiện thực hóa mô hình 'bầu trời thông minh'

Nhân viên kiểm soát viên không lưu đang trong kíp trực tại Đài kiểm soát không lưu Nội Bài. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Ngoài việc tiếp tục duy trì an toàn tuyệt đối cho các hoạt động bay trong vùng trời trách nhiệm, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đã thay đổi từ tư duy “quản lý kỹ thuật” đến nỗ lực “kiến tạo” nguồn lực bầu trời quốc gia, nhằm hiện đại hóa quản lý bay theo kiến trúc “bầu trời thông minh”.

Bước chuyển dịch chiến lược

Là doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước, lực lượng trực tiếp cung ứng dịch vụ bảo đảm hoạt động bay gắn với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và chủ quyền vùng trời, VATM đang đảm nhiệm cung cấp dịch vụ trong hai Vùng thông báo bay Hà Nội và Hồ Chí Minh với phạm vi trách nhiệm trên 1 triệu km2.

Theo thống kê của VATM, trong tháng 5/2026, Tổng công ty đã điều hành ước đạt 77.509 lần chuyến bay an toàn; lũy kế trong năm tháng đầu năm nay đạt 413.879 lần chuyến, bằng 107,03 % so với cùng kỳ năm 2025 và bằng 40,31% so với kế hoạch năm 2026.

Cùng với đó, trục Hà Nội-Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục nằm trong nhóm đường bay nội địa nhộn nhịp hàng đầu thế giới, cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với hạ tầng sân bay, tổ chức vùng trời và năng lực điều hành bay của quốc gia.

Có được kết quả này, lãnh đạo VATM cho biết, những tháng đầu năm nay, Tổng công ty đã thực hiện tốt công tác phối hợp, hiệp đồng, thông báo, điều hành bay theo đúng quy chế, quy định; đột phá về mặt kỹ thuật và tối ưu hóa về tổ chức, quản lý vùng trời và quản lý luồng không lưu.

Trong năm 2026, VATM đề ra mục tiêu điều hành an toàn 1 triệu lần chuyến bay, đây là dấu mốc quan trọng khẳng định năng lực cung cấp dịch vụ và sự phục hồi toàn diện của hoạt động bay, đồng thời bảo đảm các chỉ tiêu tài chính duy trì đà tăng trưởng dương, bảo toàn và phát triển vốn Nhà nước.

“Tổng công ty sẽ tập trung nguồn lực thực hiện mục tiêu chiến lược ‘Dịch chuyển về chất và kiến tạo nền tảng phát triển bền vững’ dựa trên 3 trụ cột đột phá gồm: hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn hóa và quản trị hệ thống; hiện đại hóa hạ tầng và thúc đẩy chuyển đổi số; quản lý an toàn chủ động và hội nhập quốc tế sâu rộng,” lãnh đạo VATM cho hay.

Xác định nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn tới thực hiện bước chuyển dịch chiến lược sang mô hình quản lý bay dựa trên nền tảng công nghệ số và phát triển bền vững, đến năm 2030, VATM quyết tâm thực hiện bước chuyển dịch chiến lược sang mô hình nhà cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay có uy tín và vị thế hàng đầu trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

VATM đã thực hiện tốt công tác phối hợp, hiệp đồng, thông báo, điều hành bay theo đúng quy chế, quy định. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Trong đó, VATM đặt mục tiêu đạt quy mô điều hành từ 1,1-1,4 triệu lần chuyến/năm vào năm 2030; điều hành quy đổi dự kiến đạt khoảng 2,2-2,5 triệu km/năm. Các chỉ tiêu này phản ánh tốc độ tăng trưởng sản lượng bình quân từ 8-10%/năm, phù hợp với định hướng phát triển mạng đường bay nội địa và quốc tế của ngành. Đây là nền tảng để Tổng công ty tối ưu hóa năng lực vùng trời và nâng cao năng suất lao động dựa trên hạ tầng công nghệ mới.

Để hiện thực hóa tầm nhìn và các trụ cột chiến lược, VATM hoàn thiện thể chế, môi trường pháp lý và cơ chế đặc thù; hiện đại hóa công nghệ và hạ tầng điều hành bay với mức độ tự động hóa cao và tích hợp công cụ hỗ trợ ra quyết định dựa trên trí tuệ nhân tạo; chuyển đổi số toàn diện và phát triển dữ liệu thông minh; nâng cao năng lực điều hành, tái cấu trúc vùng trời và mạng đường hàng không quốc gia; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; tăng cường quản trị nội bộ hiện đại; hợp tác thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với các nhà cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay tiên tiến để tiếp nhận chuyển giao công nghệ và nâng cao vị thế của quản lý bay Việt Nam trên trường quốc tế.

Xây dựng “bầu trời số”

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia gắn với nhiệm vụ sản xuất kinh doanh và bảo đảm hoạt động bay, VATM đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ quản lý bay thế hệ mới nhằm tối ưu hóa đường bay, nâng cao năng lực khai thác; nghiên cứu triển khai Đài kiểm soát không lưu từ xa, từng bước hiện đại hóa phương thức điều hành bay; ứng dụng AI trong quản lý luồng không lưu, tăng cường khả năng ra quyết định dựa trên dữ liệu…

Triển khai theo Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước xác định “vùng trời” là nguồn lực nền tảng đặc biệt, lãnh đạo VATM đánh giá, vùng trời không chỉ là không gian điều hành mà là “hạ tầng vô hình” của nền kinh tế, chi phối trực tiếp năng lực kết nối hàng không, logistics, thương mại, du lịch, đầu tư và hội nhập quốc tế. Vì vậy, quản lý bay không thuần túy là tác nghiệp kỹ thuật, đó còn là một hoạt động quản trị nguồn lực Nhà nước, gắn với chủ quyền, đối ngoại, quốc phòng, an ninh và uy tín quốc gia.

Nghị quyết 79 nhấn mạnh các cơ chế tăng cường nguồn lực cho doanh nghiệp Nhà nước quy mô lớn như tăng vốn điều lệ, tăng tỷ lệ lợi nhuận sau thuế để lại doanh nghiệp, rà soát tài sản đã hết khấu hao nhưng còn giá trị sử dụng, đồng thời huy động mạnh hơn nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển. Trên tinh thần đó, VATM cần khẩn trương xây dựng Đề án tối ưu hóa nguồn lực cho đầu tư phát triển và hiện đại hóa nhanh hệ thống quản lý bay; vận dụng đồng bộ cơ chế giữ lại một phần nguồn thu phí để đầu tư phát triển theo quy định của pháp luật hàng không và chủ trương tăng tỷ lệ lợi nhuận sau thuế để lại cho doanh nghiệp; quản trị minh bạch, ưu tiên hạng mục tác động trực tiếp đến an toàn-năng lực-hiệu quả.

VATM đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ quản lý bay thế hệ mới nhằm tối ưu hóa đường bay, nâng cao năng lực khai thác. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Trong chặng đường tới, VATM kiên định các mục tiêu gồm: giữ vững an toàn tuyệt đối và an ninh vùng trời; đột phá hạ tầng và thể chế vận hành; tăng tốc chuyển đổi số, hình thành “bầu trời số”, tối ưu vùng trời-đường bay; nâng chuẩn quản trị doanh nghiệp Nhà nước; xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao; phát triển năng lực khoa học-công nghệ và chủ động chuẩn bị cho kinh tế tầm thấp.

“Làm được như vậy, VATM không chỉ hoàn thành tốt vai trò của một doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực đặc biệt quan trọng, mà còn góp phần trực tiếp vào mục tiêu tự chủ chiến lược, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và khẳng định vị thế Việt Nam trên bầu trời khu vực,” lãnh đạo VATM khẳng định./.