Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang hé lộ 'bài toán không đơn giản' tại 'Festival Thăng Long - Hà Nội 2026'

Tối 11-9, tại Hoàng thành Thăng Long, Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II chính thức khai mạc với chủ đề “Dòng chảy di sản - Heritage Flow”. Chương trình do UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở VHTT&DL TP Hà Nội tổ chức, cùng sự phối hợp thực hiện của các Sở, ngành Thành phố và một số đơn vị.

Đảm nhận vai trò kịch bản và Tổng đạo diễn, đạo diễn Phạm Hoàng Giang cùng êkíp lựa chọn cách tiếp cận di sản từ góc nhìn đương đại, kết hợp nghệ thuật truyền thống với âm nhạc, ánh sáng, công nghệ và ngôn ngữ sân khấu hiện đại. Qua đó, Hoàng thành Thăng Long không chỉ là địa điểm tổ chức mà trở thành một phần của câu chuyện nghệ thuật.

Sân khấu lễ khai mạc "Festival Thăng Long - Hà Nội 2026" trong buổi tổng duyệt

Kể câu chuyện di sản bằng ngôn ngữ hôm nay

Theo Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang, ngay từ khi bắt tay xây dựng chương trình, êkíp đã đứng trước một bài toán không đơn giản, đó là làm thế nào để kể câu chuyện về di sản Hà Nội bằng ngôn ngữ nghệ thuật của hôm nay, để những giá trị đã tồn tại qua hàng trăm, hàng nghìn năm không chỉ được nhắc lại hay trưng bày, mà thực sự trở nên sống động trên sân khấu.

Từ tinh thần đó, “Dòng chảy di sản - Heritage Flow” không chỉ là tên gọi mà trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ chương trình. Theo đó, di sản được nhìn nhận như một dòng chảy liên tục, luôn vận động, được trao truyền qua các thế hệ và không ngừng được tiếp nhận, sáng tạo trong đời sống đương đại.Với cách dàn dựng này, chương trình sẽ không đi theo cách kể chuyện tuyến tính hay đơn thuần tái hiện các lát cắt lịch sử. Thay vào đó, những chất liệu truyền thống được đặt trong mối tương tác giữa quá khứ, hiện tại và tương lai; giữa nghệ thuật truyền thống với những phương thức biểu đạt mới.

Cụ thể, cấu trúc chương trình gồm hai phần "lễ" và "hội", vừa bảo đảm tính trang trọng của một sự kiện văn hóa, vừa mở ra không gian trình diễn giàu tính sáng tạo và hấp dẫn. Trong đó, ngôn ngữ sân khấu cũng được mở rộng với sự kết hợp của âm nhạc, múa, dàn nhạc, video clip cùng các giải pháp trình diễn hiện đại. Đáng chú ý, êkíp sẽ sử dụng hình thức sân khấu kết hợp bán thực cảnh, khai thác chính không gian lịch sử của Hoàng thành Thăng Long như một thành tố của chương trình.

Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho biết, để di sản Hà Nội thực sự sống động trên sân khấu, anh cùng êkíp đã phải tìm được cách kể câu chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ nghệ thuật của hôm nay

Song song đó, không gian biểu diễn được mở rộng theo cả chiều ngang và chiều dọc. Bên cạnh những màn trình diễn trên mặt đất, khán giả còn có cơ hội chứng kiến các tiết mục trên không, tạo nên những lớp hình ảnh bất ngờ, góp phần mở rộng cảm giác về không gian và thời gian của câu chuyện di sản.

“Chúng tôi muốn khán giả không chỉ xem một chương trình nghệ thuật trên sân khấu, mà có cảm giác đang bước vào một dòng chảy của di sản, nơi các lớp văn hóa, âm nhạc, con người và thời gian cùng chuyển động." - đạo diễn Phạm Hoàng Giang chia sẻ.

Để có được cách tiếp cận này, đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho biết anh đã dành nhiều thời gian nghiên cứu, tìm hiểu và gặp gỡ các chuyên gia văn hóa, đặc biệt từ sau khi thực hiện chương trình khai mạc "Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ nhất". Quá trình đó giúp anh tiếp cận văn hóa, di sản Hà Nội ở nhiều chiều cạnh, từ đó tìm kiếm một ngôn ngữ phù hợp để vừa giữ được cốt cách truyền thống, vừa tạo ra sự gần gũi với công chúng đương đại.

Theo anh, mục tiêu của êkíp không chỉ dừng ở việc tạo nên một đêm nghệ thuật tôn vinh di sản. Với tình yêu dành cho Hà Nội, anh hướng tới việc biến chương trình thành một sản phẩm văn hóa - du lịch có sức lan tỏa, góp phần làm mới cách công chúng tiếp cận di sản và đưa những giá trị văn hóa của Thủ đô đến gần hơn với người dân, du khách trong nước và quốc tế. Đây cũng là một hướng đi gắn với mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội.

Cuộc gặp gỡ của nhiều thế hệ nghệ sĩ

Một trong những điểm tạo nên màu sắc riêng cho đêm khai mạc chương trình là sự xuất hiện của nhiều thế hệ nghệ sĩ thuộc những dòng nghệ thuật khác nhau trên cùng một sân khấu như: NSND Thanh Hoài, NSƯT Văn Ty, ca sĩ Tùng Dương, ca nương Kiều Anh, ca sĩ Nguyễn Ngọc Anh, Ngô Lan Hương, nhóm Oplus, Quách Mai Thy, Phùng Thanh Huyền, Ram C...cùng một số nghệ sĩ nước ngoài.

Bên cạnh lực lượng nghệ sĩ chuyên nghiệp, chương trình còn có sự góp mặt của Nhà hát Múa rối Thăng Long, các diễn viên múa, nghệ nhân, nhóm người mẫu, nhóm nhạc dân tộc, CLB Ca trù Thái Hà, nhóm Xẩm Hà Thành, CLB Sao tuổi thơ và các nhóm diễn viên không chuyên. Sự kết hợp này tạo nên một không gian nghệ thuật có nhiều lớp màu sắc, từ những nghệ nhân, nghệ sĩ gắn bó lâu năm với nghệ thuật truyền thống đến những gương mặt đại diện cho đời sống âm nhạc đương đại. Âm nhạc vì thế trở thành một trong những điểm nhấn quan trọng của chương trình khi ca trù, xẩm, âm nhạc dân gian và nghệ thuật múa rối được đặt cạnh những màu sắc âm nhạc hiện đại, tạo nên cuộc đối thoại giữa truyền thống và đương đại.

Dàn nghệ sĩ nhiều thế hệ cùng góp mặt tại lễ klhai mạc "Festival Thăng Long - Hà Nội 2026"

Đặc biệt, những cuộc gặp giữa các thế hệ nghệ sĩ được xây dựng như một phần của câu chuyện về sự trao truyền di sản. Những nghệ sĩ xẩm như NSƯT Văn Ty, NSƯT Văn Khuê cùng các nghệ sĩ trẻ, nổi bật trong đời sống nghệ thuật hôm nay như Tùng Dương, Quách Mai Thy, Ram C... tạo nên những kết hợp mới, qua đó cho thấy di sản không chỉ thuộc về quá khứ mà vẫn có khả năng đối thoại với những thế hệ công chúng mới.

Nhiều tác phẩm cũng được sáng tác riêng cho chương trình nhằm khai thác vẻ đẹp văn hóa nghìn năm của Thăng Long - Hà Nội, trong đó có “Nhịp phách Thăng Long” - “Thắp sáng ngọn lửa di sản” của Nguyễn Quang Long, Nguyễn Quang Hưng, Phạm Việt Tuân; “Hà Nội đất học đất linh”, “Làng làng phố phố” với lời Nguyễn Quang Long, nhạc Phạm Việt Tuân.

Đáng chú ý, “Nhịp phách Thăng Long” và “Hà Nội đất học đất linh” khai thác chất liệu ca trù, xẩm nhưng được đặt trong cách thể hiện mới. Riêng “Hà Nội đất học đất linh” có sự kết hợp của nhóm Oplus và Ram C, tạo nên một màu sắc khác biệt khi chất liệu truyền thống được chuyển tải bằng ngôn ngữ âm nhạc đương đại.

Từ Hoàng thành Thăng Long đến nhịp cầu văn hóa quốc tế

Không chỉ tập trung vào câu chuyện nội tại của Hà Nội, đêm khai mạc còn mở rộng không gian văn hóa tới sự giao lưu với bạn bè quốc tế. Theo đó, một Hà Nội nghìn năm văn hiến sẽ được khắc họa trong tâm thế cởi mở, chủ động tiếp nhận những tinh hoa văn hóa thế giới, đồng thời giới thiệu những giá trị riêng của mình thông qua nghệ thuật.

Các tiết mục giao lưu nghệ thuật, kết nối nhiều vùng văn hóa trong nước và quốc tế góp phần mở rộng câu chuyện của “Dòng chảy di sản”. Nếu những lớp nghệ thuật truyền thống gợi lại ký ức nghìn năm của Thăng Long - Hà Nội thì những yếu tố đương đại và giao lưu quốc tế lại mở ra hướng nhìn về một Thủ đô đang vận động cùng thế giới.

Cùng với đó, công nghệ được sử dụng như một phương tiện hỗ trợ kể chuyện. Các giải pháp trình diễn đa phương tiện, trong đó có công nghệ AR, được đưa vào chương trình để tạo thêm chiều sâu thị giác cho những công trình và giá trị di sản tiêu biểu của Hà Nội.

Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho biết, công nghệ trong chương trình không nhằm phô diễn kỹ xảo mà được sử dụng để dẫn lối dòng chảy thời gian, đưa khán giả bước vào không gian sống động của di sản

“Công nghệ ở đây không phải để phô diễn kỹ xảo, mà đóng vai trò dẫn lối cho dòng chảy thời gian, đưa người xem ‘bước vào’ không gian sống động của di sản, biến mỗi câu chuyện lịch sử thành một trải nghiệm thị giác và cảm xúc chân thực." - Tổng đạo diễn chương trình chia sẻ, đồng thời nhấn mạnh điều quan trọng là công nghệ không trở thành phần phô diễn kỹ xảo mà phải phục vụ câu chuyện.

Từ sân khấu khai mạc, êkíp cũng đặt ra một hướng tiếp cận rộng hơn đối với Festival năm nay, đó là từng bước chuyển một sự kiện biểu diễn thành sản phẩm văn hóa hoàn chỉnh, kết nối với các không gian di sản, di tích, phố đi bộ, làng nghề và không gian sáng tạo của Thủ đô. Bởi khi những giá trị truyền thống được tiếp cận bằng phương thức sáng tạo, di sản có thể vừa được bảo tồn, vừa tạo ra những giá trị mới trong đời sống đương đại. Đây cũng là cách để văn hóa trở thành một nguồn lực cho phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa, thay vì chỉ tồn tại như những giá trị cần gìn giữ trong quá khứ.