Tổng Giám đốc VIETGO: Không xưởng, không vốn, không tiếng Anh vẫn có thể xuất khẩu

Biến cơ hội thành đơn hàng cụ thể

Tại Diễn đàn “Chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam” diễn ra ngày 18/9 tại Hà Nội, ông Nguyễn Tuấn Việt - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO dành phần lớn tham luận để phân tích khoảng cách giữa cơ hội xuất khẩu và khả năng biến cơ hội đó thành đơn hàng cụ thể.

Theo ông Việt, Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi để tham gia sâu hơn vào thương mại quốc tế, từ vị trí địa lý, hệ thống cảng biển đến mạng lưới các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ thực sự phát huy khi doanh nghiệp có năng lực tiếp cận người mua và tổ chức hoạt động bán hàng quốc tế.

Ông Việt cho biết trong quá trình đào tạo và hỗ trợ doanh nghiệp thương mại xuất khẩu, ông nhận thấy ba rào cản thường khiến người mới bắt đầu e ngại là không có nhà xưởng, thiếu vốn và hạn chế ngoại ngữ.

Ông Nguyễn Tuấn Việt - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO phát biểu tại sự kiện (Ảnh: Việt Anh).

Tuy nhiên, theo ông, đây không nhất thiết là những điều kiện bắt buộc để một doanh nghiệp thương mại bắt đầu xuất khẩu.

Ông Việt chia sẻ, trong gần 10 năm qua, VIETGO đã đào tạo và hỗ trợ nhiều doanh nghiệp thương mại tham gia xuất khẩu theo mô hình “không xưởng, không vốn, không tiếng Anh” với khoảng 3.000 doanh nghiệp xuất khẩu thành công theo mô hình này.

Với ngoại ngữ, sự phát triển của các công cụ dịch thuật và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi đáng kể cách doanh nghiệp tiếp cận khách hàng quốc tế. Thay vì nhất thiết phải giao tiếp bằng tiếng Anh, doanh nghiệp có thể sử dụng công cụ công nghệ để trao đổi bằng ngôn ngữ của người mua.

Về vốn, vị Tổng Giám đốc cho rằng doanh nghiệp thương mại có thể tận dụng cấu trúc thanh toán của đơn hàng để giảm áp lực vốn lưu động. 

Với các đơn hàng vừa và nhỏ, doanh nghiệp có thể đàm phán để khách hàng đặt cọc khoảng 30-40% theo phương thức T/T, qua đó có nguồn tiền thu mua hàng hóa trong nước mà không phải bỏ nhiều vốn tự có. Doanh nghiệp cũng có thể linh hoạt trong đàm phán, hỗ trợ một phần chi phí để khách hàng sang Việt Nam kiểm tra hàng hóa, từ đó thúc đẩy thanh toán và giảm áp lực dòng tiền.

Không có nhà máy, theo ông Việt, cũng không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không thể xuất khẩu. Ngược lại, doanh nghiệp thương mại có thể linh hoạt tìm kiếm nhà cung cấp phù hợp với từng nhu cầu của khách hàng.

“Bán cái khách hàng cần chứ không phải bán cái mình có” là cách ông Việt mô tả lợi thế của mô hình thương mại.

Theo ông, khi nhu cầu thị trường thay đổi, doanh nghiệp sở hữu nhà máy đôi khi khó thay đổi sản phẩm trong thời gian ngắn do đã đầu tư lớn vào dây chuyền và cơ sở sản xuất. Trong khi đó, doanh nghiệp thương mại có thể tìm kiếm một nhà cung cấp khác phù hợp hơn với xu hướng mới.

Cần thêm đội ngũ bán hàng của nền kinh tế 

Từ câu chuyện của doanh nghiệp thương mại, ông Nguyễn Tuấn Việt đưa ra một góc nhìn rộng hơn về năng lực xuất khẩu của Việt Nam.

Theo ông, nhiều năm qua Việt Nam đã tập trung nhiều vào việc xây dựng năng lực sản xuất. Doanh nghiệp có nhà máy, máy móc, vùng nguyên liệu và sản phẩm. Tuy nhiên, một mắt xích khác cũng quyết định khả năng đi xa của hàng hóa là năng lực bán hàng.

Ông gọi các doanh nghiệp thương mại xuất khẩu là “đội ngũ bán hàng của nền kinh tế”. Đây là những doanh nghiệp có nhiệm vụ tìm kiếm người mua, mở thị trường, tổ chức nguồn cung và đưa hàng hóa từ các nhà sản xuất trong nước tới khách hàng quốc tế.

Theo ông Việt, nếu chỉ tập trung vào sản xuất mà thiếu lực lượng bán hàng quốc tế đủ mạnh, doanh nghiệp Việt có thể vẫn phải phụ thuộc vào các nhà trung gian nước ngoài để đưa sản phẩm ra thị trường.

Trong khi đó, một doanh nghiệp thương mại có thể không trực tiếp sản xuất nhưng vẫn tạo ra giá trị thông qua việc tìm kiếm khách hàng và kết nối các nhà cung cấp trong nước với thị trường quốc tế.

Một trong những vấn đề ông Việt lưu ý là doanh nghiệp Việt Nam chưa khai thác đầy đủ lợi thế từ các FTA. Theo ông, doanh nghiệp không nên chỉ tính toán giá thành của nguyên liệu mà cần tính cả khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ để tận dụng ưu đãi thuế quan tại thị trường nhập khẩu.

Bên cạnh đó, kiến thức về logistics, phương thức thanh toán, chứng từ và thị trường cũng là những yếu tố quyết định khả năng chuyển một yêu cầu mua hàng thành đơn hàng thực tế.

Ông Việt cho rằng tâm lý e ngại tiêu chuẩn cũng là một rào cản đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thay vì mặc định xuất khẩu đồng nghĩa với việc phải tiếp cận ngay những thị trường có yêu cầu cao nhất, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những thị trường phù hợp với năng lực hiện tại, sau đó từng bước nâng cấp khả năng đáp ứng.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Việt đề xuất cần nhìn hoạt động xuất khẩu như một chuỗi hoàn chỉnh, trong đó sản xuất chỉ là một mắt xích. Để hàng hóa đi được tới thị trường quốc tế, doanh nghiệp còn cần người tìm kiếm khách hàng, hiểu nhu cầu, đàm phán, tổ chức nguồn hàng, kiểm soát chất lượng và hoàn thiện giao dịch.