Tổng lực giải phóng hơn 2 triệu tỷ đồng ngay từ tháng 1/2026

Ấn định lộ trình tháo gỡ

Dự thảo nghị quyết của Chính phủ về triển khai tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án tồn đọng kéo dài đã đề xuất rõ trình tự xử lý đối với từng nhóm vấn đề, cấp thẩm quyền và từng địa phương liên quan.

Theo dự thảo, trước ngày 10/1/2026, UBND năm tỉnh, thành gồm Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Khánh Hòa và Tây Ninh có trách nhiệm cung cấp danh mục 230 dự án, cơ sở nhà đất đã báo cáo Chính phủ, đề xuất cho phép áp dụng cơ chế xử lý tương tự Kết luận số 77-KL/TW ngày 2/5/2025. Danh mục này được gửi Bộ Nông nghiệp và môi trường tổng hợp, trình Chính phủ ban hành theo nghị quyết kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.

Tiếp đó, trước ngày 15/1/2026, Bộ Tài chính hoàn thành rà soát và gửi danh mục các dự án khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền xử lý của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương trên Hệ thống 751, làm cơ sở tổ chức xử lý theo đúng thẩm quyền.

Song song, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chịu trách nhiệm rà soát danh mục các dự án đề nghị áp dụng cơ chế, chính sách theo Nghị quyết 265/2025/QH15 ngày 11/12/2025 trên địa bàn, bổ sung thông tin theo yêu cầu của Thanh tra Chính phủ, Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và môi trường trước ngày 30/1/2026.

Nghị quyết 265/2025/QH15 của Quốc hội đã cho phép mở rộng phạm vi áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù tại sáu điều (từ Điều 3 đến Điều 8) của Nghị quyết 170/2024/QH15 nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án, đất đai có tình huống pháp lý tương tự, với điều kiện các sai phạm, vi phạm được xác định trong kết luận thanh tra, kiểm tra hoặc bản án trước thời điểm nghị quyết này được ban hành.

Tính đến cuối tháng 12/2025, Ban chỉ đạo về giải quyết các vấn đề khó khăn, vướng mắc các dự án tồn đọng theo Quyết định 751 ngày 11/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ (Ban Chỉ đạo 751) đã ghi nhận những kết quả xử lý bước đầu.

Theo Bộ Tài chính, cả nước hiện có gần 3.000 dự án khó khăn, vướng mắc kéo dài cần tháo gỡ, với tổng quy mô khoảng 153.000ha và tổng mức đầu tư ước khoảng 2,46 triệu tỷ đồng. Danh mục này gồm 647 công trình điện tại Tây Ninh, Lâm Đồng, Đồng Nai, Đắk Lắk, TP.HCM và Khánh Hòa; hai dự án cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức; hơn 2.160 dự án, cơ sở nhà đất tại năm địa phương lớn, cùng nhiều dự án quy mô lớn, trọng điểm tại các đô thị lớn.

Cập nhật kết quả xử lý các trường hợp theo Kết luận 77-KL/TW và Nghị quyết 170/2024/QH15, Bộ Tài chính cho biết đã hoàn thành xử lý 1.759/2.161 dự án, cơ sở nhà đất, đạt tỷ lệ 81,39%, với tổng giá trị vốn đầu tư khoảng 220.433 tỷ đồng, đưa hơn 6.101ha đất vào khai thác, sử dụng. 402 trường hợp còn lại hiện không phát sinh vướng mắc lớn và đang tiếp tục được xử lý theo quy trình.

Về số lượng dự án đã tháo gỡ, TP. Đà Nẵng dẫn đầu với gần 1.700 dự án sau các đợt rà soát trên diện rộng. Khánh Hòa hoàn thành xử lý 55 dự án, trong khi Hà Nội và TP.HCM lần lượt xử lý xong 24 và 2 dự án.

Việc tháo gỡ các dự án trọng điểm tại các đô thị lớn cũng ghi nhận chuyển động tích cực.

Tại TP.HCM, 12 dự án với tổng giá trị khoảng 87,8 nghìn tỷ đồng đã được giải quyết, gồm khu đô thị Đại học Quốc tế, Saigon Sport City, Saigon Center IV và V, cùng một số dự án BT giải quyết ngập. Tại Đồng Nai, dự án Aqua City với quy mô trên 1.000ha, tổng mức đầu tư trên 100 nghìn tỷ đồng đã được phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chi tiết để tháo gỡ vướng mắc.

Ở Quảng Ninh, khu du lịch phức hợp cao cấp tại khu kinh tế Vân Đồn và khu đô thị phức hợp Hạ Long Xanh (tổng vốn khoảng 284 nghìn tỷ đồng, quy mô 4.353ha) đã được tháo gỡ các vướng mắc về trình tự thủ tục đầu tư, quy hoạch và nguồn vật liệu san lấp.

Trên phạm vi cả nước, 926 dự án với quy mô khoảng 52.000ha, tổng mức đầu tư khoảng 724.650 tỷ đồng đã được xử lý và không còn khó khăn. Gần 1.200 dự án tiếp tục được rà soát thuộc trách nhiệm xử lý của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương.

Đối với 248 dự án đã có kết luận thanh tra, kiểm tra hoặc bản án với tình huống pháp lý tương tự, Chính phủ sẽ tiếp tục xem xét cho phép áp dụng các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 170/2024/QH15.

Riêng 160 dự án đầu tư theo phương thức BT, Chính phủ dự kiến ban hành nghị quyết riêng để tháo gỡ. Khoảng gần 500 dự án còn lại sẽ tiếp tục được rà soát trong thời gian tới.

Khoảng trống xử lý các dự án điện tái tạo vướng giá FIT

Đáng chú ý, dự thảo nghị quyết chưa nêu mốc thời gian cụ thể đối với phần việc của Bộ Công thương trong xử lý các dự án điện năng lượng tái tạo gặp vướng mắc về giá FIT.

Theo dự thảo, Bộ Công thương được giao chủ trì, khẩn trương nghiên cứu và xây dựng cơ chế, chính sách tháo gỡ vướng mắc về thủ tục kiểm tra, chứng nhận nghiệm thu và công nhận vận hành thương mại đối với các dự án điện năng lượng tái tạo đã đầu tư xây dựng và được hưởng giá FIT.

Trong đó, cần quy định rõ các hình thức xử phạt hành chính, phân cấp cụ thể thẩm quyền xử lý các hành vi vi phạm, đồng thời thực hiện các biện pháp phòng ngừa nhằm hạn chế phát sinh khiếu kiện sau khi hoàn tất xử lý. Trên cơ sở đó, Bộ Công thương trình Chính phủ ban hành nghị quyết pháp luật để tháo gỡ.

Bộ Công thương cũng được giao trách nhiệm chỉ đạo EVN trong quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách giải quyết, chủ động đàm phán với các nhà đầu tư theo hướng hạn chế phát sinh tranh chấp pháp lý trong và ngoài nước.

Việc áp dụng Nghị quyết 233 ngày 10/12/2024 của Chính phủ tính tới cuối tháng 12/2025 đã giải quyết vướng mắc pháp lý quy hoạch cho 142 dự án điện mặt trời, xử lý dứt điểm vướng mắc của các dự án điện mặt trời mái nhà tại 15 địa phương.

Bộ Tài chính cho biết, hiện ghi nhận 172 dự án chưa được giải quyết triệt để khó khăn do còn có quan điểm đánh giá khác nhau liên quan đến công nhận ngày vận hành thương mại (COD) và hưởng giá FIT cần tiếp tục xử lý thời gian tới.

Như TheLEADER thông tin, ngay từ đầu năm 2025, EVN đã cảnh báo nguy cơ phát sinh tranh chấp liên quan đến việc xác định lại giá mua điện đối với các dự án điện tái tạo hưởng giá FIT nhưng không đáp ứng đầy đủ điều kiện.

Theo quan điểm của Bộ Công thương tại thời điểm đó, các dự án này phải xác định lại giá mua điện theo quy định, đồng thời thu hồi phần ưu đãi đã hưởng không đúng thông qua cơ chế bù trừ thanh toán, thường được gọi là “hồi tố giá FIT”. Tinh thần xử lý này sau đó được thể hiện trong Nghị quyết 233 của Chính phủ như một định hướng nguyên tắc.

Tuy nhiên, việc triển khai thực tế phát sinh nhiều nút thắt. Báo cáo của EVN hồi tháng 5/2025 cho thấy, trong số 159 trường hợp nhà máy hoặc phần nhà máy điện có văn bản chấp thuận nghiệm thu sau ngày COD, có 39 trường hợp gửi đề nghị cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra công tác nghiệm thu trước ngày COD. Trong đó, 21 trường hợp gửi văn bản chính thức đến Công ty Mua bán điện (EPTC), còn 18 trường hợp gửi tài liệu qua email hoặc các ứng dụng trao đổi trực tuyến.

EVN cho rằng không có đủ điều kiện để xác minh tính chính xác của các thông tin này do không phải là đơn vị thụ lý hồ sơ của chủ đầu tư tại thời điểm đề nghị kiểm tra nghiệm thu.

Ba tháng sau khi đề xuất phương án xác định lại giá bán điện theo thời điểm có văn bản thông báo kết quả nghiệm thu, EVN cho biết chưa có đủ thông tin để đánh giá đầy đủ tác động kinh tế – xã hội cũng như ảnh hưởng đến môi trường đầu tư. Trong khi đó, các chủ đầu tư đều bảo lưu quyền khiếu nại nếu EVN thực hiện tạm thanh toán, làm gia tăng rủi ro tranh chấp, bao gồm cả khả năng khiếu kiện quốc tế.

Thái Bình