Tổng rà soát văn bản pháp luật: Xác định rõ tiêu chí gắn với các mục tiêu và kiến nghị cụ thể

Báo cáo tại buổi làm việc, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (KTVB&TCTHPL), Bộ Tư pháp Lê Thanh Bình cho biết, chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật xác định nhiệm vụ cụ thể “chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL” và giao “đồng chí Bí thư Đảng ủy Quốc hội phối hợp với đồng chí Bí thư Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan có liên quan chỉ đạo việc tổng rà soát hệ thống VBQPPL theo quy trình của Luật Ban hành VBQPPL, xây dựng báo cáo kết quả rà soát trình Ban Chỉ đạo” .

Khoản 1 Điều 64 Luật Ban hành VBQPPL số 64/2025/QH15 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15 quy định: “Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) quyết định tổng rà soát hệ thống VBQPPL trên cơ sở đề xuất của Chính phủ”.

Hiện nay, Cục KTVB&TCTHPL đang nghiên cứu, xây dựng dự thảo Đề án Tổng rà soát hệ thống VBQPPL đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; dự thảo Nghị quyết của UBTVQH về tổng rà soát hệ thống VBQPPL; dự thảo Kế hoạch Tổng rà soát hệ thống VBQPPL của Ban Chỉ đạo Tổng rà soát hệ thống VBQPPL; dự thảo Tờ trình của Bộ Tư pháp trình Chính phủ về việc trình UBTVQH Đề án Tổng rà soát hệ thống VBQPPL đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và dự thảo Nghị quyết về tổng rà soát hệ thống VBQPPL.

Phó Cục trưởng Lê Thanh Bình báo cáo tại buổi làm việc.

Cùng với đó là dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về việc trình UBTVQH Đề án Tổng rà soát hệ thống VBQPPL đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và dự thảo Nghị quyết về tổng rà soát hệ thống VBQPPL. Đồng thời, nghiên cứu, sơ thảo tài liệu hướng dẫn tổ chức thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL.

Tại cuộc làm việc, Phó Cục trưởng Lê Thanh Bình đã giới thiệu nội dung cơ bản của Đề án và các vấn đề xin ý kiến của Lãnh đạo Bộ.

Phát biểu tại cuộc làm việc, đại diện các đơn vị của Bộ nhấn mạnh cần thiết xây dựng Đề án và ban hành Nghị quyết của UBTVQH về tổng rà soát hệ thống VBQPPL nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng và đề xuất, xác định các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể để tổ chức kịp thời, khoa học, hiệu quả nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL còn hiệu lực nhằm nhận diện chính xác, đầy đủ, toàn diện thực trạng hệ thống VBQPPL, đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật, thể chế hóa các đường lối, chủ trương của Đảng, nhất là Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, trên cơ sở đó xây dựng Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam và hoàn thiện cấu trúc hệ thống thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Các ý kiến tập trung góp ý về đối tượng, phạm vi; tiêu chí, định hướng thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL cũng như các nhiệm vụ và giải pháp cụ thể để thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL.

Đánh giá cao sự chuẩn bị công phu của KTVB&TCTHPL, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý Nguyễn Văn Cương cơ bản nhất trí với nhiều nội dung của dự thảo Đề án.

Lưu ý công việc đồ sộ, với khối lượng VBQPPL cần rà soát là rất lớn, Viện trưởng Nguyễn Văn Cương đề nghị làm rõ tiêu chí nào để xác định các văn bản bất cập, không phù hợp. Cho rằng để xác định được văn bản thuộc nhóm này là rất khó, ông Nguyễn Văn Cương đề xuất xác định các tiêu chí cụ thể dựa vào văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 66-NQ/TW và tình hình thực tiễn.

Thứ trưởng Phan Chí Hiếu lưu ý, đây là lần đầu tiên thực hiện việc tổng rà soát hệ thống VBQPPL nên phải tiến hành các công việc thật khoa học, hợp lý; ban hành bộ hướng dẫn rà soát cũng như xác định cụ thể những mốc thời gian lớn, phân công trách nhiệm cụ thể, rõ ràng.

Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh đánh giá cao Cục KTVB&TCTHPL trong bối cảnh đang được giao thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng đã tập trung thời gian, nguồn lực, triển khai xây dựng Đề án.

Bộ trưởng nhấn mạnh, tổng rà soát hệ thống VBQPPL là công việc hết sức hệ trọng, rất khó, đòi hỏi phải tập trung nguồn lực, huy động sự tham gia của các cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan.

Lưu ý đây là việc chưa từng thực hiện, Bộ trưởng cho rằng, phải làm rõ mục tiêu của việc tổng rà soát hệ thống VBQPPL là để hoàn thiện hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi với cơ chế tổ chức thực hiện nghiêm minh, nhất quán, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; đồng thời cũng phục vụ cho việc nghiên cứu sửa đổi Hiến pháp.

Bộ trưởng đề nghị xác định rõ hệ tiêu chí rà soát gắn với các nhiệm vụ và kiến nghị hoàn thiện pháp luật cụ thể. Theo đó, việc tổng rà soát là để xác định hệ thống VBQPPL đã thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng hay chưa; đã bảo đảm phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia hay chưa.

Qua rà soát phải đánh giá được ưu điểm của hệ thống pháp luật; đồng thời, xác định những điểm mâu thuẫn, chồng chéo trong hệ thống VBQPPL; những văn bản không mâu thuẫn, chồng chéo nhưng khó thực hiện, không đảm bảo tính khả thi; rà soát để phát hiện những nội dung cần bổ sung trong hệ thống pháp luật để đáp ứng yêu cầu dẫn dắt và kiến tạo phát triển.

Bộ trưởng nhấn mạnh, với mỗi nhiệm vụ của việc tổng rà soát phải đi kèm với “sản phẩm đầu ra” là kiến nghị hoàn thiện chủ trương, đường lối của Đảng; khắc phục những “điểm nghẽn”, mâu thuẫn, chồng chéo; bổ sung các điều kiện để đảm bảo tính khả thi và kiến tạo phát triển.

Song hành với đó là Đề án Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Về cách thức triển khai, Bộ trưởng bày tỏ tán thành với đề xuất ban hành Nghị quyết của UBTVQH về tổng rà soát hệ thống VBQPPL; đề xuất UBTVQH thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL và Ban Chỉ đạo ban hành Kế hoạch tổng rà soát hệ thống VBQPPL.

Huy động sự tham gia của các hiệp hội, doanh nghiệp, luật sư… để đánh giá về tính khả thi của các VBQPPL cũng như thủ tục hành chính.

Gợi mở một số giải pháp cụ thể, Bộ trưởng lưu ý việc sử dụng công nghệ trong việc rà soát hệ thống VBQPPL, gắn với nhiệm vụ, giải pháp khẩn trương nâng cấp, hoàn thiện cơ sở dữ liệu pháp luật Việt Nam, AI pháp luật.

Tường Minh