Tổng thống Brazil Lula da Silva với màn lội ngược dòng lịch sử

Từ bất lợi đến chiến thắng lịch sử

Hôm 25/10 (giờ địa phương), Tòa án Bầu cử Tối cao Brazil (TSE) xác nhận Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva tái đắc cử sau khi vượt qua Thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro trong vòng hai cuộc bầu cử tổng thống. Với gần như toàn bộ số phiếu được kiểm đếm, ông Lula giành 51,78% số phiếu hợp lệ, so với 48,22% của đối thủ, tương đương khoảng cách gần 4,4 triệu phiếu.

Kết quả này đưa ông Lula trở thành nhà lãnh đạo đầu tiên trong lịch sử Brazil giành bốn nhiệm kỳ tổng thống không liên tiếp. Đáng chú ý hơn, đây cũng là lần đầu tiên kể từ khi Brazil khôi phục chế độ dân chủ năm 1985, một ứng cử viên xếp thứ hai trong vòng bỏ phiếu đầu tiên có thể đảo ngược tình thế để giành chiến thắng chung cuộc.

Tổng thống Brazil Lula da Silva tái đắc cử nhiệm kỳ tổng thống thứ tư. Ảnh: Reuters

Trước đó, tại vòng một diễn ra hôm 4/10, ông Flávio Bolsonaro giành 47,03% số phiếu, vượt ông Lula với 45,16%. Kết quả khi đó cho thấy lợi thế đáng kể của phe đối lập, trong bối cảnh chính phủ đương nhiệm chịu sức ép từ những vấn đề kinh tế - xã hội, đặc biệt là chi phí sinh hoạt, nợ hộ gia đình và tình hình an ninh.

Tuy nhiên, trong ba tuần giữa hai vòng bầu cử, chiến dịch tranh cử của Tổng thống Lula đã từng bước thu hẹp khoảng cách. Nhà lãnh đạo đương nhiệm tập trung vào các vấn đề gắn liền với đời sống cử tri, nhấn mạnh việc bảo vệ quyền lợi người lao động, duy trì các chương trình phúc lợi và cải thiện điều kiện sống của những nhóm dân cư có thu nhập thấp.

Ông Lula cũng thúc đẩy những cam kết liên quan đến cải cách thời giờ làm việc và đề xuất cung cấp dịch vụ giao thông công cộng miễn phí vào cuối tuần. Đây được xem là những nội dung có khả năng thu hút sự quan tâm của cử tri trong bối cảnh nhiều hộ gia đình Brazil đang chịu áp lực tài chính.

Theo hãng thông tấn Reuters, hoạt động vận động tranh cử trực tiếp và trên các nền tảng trực tuyến cũng góp phần quan trọng giúp ông Lula cải thiện vị thế. Chiến dịch của ông tăng cường tiếp cận cử tri thông qua những thông điệp ngắn gọn, tập trung vào các vấn đề thiết thực.

Nhận định với Al Jazeera, chuyên gia phân tích chính trị Fernando Brancoli cho rằng kết quả này đặc biệt đáng chú ý bởi sau vòng bỏ phiếu đầu tiên, không ít nhà quan sát từng đánh giá ông Bolsonaro có nhiều cơ hội giành chiến thắng hơn.

Trong bài phát biểu mừng chiến thắng tại São Paulo, Tổng thống Lula nhấn mạnh ý nghĩa của lá phiếu đối với việc duy trì nền dân chủ, đồng thời cam kết điều hành đất nước vì lợi ích của toàn thể người dân Brazil.

Ông cũng bày tỏ sẵn sàng làm việc với Quốc hội mới, bất kể khác biệt về quan điểm chính trị. Theo nhà lãnh đạo Brazil, những đại biểu Quốc hội do cử tri lựa chọn là các đối tác mà chính phủ cần hợp tác để thúc đẩy chương trình nghị sự trong nhiệm kỳ tới.

Được biết, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cùng lãnh đạo Bolivia, Paraguay, Guatemala và Uruguay đã gửi lời chúc mừng tới ông Lula. Những phản ứng này cho thấy mong muốn tiếp tục duy trì và phát triển quan hệ hợp tác với Brazil, một trong những quốc gia có ảnh hưởng lớn nhất tại Mỹ Latinh.

Dẫu vậy, tỷ lệ phiếu tương đối sát nhau giữa hai ứng cử viên cho thấy những khác biệt trong xã hội Brazil vẫn hiện hữu. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ đặt ra đối với chính phủ không chỉ là triển khai những cam kết tranh cử, mà còn phải tìm kiếm sự đồng thuận rộng rãi hơn để duy trì ổn định chính trị.

Nhiệm kỳ thứ tư và những phép thử mới

Mặc dù giành chiến thắng trong cuộc đua tổng thống, ông Lula được dự báo sẽ đối mặt với không ít khó khăn trong nhiệm kỳ thứ tư, đặc biệt về khả năng xây dựng liên minh tại Quốc hội và triển khai các ưu tiên chính sách.

Theo Reuters, đảng Tự do (PL) của ông Bolsonaro và các đồng minh đã gia tăng sự hiện diện tại Quốc hội, trong khi các thống đốc theo khuynh hướng cánh hữu tiếp tục nắm quyền tại nhiều bang quan trọng. Tương quan này có thể khiến việc thúc đẩy các chương trình cải cách của chính phủ trở nên phức tạp hơn, nhất là trong những vấn đề liên quan đến ngân sách, kinh tế và an sinh xã hội.

Dù thất bại trước ông Lula da Silva, đảng Tự do (PL) của ông Bolsonaro và các đồng minh đã gia tăng sự hiện diện tại Quốc hội. Ảnh: Reuters

Chuyên gia Fernando Brancoli nhận định chính phủ của ông Lula khó có điều kiện thúc đẩy một chương trình cải cách quá rộng. Theo ông, việc tập trung vào những mục tiêu cụ thể và đạt kết quả từng bước thông qua thương lượng có thể là lựa chọn khả thi hơn.

Trong hệ thống chính trị Brazil, việc xây dựng liên minh tại Quốc hội đóng vai trò quan trọng đối với khả năng thông qua các dự luật.

Khi lực lượng đối lập duy trì ảnh hưởng lớn, chính phủ có thể phải điều chỉnh một số đề xuất hoặc tìm kiếm những thỏa hiệp để có được sự ủng hộ cần thiết.

Bên cạnh những trở ngại chính trị, kinh tế tiếp tục là bài toán quan trọng. Dù tỷ lệ nghèo đói và thất nghiệp được cải thiện trong nhiệm kỳ vừa qua, nhiều hộ gia đình Brazil vẫn chịu sức ép từ nợ nần, chi phí sinh hoạt và những bất ổn về triển vọng thu nhập.

Trong chiến dịch tranh cử, ông Lula tập trung vào các chính sách phúc lợi và quyền lợi người lao động, trong khi phe đối lập nhấn mạnh yêu cầu thay đổi cách thức quản lý kinh tế, cải thiện an ninh và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính phủ.

Đối với nhiệm kỳ mới, thách thức sẽ nằm ở việc cân bằng giữa những cam kết hỗ trợ người dân với yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát nợ công và duy trì môi trường thuận lợi cho đầu tư.

Ở lĩnh vực đối ngoại, quan hệ với Mỹ tiếp tục là một trong những vấn đề đáng chú ý trong nhiệm kỳ mới của Tổng thống Lula. Dù Washington và Brasília còn một số khác biệt về chính sách thương mại, thuế quan và các vấn đề khu vực, hai nước vẫn duy trì quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực.

Ở cấp độ khu vực, việc ông Lula tiếp tục cầm quyền có thể góp phần duy trì vai trò của Brazil trong các cơ chế hợp tác Mỹ Latinh và diễn đàn đa phương. Tuy vậy, khả năng phát huy vai trò này sẽ phụ thuộc vào tình hình chính trị, kinh tế trong nước cũng như hiệu quả phối hợp với các đối tác.

Màn lội ngược dòng hôm 25/10 đã đánh dấu thêm một cột mốc trong sự nghiệp của ông Lula, song khả năng xây dựng đồng thuận, duy trì ổn định và cải thiện đời sống người dân sẽ là những thước đo quan trọng của nhiệm kỳ mới.

Dự kiến, Tổng thống Lula sẽ chính thức tuyên thệ nhậm chức nhiệm kỳ thứ tư vào ngày 5/1/2027.