Tổng thống Donald Trump hé lộ rạn nứt sâu sắc Mỹ – châu Âu về xung đột Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục chỉ trích NATO sau cuộc gặp kín với Tổng thư ký Mark Rutte tại Nhà Trắng ngày 8-4 (giờ địa phương), cho thấy bất mãn của ông với lập trường của liên minh về cuộc chiến với Iran.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại cuộc gặp ở Phòng Bầu dục, Nhà Trắng, Washington, D.C., ngày 14-7-2025. Ảnh: VCG

“NATO đã không ở đó khi chúng tôi cần họ, và cũng sẽ không ở đó nếu chúng tôi cần lần nữa. Hãy nhớ Greenland, vùng băng lớn bị quản lý tồi tệ đó!!!”, ông Trump viết trên nền tảng Truth Social tối 9-4.

Trước đó cùng ngày, khi được hỏi liệu ông Trump có thể rút Mỹ khỏi NATO hay không, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết đây là vấn đề tổng thống “đã thảo luận” và “sẽ tiếp tục thảo luận” trong cuộc gặp với ông Rutte.

Ông Rutte, cựu Thủ tướng Hà Lan, tới Mỹ trong nỗ lực xoa dịu căng thẳng, sau khi nhiều đồng minh NATO từ chối hỗ trợ Washington bảo vệ tàu thương mại tại Eo biển Hormuz hoặc cho phép sử dụng một số căn cứ để tấn công Iran trong cuộc xung đột bắt đầu từ cuối tháng 2.

Cuộc gặp kéo dài khoảng hai giờ, nhưng ông Rutte rời Nhà Trắng mà không phát biểu với báo chí.

Tuy nhiên, sau cuộc gặp, ông Trump không nhắc lại khả năng rút Mỹ khỏi NATO, mà chủ yếu lặp lại các chỉ trích nhằm vào liên minh, cho thấy Nhà Trắng tạm thời chưa có bước đi cụ thể nhằm thay đổi quan hệ với tổ chức này.

Trả lời CNN sau đó, ông Rutte thừa nhận: “Đúng là không phải tất cả các nước châu Âu đều thực hiện cam kết, và tôi hoàn toàn hiểu sự thất vọng của ông ấy”, đồng thời nhấn mạnh phần lớn các quốc gia vẫn hỗ trợ Mỹ về căn cứ, hậu cần và quyền bay qua không phận.

Ông cũng cho rằng có “sự ủng hộ rộng rãi” tại châu Âu đối với mục tiêu làm suy yếu năng lực hạt nhân và tên lửa của Iran, dù nhiều nước muốn đạt được điều này thông qua con đường ngoại giao.

Giới quan sát nhận định bất đồng giữa Washington và các đồng minh phần lớn bắt nguồn từ cách tiếp cận khác nhau đối với xung đột Iran. Một số quốc gia châu Âu cho rằng chiến dịch quân sự không phù hợp với luật pháp quốc tế và tiềm ẩn rủi ro chiến lược, do đó hạn chế mức độ ủng hộ dành cho Mỹ.

NATO vốn là liên minh phòng thủ tập thể, không quy định việc hỗ trợ một thành viên tiến hành chiến dịch quân sự tấn công bên ngoài. Áp lực dư luận trong nước cũng được cho là khiến nhiều chính phủ châu Âu thận trọng hơn trong các quyết định liên quan.

Trong khi đó, bà Leavitt dẫn lại thông điệp của tổng thống, cho rằng NATO “đã bị thử thách và đã thất bại” trong suốt cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran.

“Thật đáng buồn khi NATO quay lưng lại với người dân Mỹ trong suốt sáu tuần qua, trong khi chính người Mỹ đã tài trợ cho quốc phòng của họ”, bà nói.

Việc Mỹ rời NATO trên thực tế không dễ xảy ra. Một đạo luật năm 2023, do Thượng nghị sĩ khi đó là Marco Rubio bảo trợ, quy định tổng thống không thể đình chỉ hoặc chấm dứt hiệp ước NATO nếu không có sự chấp thuận của hai phần ba Thượng viện hoặc một đạo luật mới của Quốc hội.

Trong bối cảnh đảng Cộng hòa chỉ nắm đa số sít sao và nhiều nghị sĩ vẫn ủng hộ NATO, các kịch bản này được đánh giá là khó xảy ra.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng ông Trump vẫn có thể điều chỉnh mức độ tham gia của Mỹ vào liên minh mà không cần rút lui chính thức. Mỹ hiện là đối tác không thể thay thế của NATO, với khoảng 80.000 binh sĩ tại châu Âu và vai trò trung tâm trong phòng thủ tên lửa, răn đe hạt nhân và chia sẻ tình báo.

Theo Bloomberg Intelligence, các biện pháp như cắt giảm quân số hoặc ngân sách có thể làm suy giảm mức độ cam kết của Washington, ngay cả khi không có quyết định rút khỏi NATO.