Tổng thống Mỹ Trump tiết lộ cam kết của Chủ tịch Trung Quốc về Iran sau cuộc gặp tại Bắc Kinh

Lễ đón Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Bắc Kinh. Ảnh: AP

Ông Trump đưa ra thông tin này trong bài đăng dài trên Truth Social chủ yếu nói về Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong đó ông phản ứng gay gắt trước những ý kiến cho rằng Mỹ là một quốc gia đang suy yếu, đồng thời công kích người tiền nhiệm Joe Biden.

“Chủ tịch Tập không đề cập đến sự trỗi dậy đáng kinh ngạc mà nước Mỹ đã thể hiện với thế giới trong 16 tháng ngoạn mục dưới thời chính quyền Trump, bao gồm thị trường chứng khoán và các quỹ hưu trí 401(k) đạt mức cao nhất mọi thời đại, chiến thắng quân sự và mối quan hệ phát triển mạnh với Venezuela, cũng như việc giáng đòn quân sự hủy diệt Iran (sẽ còn tiếp diễn!)”, ông Trump viết.

Trước khi lên đường thực hiện chuyến thăm Trung Quốc, ông Trump nói lệnh ngừng bắn với Iran đang ở trạng thái “được duy trì bằng hỗ trợ quy mô lớn”. Ngày 13/5, Phó Tổng thống JD Vance nói với các phóng viên rằng “chúng tôi đang đạt được tiến triển”, nhưng vẫn còn những câu hỏi liệu Iran có đáp ứng “lằn ranh đỏ” của ông Trump về việc không sở hữu vũ khí hạt nhân hay không.

Trung Quốc có quan hệ chặt chẽ với Iran và là nước tiêu thụ dầu mỏ Iran lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, cho đến nay Bắc Kinh hầu như vẫn chống chịu được tác động của xung đột Trung Đông nhờ nguồn cung năng lượng đa dạng, lượng dự trữ lớn và nhu cầu ở mua hàng điện tử và máy móc do Trung Quốc sản xuất vẫn ở mức cao.

Đồng thời, các “nhà máy lọc dầu ấm trà” - những công ty dầu mỏ nhỏ, độc lập hoạt động với sự cho phép của Bắc Kinh - đang âm thầm chế biến dầu thô Iran bị Mỹ trừng phạt thành xăng, dầu diesel và hóa dầu, qua đó giúp Tehran duy trì nền kinh tế bất chấp sức ép từ Mỹ.

Giờ đây, khi Washington tìm cách cắt đứt các nguồn tài chính của Tehran và buộc Iran phải nhượng bộ để chấm dứt chiến tranh, những hoạt động này bị đưa lên bàn đàm phán giữa ông Trump và ông Tập.

Sau các cuộc họp ngày 14/5, ông Trump cho biết ông Tập đã đề nghị hỗ trợ giải quyết cuộc chiến và cam kết không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran. Theo ông Trump, ông Tập cũng muốn eo biển Hormuz được mở lại. Ông Trump cho biết nhà lãnh đạo Trung Quốc bày tỏ không hài lòng trước các thông tin cho rằng Iran đang thu phí các tàu đi qua eo biển này.

Bản tóm tắt thông tin từ cuộc hội đàm mà phía Mỹ đưa ra nói rằng Trung Quốc phản đối việc quân sự hóa và việc thu phí qua eo biển - giống như trong các tuyên bố quan điểm mà Bắc Kinh đưa ra trước đây.

“Ông ấy nói sẽ không cung cấp thiết bị quân sự cho họ. Đó là một tuyên bố rất lớn. Ông ấy đã nói điều đó hôm nay”, Tổng thống Mỹ nói với Fox News, đồng thời nhấn mạnh rằng ông Tập “đã nói điều đó rất mạnh mẽ”.

Tuy nhiên, ông Trump cho biết ông Tập cũng nhấn mạnh quan hệ kinh tế giữa Trung Quốc và Iran, đặc biệt là việc mua dầu mỏ. Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết ông Tập nói rằng “họ (Trung Quốc) muốn tiếp tục làm như vậy”.

Lãnh đạo nhiều nước lên tiếng

Trong lúc lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc gặp nhau tại Bắc Kinh, một nhóm lãnh đạo thế giới tái khẳng định lời kêu gọi đưa eo biển Hormuz trở lại hoạt động bình thường.

Trong một tuyên bố, các nhà lãnh đạo khẳng định “cam kết sử dụng các năng lực ngoại giao, kinh tế và quân sự tập thể để bảo đảm quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz”.

“Tự do hàng hải phải được bảo đảm theo các quy định của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) và luật pháp quốc tế”, tuyên bố nêu rõ. Tuyên bố cũng cam kết ủng hộ “một sứ mệnh quân sự đa quốc gia độc lập và hoàn toàn mang tính phòng thủ” để đạt được mục tiêu đó, bao gồm việc tiến hành “các hoạt động rà phá thủy lôi”.

Các nhà lãnh đạo cho biết, sứ mệnh đa quốc gia sẽ “bổ sung cho những nỗ lực ngoại giao và giảm leo thang đang diễn ra”. Tuyên bố cũng nêu rằng sáng kiến này chỉ được triển khai trong “môi trường cho phép”. Bộ Quốc phòng Anh trước đó cho biết chiến dịch sẽ được tiến hành “ngay khi điều kiện cho phép, sau khi đạt được một thỏa thuận ngừng bắn bền vững”.

Các nước ký tuyên bố bày tỏ “ủng hộ chính trị” đối với sứ mệnh này, đồng thời lưu ý đến “những điều kiện ràng buộc quốc gia và quy trình nghị viện cần thiết” của từng nước.