Tổng thống Pháp cảnh báo 'cơn bão Greenland' chưa lắng xuống

Phát biểu trước thềm hội nghị thượng đỉnh đặc biệt của EU về năng lực cạnh tranh trong tuần này, ông Macron cho biết sẽ thúc giục các nhà lãnh đạo châu Âu tận dụng cái gọi là “khoảnh khắc Greenland” - thời điểm khiến châu Âu nhận ra họ đang bị đe dọa, để đẩy nhanh các cải cách kinh tế vốn bị trì hoãn lâu nay và giảm sự phụ thuộc vào Mỹ và Trung Quốc.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Ảnh: FT

“Chúng ta đang phải đối mặt với "cơn sóng thần" thương mại từ Trung Quốc và sự bất ổn từng phút từ phía Mỹ. Hai cuộc khủng hoảng này tạo ra một cú sốc sâu sắc, một bước ngoặt đối với châu Âu,” ông Macron nói trong cuộc phỏng vấn với một số cơ quan truyền thông châu Âu.

“Khi khủng hoảng có dấu hiệu lắng dịu, chúng ta không thể buông lỏng cảnh giác và cho rằng mọi chuyện đã qua. Điều đó không đúng, bởi sự bất ổn giờ đây là trạng thái thường trực.”

Ông Macron cho biết ông luôn “tôn trọng và nhất quán” khi làm việc với Tổng thống Mỹ Donald Trump, “nhưng không yếu mềm”.

“Khi đối mặt với những hành động mang tính gây hấn rõ ràng, chúng ta không nên cúi đầu hay tìm cách thỏa hiệp. Chúng ta đã thử chiến lược đó trong nhiều tháng và nó không hiệu quả,” ông nói.

Theo ông Macron, châu Âu hiện đang phải đối diện với một chính quyền Mỹ “công khai đối đầu châu Âu”, “thể hiện sự khinh miệt” đối với EU và “mong muốn làm tan rã khối này”.

Cùng với đó, ông Macron mô tả EU đang bị bao vây bởi làn sóng hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc, đồng thời kêu gọi các đối tác EU áp dụng chính sách “ưu tiên châu Âu” nhằm ưu đãi các doanh nghiệp và công nghệ nội khối trong những lĩnh vực chiến lược như xe điện, năng lượng tái tạo và hóa chất.

Tổng thống Pháp một lần nữa kêu gọi EU phát hành khối lượng lớn nợ chung mới để cùng đầu tư vào ba “mặt trận đổi mới” then chốt: trí tuệ nhân tạo và điện toán lượng tử, chuyển đổi năng lượng và quốc phòng, qua đó đưa châu Âu trở thành một cường quốc kinh tế toàn cầu.

Ông cho rằng cuộc khủng hoảng gần đây liên quan đến Greenland, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa áp thuế trừng phạt các nước châu Âu phản đối nỗ lực của Washington nhằm giành quyền kiểm soát hòn đảo Bắc Cực rộng lớn này từ Đan Mạch – “vẫn chưa kết thúc”.

Ông cũng dự báo EU và chính quyền Trump sẽ tiếp tục va chạm trong năm nay về quy định công nghệ, lĩnh vực từ lâu đã khiến Mỹ không hài lòng vì EU áp dụng các chuẩn mực nghiêm ngặt hơn về bảo vệ dữ liệu, kiểm soát ngôn từ thù hận và đánh thuế kỹ thuật số.

“Mỹ chắc chắn sẽ tấn công chúng ta về vấn đề quản lý công nghệ số trong những tháng tới,” ông Macron nói, đồng thời cảnh báo Washington có thể áp thuế nếu EU sử dụng Đạo luật Dịch vụ Số (DSA) để siết chặt hoạt động của các tập đoàn công nghệ Mỹ.

Ông cho biết Mỹ cũng có thể trả đũa các nước EU, trong đó có Pháp và Tây Ban Nha, nếu họ tiến hành cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội, một phép thử đối với chủ quyền chính sách của khối.

Các lãnh đạo EU dự kiến nhóm họp tại Bỉ trong ngày 12/2 nhằm thúc đẩy nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường hội nhập thị trường chung.

Ông Macron cho biết ông ủng hộ việc đơn giản hóa các quy định, dỡ bỏ rào cản thương mại nội khối và giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài đối với các nguyên liệu và công nghệ then chốt. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận được dự báo sẽ xoay quanh đề xuất lâu nay của Pháp về chính sách “mua hàng châu Âu” nhằm bảo vệ các ngành công nghiệp chiến lược, trong bối cảnh Ủy ban châu Âu chuẩn bị công bố dự luật liên quan trong tháng này.

Ông nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ các mắt xích then chốt trong chuỗi giá trị của châu Âu, bao gồm hóa chất, thép, ô tô và quốc phòng.

Chiến dịch lâu dài của ông Macron nhằm thúc đẩy “tự chủ chiến lược” cho EU, được ông đưa ra lần đầu trong bài phát biểu tại Đại học Sorbonne năm 2017, nay càng được củng cố trước xu hướng Mỹ và Trung Quốc tận dụng sự phụ thuộc kinh tế với vai một công cụ địa chính trị.

Tuy nhiên, những khó khăn chính trị và tài khóa trong nước khiến Pháp gặp trở ngại trong việc hiện thực hóa các đề xuất này, trong khi một số nước EU lo ngại chúng có thể mâu thuẫn với nguyên tắc thị trường chung và tự do thương mại của khối.

Cẩm Anh