Tổng thống Trump cân nhắc đòn tấn công giới hạn vào Iran, để ngỏ chiến dịch quân sự lớn
Các nguồn tin cho hay Tổng thống Trump đang nghiêng về khả năng tiến hành một đòn tấn công ban đầu trong vài ngày tới nhằm gửi thông điệp Iran phải chấp nhận từ bỏ khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân, trong khi để ngỏ khả năng tiến hành một chiến dịch quân sự trong năm nay.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thảo luận các kịch bản tấn công Iran. Ảnh: THX/TTXVN
Đàm phán phút chót và phương án tấn công ban đầu
Tờ The New York Times dẫn nguồn thạo tin về các cuộc thảo luận nội bộ trong chính quyền cho hay, Tổng thống Trump đã nói với các cố vấn rằng nếu ngoại giao hoặc một đòn tấn công giới hạn ban đầu của Mỹ không buộc Iran phải nhượng bộ yêu cầu từ bỏ chương trình hạt nhân, ông sẽ cân nhắc một cuộc tấn công quy mô lớn hơn trong những tháng tới nhằm lật đổ giới lãnh đạo nước này, theo các
Tuần này, các nhà đàm phán của Mỹ và Iran dự kiến gặp nhau tại Geneva (Thụy Sĩ) trong những gì được xem là nỗ lực cuối cùng nhằm tránh xung đột quân sự. Tuy nhiên, ông Trump đang cân nhắc các phương án hành động nếu đàm phán thất bại.
Dù chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra, các cố vấn cho biết ông Trump đang nghiêng về khả năng tiến hành một đòn tấn công ban đầu trong vài ngày tới nhằm gửi thông điệp tới lãnh đạo Iran rằng họ phải chấp nhận từ bỏ khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân.
Các mục tiêu đang được cân nhắc bao gồm trụ sở Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, các cơ sở hạt nhân và chương trình tên lửa đạn đạo của nước này.
Theo các nguồn tin, nếu các bước đi đó không thuyết phục được Tehran đáp ứng yêu cầu, ông Trump nói với các cố vấn rằng ông vẫn để ngỏ khả năng tiến hành một chiến dịch quân sự trong năm nay nhằm hỗ trợ việc lật đổ Đại giáo chủ Ali Khamenei, lãnh tụ tối cao của Iran.
Ngay trong nội bộ chính quyền cũng có những hoài nghi về việc liệu mục tiêu đó có thể đạt được chỉ bằng các cuộc không kích hay không. Song song đó, một đề xuất mới đang được cả hai bên xem xét, có thể tạo lối thoát khỏi xung đột quân sự: cho phép Iran duy trì một chương trình làm giàu uranium ở mức rất hạn chế, chỉ phục vụ nghiên cứu và điều trị y tế.
Hiện chưa rõ liệu hai bên có chấp nhận đề xuất này hay không. Tuy nhiên, đề xuất xuất hiện vào phút chót trong bối cảnh hai nhóm tàu sân bay cùng hàng chục chiến đấu cơ, máy bay ném bom và máy bay tiếp dầu đang tập trung trong tầm tấn công Iran.
Ông Trump đã thảo luận kế hoạch tấn công Iran tại Phòng Tình huống của Nhà Trắng hôm 18/2. Cuộc họp có sự tham dự của Phó Tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio, Tướng Dan Caine - Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Giám đốc Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe và Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles.
Theo các nguồn tin quan chức Mỹ nắm rõ nội dung cuộc họp, trong cuộc họp này, ông Trump yêu cầu Tướng Caine và ông Ratcliffe đưa ra đánh giá về chiến lược tổng thể với Iran, dù cả hai thường không ủng hộ công khai một chính sách cụ thể. Tướng Caine tập trung phân tích khả năng tác chiến từ góc độ quân sự, còn ông Ratcliffe trình bày về tình hình thực địa và các kịch bản có thể xảy ra.
Trong chiến dịch bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hồi tháng trước, Tướng Caine từng khẳng định khả năng thành công cao. Nhưng trong các cuộc thảo luận về Iran, ông không thể đưa ra sự bảo đảm tương tự, do mục tiêu này phức tạp hơn nhiều.
Ông Vance, người từ lâu kêu gọi kiềm chế can thiệp quân sự ở nước ngoài, không phản đối một cuộc tấn công nhưng đã chất vấn gay gắt Tướng Caine và ông Ratcliffe về các phương án, rủi ro và mức độ phức tạp của chiến dịch nhằm vào Iran.
Phương án đặc nhiệm bị gác lại và sức ép quân sự dồn dập
Trước đó, Mỹ từng xem xét phương án triển khai lực lượng đặc nhiệm trên bộ để phá hủy các cơ sở hạt nhân hoặc tên lửa của Iran, bao gồm những cơ sở sản xuất và làm giàu uranium nằm sâu dưới lòng đất ngoài tầm với của vũ khí thông thường.
Tuy nhiên, một chiến dịch như vậy sẽ cực kỳ nguy hiểm, đòi hỏi lực lượng đặc nhiệm phải hiện diện trên thực địa lâu hơn nhiều so với chiến dịch bắt giữ ông Maduro. Nhiều quan chức Mỹ cho biết kế hoạch đột kích hiện đã được gác lại.
Lãnh đạo Lục quân, Hải quân và Không quân Mỹ cũng bày tỏ lo ngại rằng một cuộc chiến kéo dài với Iran, hoặc việc duy trì trạng thái sẵn sàng cao, có thể ảnh hưởng tới năng lực sẵn sàng chiến đấu của tàu chiến, hệ thống phòng thủ Patriot vốn khan hiếm, cũng như đội máy bay vận tải và trinh sát đang bị quá tải.
Nhà Trắng từ chối bình luận về quá trình ra quyết định của ông Trump.
Ngay cả trước khi Iran gửi đề xuất cuối cùng - dự kiến vào 23 hoặc 24/2 - hai bên đã có dấu hiệu cứng rắn hơn. Đặc phái viên Steve Witkoff cho biết trên Fox News rằng chỉ thị “rõ ràng” của ông Trump là Iran phải đạt mức “làm giàu bằng 0”.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố rằng nước này không sẵn sàng từ bỏ “quyền” sản xuất nhiên liệu hạt nhân theo Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân.
Đề xuất thỏa hiệp hạt nhân và nguy cơ bùng phát chiến tranh
Một đề xuất do Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi đưa ra đang được thảo luận. Theo đó, Iran có thể sản xuất lượng rất nhỏ nhiên liệu hạt nhân cho mục đích y tế. Iran đã sản xuất đồng vị y tế nhiều năm tại Lò phản ứng Nghiên cứu Tehran - cơ sở gần 60 năm tuổi do Mỹ cung cấp thời kỳ “Nguyên tử vì Hòa bình”.
Nếu điều chỉnh theo hướng này, Iran có thể tuyên bố vẫn làm giàu uranium, còn ông Trump có thể khẳng định Tehran đóng cửa mọi cơ sở có khả năng chế tạo vũ khí.
Tuy nhiên, chưa rõ Iran có chấp nhận thu hẹp chương trình hạt nhân công nghiệp khổng lồ mà họ đã đầu tư hàng tỷ USD xuống mức tối thiểu như vậy hay không. Đồng thời, cũng chưa rõ ông Trump có chấp nhận bất kỳ hình thức làm giàu nào sau khi công khai yêu cầu “làm giàu bằng 0".
Ngoại trưởng Iran Araghchi nói: “Tôi tin vẫn còn cơ hội tốt cho giải pháp ngoại giao. Không cần thiết phải tăng cường quân sự, và việc tăng cường quân sự cũng không gây áp lực được với chúng tôi.”
Trên thực tế, áp lực là chìa khóa của các cuộc đàm phán này. Lực lượng quân sự mà ông Trump gọi là “hạm đội khổng lồ” tập trung quanh Iran là đợt triển khai lớn nhất kể từ khi Mỹ chuẩn bị đưa quân vào Iraq gần 23 năm trước.
Hai nhóm tàu sân bay, hàng chục chiến đấu cơ, máy bay ném bom, máy bay tiếp dầu và hệ thống phòng thủ tên lửa đã được điều động tới khu vực. Tàu sân bay Gerald R. Ford hiện ở phía Nam Italy và sẽ sớm tiến gần bờ biển Israel.
Các mục tiêu của Mỹ vẫn chưa rõ ràng. Ngoài ngăn Iran chế tạo vũ khí hạt nhân, các quan chức Mỹ còn nhắc đến việc bảo vệ người biểu tình, phá hủy kho tên lửa Iran có thể nhắm vào Israel và chấm dứt hỗ trợ của Tehran cho Hamas và Hezbollah.
Tuy nhiên, hành động quân sự của Mỹ cũng có thể kích hoạt phản ứng dân tộc chủ nghĩa tại Iran.
Các quan chức châu Âu tham dự Hội nghị An ninh Munich tuần trước đã bày tỏ nghi ngờ rằng áp lực quân sự có thể buộc Iran từ bỏ chương trình hạt nhân, vốn đã trở thành một biểu tượng kháng cự trước Mỹ.
