Tổng thống Trump hội đàm với Thủ tướng Iraq, cam kết thúc đẩy hợp tác

Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/7 đã tiếp Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi tại Nhà Trắng, trong cuộc gặp được cả hai nhà lãnh đạo mô tả là dấu mốc mở ra một giai đoạn mới trong quan hệ song phương, với trọng tâm chuyển từ hợp tác quân sự sang kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực dầu khí.

Đây là chuyến thăm Mỹ đầu tiên của ông al-Zaidi kể từ khi trở thành Thủ tướng Iraq. Trước đó, ông Trump từng công khai ủng hộ doanh nhân này cho vị trí người đứng đầu chính phủ Iraq và phản đối cựu Thủ tướng Nouri al-Maliki, nhân vật được cho là có quan hệ gần gũi với Iran. Ông al-Maliki sau đó đã rút khỏi cuộc đua hồi tháng 4.

Hướng tới quan hệ đối tác kinh tế

Phát biểu tại Phòng Bầu dục, Tổng thống Trump ca ngợi Thủ tướng al-Zaidi là một nhà lãnh đạo xuất sắc và khẳng định Iraq sở hữu tiềm năng kinh tế rất lớn nhờ trữ lượng dầu mỏ.

Ông cho biết Washington và Baghdad sẽ ký kết nhiều thỏa thuận mới, qua đó tạo thêm việc làm cho cả hai nước và đẩy mạnh khai thác dầu. "Chúng tôi sẽ thực hiện rất nhiều thỏa thuận. Rất nhiều dầu sẽ được khai thác", ông Trump nói.

Về phần mình, Thủ tướng al-Zaidi nhận định chuyến thăm lần này không giống bất kỳ chuyến thăm nào trước đây, nhấn mạnh đây là khởi đầu của một mối quan hệ đối tác kinh tế giữa Iraq và Mỹ. Ông al-Zaidi cho rằng quan hệ giữa hai nước đang chuyển dịch rõ rệt từ hợp tác mang tính quân sự sang hợp tác kinh tế và đầu tư.

Trước chuyến công du, chính phủ Iraq cũng cho biết hai bên dự kiến ký kết nhiều thỏa thuận trong lĩnh vực dầu khí và năng lượng.

Mỹ rút quân, Iraq cam kết giải giáp các lực lượng vũ trang

Một nội dung đáng chú ý của cuộc gặp là việc hai nhà lãnh đạo cùng xác nhận toàn bộ số binh sĩ Mỹ còn lại tại Iraq, hiện được cho là dưới 2.000 người, sẽ hoàn tất việc rút khỏi nước này trước ngày 30/9.

Đây cũng là thời hạn mà Thủ tướng al-Zaidi cam kết sẽ tiến hành giải giáp các nhóm vũ trang hoạt động trên lãnh thổ Iraq.

Kể từ cuộc chiến do Mỹ phát động năm 2003, Iraq luôn phải cân bằng giữa ảnh hưởng của Washington và Tehran. Sự hiện diện của quân đội Mỹ sau chiến dịch chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo (ISIL/ISIS), cùng sức ảnh hưởng của các lực lượng vũ trang thân Iran, tiếp tục là vấn đề nhạy cảm trong chính trường Iraq.

Ngay trong bài phát biểu đầu tiên trước Quốc hội sau khi nhậm chức, ông al-Zaidi đã cam kết giải giáp các lực lượng bán quân sự vốn giữ vai trò đáng kể trong đời sống chính trị và an ninh Iraq suốt nhiều năm qua. Tuy nhiên, ông chưa công bố lộ trình cụ thể để thực hiện mục tiêu đầy tham vọng này.

Ngay trước khi Thủ tướng Iraq lên đường sang Mỹ, tổ chức Islamic Resistance in Iraq - liên minh gồm nhiều nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn - tuyên bố sẽ không chấp nhận bất kỳ kết quả nào đạt được từ chuyến thăm.

Kinh tế chịu sức ép từ xung đột khu vực

Chuyến công du của ông al-Zaidi diễn ra trong bối cảnh Iraq tiếp tục chịu tác động từ căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran.

Nền kinh tế Iraq bị ảnh hưởng nặng nề sau khi Iran trên thực tế phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển khoảng 90% trong tổng số 3,4 triệu thùng dầu xuất khẩu mỗi ngày của nước này.

Diễn biến xung đột gần đây cũng làm gia tăng bất ổn đối với tương lai của bản ghi nhớ được ký hồi tháng 6, văn kiện từng mở đường cho việc tạm ngừng giao tranh, khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz và dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ đối với Iran.

Trong cuộc gặp với báo giới tại Nhà Trắng, Thủ tướng al-Zaidi cũng kêu gọi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) phân bổ hạn ngạch khai thác công bằng hơn cho Iraq.

Theo ông, Baghdad cần được phép tăng sản lượng dầu để phục vụ công cuộc tái thiết sau nhiều năm xung đột với ISIL. Iraq tuyên bố đánh bại tổ chức này vào năm 2017, song những hậu quả của chiến tranh vẫn rất nặng nề.

Ông cho biết tổng thiệt hại mà Iraq phải gánh chịu vượt 400 tỷ USD, trong khi đến nay vẫn còn nhiều người dân mất nhà cửa và phải sinh sống trong các trại tạm cư. Chính phủ Iraq đặt mục tiêu đưa những người này trở về nơi ở cũ, và việc tăng doanh thu từ xuất khẩu dầu được xem là một trong những nguồn lực quan trọng để thực hiện kế hoạch tái thiết đất nước.